මඟඵල නුවණ හා බෞද්ධ අධ්යා පනය

සුතඥාණය ධර්ම ප්ර්තිවේධය නොවේ.ඇතැම් අය සුතමය ඥාණය ලබා ඉන් මුළාවට පත්ව ධර්මාවබෝධය ලබා ඇතිබව සිතති.බොහෝවිට ධර්ම ප්රමතිවේධය ලැබූ බවට සහතික පත් ප්රෝදානය කිරීම පිටුපස ඇත්තේ මෙබඳු ක්රිඇයාවක් විය හැක.නමුදු එය මානය කේන්ද්රතකරගත් පිරිසිදු බුදුදහමේ අනුමැතිය නොලත් දෙයක් බැවින් අයෝග්යඳ දෙයක් ලෙස සැලකියහැක.මේකිසිදු හේතුවක්වත් නැතිව හුදෙක් ප්රතසිද්ධිය හා සුළුආත්මලාභය තකා එබඳු අකැප සටකපට ක්රිසයාවල නිරත ඇතැම්අයද සිටිති.ඔවුන්ගේ ක්රිෙයා සමාජයට රහසක්ද නොවේ.මන්ද මෙබඳු දේ සැඟවී කළ නොහැකි නිසාය. නිවැරදි දේ කොපමණ කළඳ හුදෙක් යහපතක් මිස ඉන්වන අයහපතක්ද නැත.විවිධ ලාභ ලැබීමේ යටිඅදහස පෙරදැරි කර‍ගෙන ක්රිොයාකරන සුළු පිරිසක් නිසා සමස්ත බෞද්ධ ජනතාව කෙරෙහිඇතිවිය හැකි සාවද්යන ලේබලය විශාලය. ඒ නිසා යම්යම්අය අකමැති වියහැකි වුවද ඒවායේ අයෝග්ය්බව පෙන්වාදිය යුතුව තිබේ.ඒ පිළිබඳ කාලීන සංවාදයක් හෝ විද්වත් අදහස් විමසීමකට මේ ලිපිය විවෘත කරනුයේ බුදුදහම කෙරෙහි ජාත්යේන්තර ප්රිබෝධයක් අද ඇතිවී ඇති බැවිනි.
බෞද්ධඉගැන්වීම් ගොඩනැඟීඇත්තේ හුදෙක් විෂයකරුණු පිළිබඳ දැනුමලබාදෙන ක්රුමවේදයක් ලෙස ‍නොවේ. බෞද්ධ අධ්යාතපනයේ අරමුණ සදාචාරය කේන්ද්රුකරගත් දැනුම ලබා දීමයි.මේ හේතුව නිසා බෞද්ධ අධ්යාොපන ව්යුෞහය සකස්වී ඇත්තේ ‍මේ අරමුණ මැනවින් ඉටුකර ගතහැකි පරිදිය.බෞද්ධ අධ්යාසපනය අනුව මේ ලෝකය සකස්වී ඇත්තේ දුක පදනම් කරගෙනය.දුක පදනම් කරගෙන ලෝකය හටගැනී ඇතත්, හැමවිටම එම දුක විඳිය යුතු යැයි බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වල සඳහන් නොවේ.ඒ වෙනුවට දුක ඇතිවීමට හේතුව සෙවීමත්, එය මනා ලෙස අවබෝධ කරගැනීමත් අවධාරණය කර තිබේ.ලෝකය යනු දුක නම් දුකෙන් මිදීමක්ද තිබිය යුතුබව බෞද්ධ අධ්යා පන පරමාර්ථවල සඳහන්ය. දුකෙන් මිඳීමට නම් දුක ඇතිවීමේ හේතුව වටහා ගෙන තිබිය යුතුය.දුක්ඛාර්ය සත්යාය යනු ගැඹුරු මඟඵල නුවණකි.
හේතුව දත්විට එය ඉවත්කිරීමෙන් දුක ඉවත්කළ හැකිබව මෙහි ප්රාටයෝගික කරුණයි.එසේම දුක නැතිකළ යුතු නම් එයනැතිකිරීමට යම්ක්රකමවේදයක්ද තිබියයුතුය.එය ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයලෙස බෞද්ධ අධ්යාෞපන විද්යාමවේ සඳහන්ය.මේ අනුව බෞද්ධ අධ්යාිපන විද්යාෝව සතරාකාර ක්රාමවේදයක් පදනම්කර ගනිමින් සිය සිද්ධාන්තය ඉදිරිපත් කර ඇත.මෙය චතුරාර්ය සත්යෞ ධර්මය ලෙස සඳහන්ය.බුද්ධත්වය අවබෝධ කරගැනීමේදී බුදුන් වහන්සේ මූලිකව වටහාගත් ධර්මය නම් මෙකී චතුරාර්ය සත්යා‍වබෝධයයි.එසේම බෞද්ධ අධ්යායපන විද්යාබව සෙසු අධ්යාවපන ක්රිමවේදවලින් වෙනස්වන ප්රාමුඛතම ලක්ෂණය නම් චතුරාර්ය සත්ය්ය නමැති කිසිදු අයුරකින් වෙනස්කළ නොහැකි පරම ගම්භීර සිද්ධාන්තයයි.එහි ගැටළුව ඊට හේතුව ඒ සඳහා යොදන පිළියම හා විසඳුම නැමැති සතරාකාර කොන් ඇති විධික්රසමය මෙහි පදනමසේ දැක්විය හැක.මෙය බෞද්ධ අධ්යාමපන‍යේදී සඳහන් අවසාන පරමාදර්ශය ශාක්ෂාත් කිරීමයි.
බෞද්ධ අධ්යාසපනයේදී ස්වයං ප්රේත්යදක්ෂයට මූලික ස්ථානය පිරිනැමේ.ඇදහීම,භක්තිය වැනි විශ්වාස මූලික කරගත් දේට බුදුදහමේ කිසිදු ඉඩක් නැත.කාලාම සූත්රෂයේ පෙන්වා ඇති පරිදි සිතීම, ක්රිැයාකිරීම ආදී සියළු කටයුතුවලදී අධානග්රාකහීත්වයෙන් බැහැරවී තමාට වැටහෙන පරිදි ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම උසස් යැයි පෙන්වා දී තිබේ.කෙනෙකුගේ මානසික නිදහස අවුරාතැබීම මඟින් ලබා ගන්නා පැහැදීම උසස් යැයි බුදුදහමේ නොසැලකේ.ඒ වෙනුවට පුද්ගලයාට මානසික විකසිත බව ඇතිකර ගැනීම පිණිස පූර්ණ නිදහස පිරිනමා ඇත.එමඟින් පුද්ගලයෙකු අත්පත් කරගන්නා ප්රාඥාව නිසා විමුක්තිය ලැබීමට අවශ්යස සංජානන පැතිකඩ වර්ධනය වන බව පැහැදිලිව පෙන්වා දී තිබේ.ඒ සංජානන පැතිකඩේ සංවර්ධනය ලැබීම නිසා සසර භව ගමන කෙළවර කළහැකි බව දැක්වේ.මේ සංජානන හැකියාව වනාහී කිසිදු ලෞකික දැනුම් මට්ටමකින් ලැබිය හැකි අවබෝධයක්ද නො‍වේ.ඉගෙනුම තුළින් ලැබිය හැකි සුතම ඥානය ප්ර ත්යික්ෂ අවබෝධයක් ලෙස බුදුදහම නොසලකයි.මන්ද දැනුම යනු ස්මරණය තුළින් විෂය කරුණු පිළිබඳ මතකය ගබඩා කරගැනීම විනා ලෝකය විනිවිද දැකීම නොවන බැවිනි.
ඒ නිසා බුදුදහමේ අධ්යානපන ක්රිමවේදයක් සකස්වී ඇත්තේ සංජානන පැතිකඩතුළ සිදුවන පූර්ණ පරිවර්තනයක් මඟින් ප්රනත්ය ක්ෂ අවබෝධය ලැබිය හැකි වන ලෙසය.මෙම ප්රවත්යරක්ෂ අවබෝධය දැනුම සේ ‍විටින් විට වෙනස්වන්නක් නොවේ.දැනුම ගොඩනැඟී ඇත්තේ උපකල්පන, නියම, සිද්ධාන්ත, ප්රනමේයය වැනි පූර්ව නිගමන ඔස්සේය.ඒවා සත්යෙැක්ෂය කළ කාලසීමාව තුළදී පමණක් ඒක දේශික වශයෙන් එය සත්යනකැයි පෙනීගියද,හුදෙක් එබඳු දේවල් ඒකාන්ත සත්යොකැයි වරදවා නොවටාගත යුතුය.මන්ද වරෙක සත්යනකැයි සම්මතව තිබූ ප්රුමේයය,නියම,උපකල්පන ආදී දේ පවා තවත් වරෙක අසත්යක දේ ලෙස ලෝකයා විසින් සම්මත කළ හැකි බැවිනි.එවිට ඊට අනුව සත්යෙකැයි පිළිගැනී පැවති දැනුම් කොට්ඨාශ පවා විටක අසත්ය වේ.එනිසා මෙබඳු තාවකාලිකව පමණක් සත්යනකැයි සම්මතව පවතින නමුදු ඒකාන්තවසත්ය්කැයි ප්රාත්ය‍ක්ෂයෙන් නොදත්දේ සත්යායකැයි අධානග්රාවහීවසලකා කටයුතුකිරීම අ‍ගෝචරය.අධානග්රාරහීව පැමිණෙන නිගමන බොහෝ අවැඩදායක නිසාය.
මේ හේතුව නිසා බෞද්ධ අධ්යරපනයේදී සංජානන පැතිකඩේ වැදගත්කම අවිවාදිතය.මෙහි සංජානන පැතිකඩ වර්ධනය කිරීම යනු හැකිතාක් මනස විෂය කරුණුවලින් පිරවීම නොවේ.දැනුම අනිත්ය ය.දැනුම යනු ස්මරණයේ තැන්පත්ව ඇති මතකයයි.මතකය මනසෙන් වෙන්ව පවතින්නක් නොවේ.දැනුම මනසේම කොටසකි.මනස භෞතික පදාර්ථ ස්වභාවය ඇසුරුකොට පවතින්නකි.ඒ භෞතික පදාර්ථ ත්රි ලක්ෂණ ධර්මතාවයට යටත්ය.මේ නිසා මනසද ත්රිාලක්ෂණ ධර්මතාවයට යටත් බව අමතක නොකළ යුතුය.මනසේම කොටසක්වන දැනුමද එනිසා ත්රිනලක්ෂණ ධර්මතාවයට යටත් වේ.මුළු මහත් ලෝකයම ත්රිවලක්ෂණ ධර්මතාවයට අයත්ය.ලෝකයෙන් එතෙරවීමේ හැකියාව ඇති වනුයේ ත්රියලක්ෂණ ධර්මතාවෙන් මිදීම තුළිනි.එනම් ලෝක විෂය සීමාවෙන් එහාවූ ලෝකෝත්තර තත්වයයි.එය සතර මහා භූතයන් ඉක්මවූ අවස්ථාවකි.එහි කිසිදු ප්රසඥප්තියක් නැත.දෘෂ්ටි,විනිශ්චය, සම්මුති ආදී දේවල්ද නොමැත. බෞද්ධයින් විසින් ස්වයං ප්රාත්ය.ක්ෂයෙන් අත්දැකිය යුතු යැයි දෙසා ඇති නිර්වාණය නම් සියළු ප්රේඥප්ති ඉක්මවූ අවස්ථාවයි. නමුදු ඒ තත්වය කෙනෙකුට ප්ර්ත්යතක්ෂ කළ නොහැකි අවස්ථාවක් නොවේ.
එය ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය සම්පූර්ණ කළ ඕනෑම අයෙකුට ඉතා පැහැදිලිව අවබෝධ කළ හැකි තත්වයකි. නිවන් අවබෝධයට පැමිණි උතුමන් වහන්සේලා ආර්ය නාමයෙන් හඳුන්වා තිබේ.බෞද්ධ අධ්යාිපනයේ පරමාර්ථය මේ ආර්ය අවබෝධයට පත්වීම පිණිස මාර්ගය පෙන්වාදීමයි.අවසානය පරමාර්ථය සාක්ෂාත් කළ උතුමා ක්ලේශ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ඇසුරු කරන භෞතික ලෝකය එලෙසම පුහුදුන් පුද්ගලයාද ඇසුරු කරයි.නමුදු ආර්ය උතුමාගේ වැඩි දියුණු කළ සංජානන හැකියාව නිසා එකම අත්දැකීම් පරාසය ලෞකිකත්වයෙන් අත්මීදී ගනු ලබද්දී පුහුදුන් පුද්ගලයා අඩු සංජානන හැකියාව නිසා එම අත්දැකීම් පරාසයම ලෞකිකත්වයතුළ රැඳීසිටිමින් සංජානනය කරගනු ලැබේ.මේනිසා බුදුදහමේ විවිධ සම්ප්ර දායවලදී සසර හා නිවන යනු එකම කාසියේ දෙපැත්තම බව අවධාරණය කර තිබේ.එකම කරුණ වුවද රහතන්වහන්සේ දකින ස්වරූපයත්,පුහුදුන් පුද්ගලයා දකින ස්වරූපයත් එකිනෙකට පරස්පර වෙනස්ය.නිවන,සසර ආදීසේ දක්වා ඇත්තේ එකී ස්වරූපය දෙකයි.මේ අනුව රහතන්වහන්සේට ඕනෑම ඉන්ද්රිකයගතවූ අරමුණක් සංජානනය වීමේදී උන්වහන්සේතුළ ඇතිවනුයේ නිවන් අරමුණුවූ ක්රි්යා සිත්ය.ඒවායින් කර්මඵලාදී විපාක නොඉපදේ.එබැවින් උන්වහන්සේ සසරින් මිදුනු පුද්ගලයෙකි.නමුදු පුහුදුන් පුද්ගලයා එබඳු ඉන්ද්රියයගතවූ අරමුණක් සංජානනයවීමේදී ඒවා ආශ්වාදය කරයි.ඒ නිසා ඇතිවනුයේ කුසල,අකුසල සිත්ය.ඒවා මතු විපාක ගෙනදීමේ හැකියාවෙන් යුතුය.එනිසා පුහුදුන් අය සසරට බැඳුනෝ වෙති.
මේ හේතුව නිසා යමෙකු සසරට බැඳ තැබීමට මෙන්ම සසරින් නිදහස්ව විමුක්තිය ලැබීමට ඒ පුද්ගලයා ඉන්ද්රිවයගතවූ අරමුණු කෙසේ සංජානනය කරගන්නේදැයි යන්න මත රඳාපවතින බවද පැහැදිලිය.එසේම යම්කිසි පුද්ගලයෙකු සතුව ඇති අභ්යණන්තර සංජානන පැතිකඩ උත්පත්තියෙන් උරුම‍කරගෙන එනුලබන කිසියම් සුවිශේෂී අනන්යලතාවයක් අනුව සකස්ව පවතිනබවද වටහාගත යුතුය.මේ උත්පත්තිගත සංජානන හැකියාව ත්රිිහේතුක කුසල සම්පත්තිය යන නමින්ද හැඳින්වේ.ඒ අනුව යම්කිසි කෙනෙකු මෙලොව ධ්යා්න,මාර්ගඵල ආදී විවිධසුවි‍ශේෂී උත්තරීතර මනුෂ්යි හැකියා ලැබීම සඳහා මෙකී ත්රිනහේතුක කුසල සම්පත් උපනිශ්රනය වශයෙන් පැවතිය යුතුබව බුදුදහමේ දක්වා ඇත.ත්රිකහේතුක කුසල සම්පත්තියකින් උපත නොලැබූවෙකුට මෙලොව වශයෙන් කරන කවරනම් වෙරවීරිය වැඩීමකින් වුවද ධ්යාකන,මාර්ගඵල සම්පත් ලැබිය නොහැකිබවද සඳහන්ය.මේ අනුව යම් යම් පුද්ගල සුවිශේෂතා පිළිබඳ බෞද්ධ අධ්යාකපනයේදී අවධාරණය කරඇතිබව පෙනේ.බුදුදහමේ ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් නම් සංජානන හැකියාව මඟින් සංවර්ධනය කළහැකි නියම පුද්ගලයාව අඳුනාගෙන ඉන්පසුව ඒ පුද්ගලයාතුළ අදාළ හැකියාව වැඩි දියුණු කිරීමයි.මේ අනුව වඩා ඵලදායීව බෞද්ධ අධ්යාගපනය කළමනාකරණය කර ඇතිබව පැහැදිලිය.බෞද්ධ අධ්යාවපනය මඟින් පුද්ගල විභව ශක්තීන් ඔප මට්ටම්කර පෞරුෂය උපරිම අවස්ථා දක්වා සංවර්ධනය කළහැකිබවද මෙහිදී පොදුවේ පිළිගැනී තිබේ.මේ පෞරුෂ‍යේ උපරීම අවස්ථාව නම් සිත කෙළෙසුන් කෙරෙන් මිදීමයි.
මූලික වශයෙන් බෞද්ධ ප්රිතිපදාන සීල, සමාධි හා ප්රෞඥා යන ත්රිම ශික්ෂාවට සංග්රසහ කර ඇත. සීලය නිසා චර්යා පැතිකඩද, සමාධිය නිසා ආවේදන පැතිකඩද, ප්රාඥාව නිසා ප්රරජානන(Cognition) මෙහි ප්රනජානනය යනුවෙන් දැක් වෙනුයේ හැඳිනීම,දැනීම,උපලබ්ධිය,ඥානය යන කරුණුයි.කිසියම් කෙනෙකුතුළ යම්කිසිවක් කිසිවක් අරබයා මීට පෙර නොතිබූ නුවණක්,දැනුමක්,ඥානයක් ඇතිවීම ප්රයජානනයයි.එසේම මෙකී චර්යා,ආවේදන,සංජානන යන පැතිකඩවල සංවර්ධනය නිසා බාහිර ලොව නිවැරදිව අර්ථකථනය කරගැනීමට හැකිවීම සංජානනයි.ඒ අනුව යමෙකුතුළ වැඩි දියුණු වන චර්යා,ආවේදන,ප්රකජානන හැකියා නිසා ඒ පුද්ගලයා සෙසු අයට වඩා හොඳින් බාහිර පරිසරය සංජානනය කරගනී. එසේම සීලය සමාධියට හා ප්ර‍ඥාවට උපනිශ්ර ය වේ.
එසේම චර්යා සැකැස්ම, ආවේදන සැකැස්ම සංවර්ධනය කිරීමටද,ආවේදන සැකැස්ම ප්‍රජානන සැකැස්ම සංවර්ධනය කිරීමටද අන්යෝනන්යව වශයෙන් උපකාරීවේ.එසේම තවත් විටෙක ප්ර්ජානන සැකැස්ම චර්යා හා ආවේදන සැකැස්ම වැඩිදියුණු කිරීමටද උපකාරීවේ.ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය සකස්වී ඇත්තේ මේ සඳහන් ක්රිරයාවළිය නිවැරදිව සිදුවන අයුරිනි.මේ අනුව බෞද්ධ අධ්යා්පනයේ අවසාන පරමාර්ථය ලෙස හැඳින්වෙන අර්හත්වය ශාක්ෂාත් කර ගැනීමෙහිලා සංජානනයට පූර්වංගම වශයෙන් උදව් වන චර්යා, ආවේදන හා ප්ර ජානන නමින් පැතිකඩ තුනක්ද ඇති බව වටහාගත යුතුය.බෞද්ධ දෘෂ්ටි ‍කෝණය අනුව සංජානනය පරිපාකයට පත්වනුයේ මෙකී පැතිකඩ තුනෙහිම ඇතිවන ක්රාමිකවූ සංවර්ධනය අනුව බව මෙහිදී දැකගතහැකි ප්රයධාන ලක්ෂණයකි.කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ ජීව විද්යාි සැකැස්මෙහි ස්වරූපයට අනුව සංජානනයට අදාළ චර්යා,ආවේදන හා ප්ර ජානන පැතිකඩ දියුණු කළහැකි අතර ඒවායේ විවිධ කායික මානසික සීමාවන්ද තිබිය හැක.මන්ද ඉගෙනීමෙන් ලබාදිය හැකි දියුණුව ලැබීමට සුදුසු භෞතික ජීව විද්යාක ව්යු්හයක් උපතින් උරුමකරගෙන නොතිබෙන අයෙකුට ඒ දියුණුව කුමන ක්ර මයකින්වත් ලබාදිය නොහැකි බැවිනි.ත්රි‍ හේතුක පටිසන්ධිය වැනි කරුණු වැදගත්වනුයේ මේ නිසාය.අභිඥා,ධ්යාින,මාර්ගඵල ආදී උත්තරීතර මානුෂික ශක්ය්තා යම් පුද්ගලයෙකු තුළ පුබුදුකළ හැක්කේ ඊට සරිලන ජීව විද්‍යා ව්යුුහයක් උරුම නම් පමණි.
බෞද්ධ අධ්යානපනය පුද්ගල පෞරුෂ විභවතා නිවැරදිව හඳුනාගැනීමට උපදෙස් දී තිබේ. ඒ බෞද්ධ අධ්යා පන ක්රි යාවළිය ඇරඹීමට පෙර කුමන ස්වරූපයේ අධ්යාසපන ක්ර.මවේදයක් යෙදිය යුතු දැයි අවබෝධකරගැනීමේ අරමුණ ඇතිවය.බෞද්ධ අධ්යාඇපනයේ අවසාන නිෂ්ටාව අර්හත්වය බව සත්යණයකි.අර්හත්වය ලැබිය හැක්කේ විෂයය දැනුමෙන් හෝ යම් දෘෂ්ටියකින් පුද්ගල මනස පුරවා දැමීමෙන් නොවේ. සියළු දෘෂ්ටි ඉවත්කර මනසේ පැහැදිලි නිර්මල පවිත්රම තාවය මතුකර ගැනීම තුළිනි.එනිසා අර්හත්වය ලැබීමට මූලිකව පුද්ගල දුබලතා හා ප්ර්බලතා පිළිබඳ පැහැදිලි වැටහීමක් ඇතිකරගත යුතුය.ඉන් අනතුරුව දුබලතා ඉවත්කර ප්රයබලතා වැඩිදියුණු කර මානසික පවිත්රපතාව ඇතිකළ හැක.බෞද්ධ අධ්යාරපනයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණය විදර්ශනා භාවනාව තුළ ගැබ්ව තිබේ. එහි ක්රසමික පියවර මඟින් සිදුවනුයේ අනු ක්රයමයෙන් මානසික පිරිසිදුබව කරාළඟාවීමයි.මේ සඳහා සප්ත විශුද්ධි නමින් හඳහන්වන සිත පවිත්රසකිරීමේ අනුක්රාමික පියවර හෝ මට්ටම් සතක් තුළින් ගමන්කළ යුතු බව පෙන්වාදී තිබේ.මේ අනුක්රිමික පියවරතුළදී පිළිවෙලින් චර්යාව, ආවේදනය,ප්රුජානනය පිරිසිදු වේ.මේ පැතිකඩ තුනෙහිම පවිත්ර ත්වය සම්පූර්ණවීමත් සමඟම සමස්ත සංජානන ක්රිචයා වළිය තුළ පැවති වැරදි වැටහීම් නැතිවී‍ ‍ගොස් නිවැරදි දැක්මකට පත්වේ.
යථාභූත ඥාණ දස්සන නමින් දක්වා ඇත්තේ මෙයයි.සිව්මාර්ගඵල ඥාණ ලෙස පහළවන්නේ මෙකී වැඩි දියුණු වූ සංජානනය බව වටහාගත යුතුය.පළමු මාර්ගඵල ඥාණයේ සිට අනුපිළිවෙලින් ඇතිවන මෙකී සංජානන හැකියාව අර්හත්ව‍ය ලැබීමත් සමඟම සම්පූර්ණවේ.මෙහි ඇති සුවිශේෂීබව නම් සංජානනය උපරිම නිෂ්ටාව වූ අර්හත්ව මට්ටම දක්වා සංවර්ධනය කරන ක්රිමයාවළියේදී යම්නිශ්චිත අවස්ථාවන්හි චර්යාවේ, ආවේදනයේ හා ප්රහජානනයේ වැඩි දියුණුවක් දක්නට ලැබීම මුල්ම ආර්යබවට පත්වීමේ ලක්ෂණය ලෙස දැකියහැකිබවයි.ඉන් අනතුරුව මුල්ආර්යභූමියේ සිට තෙවැනි ආර්යභූමිය දක්වා අනුක්ර මිකව පුද්ගල සංජානනය වැඩිදියුණුවේ.එහි හැරවුම් ලක්ෂය සනිටුහන්වනුයේ මුල් වරට සෝවාන්වීමත් සමඟමය.මේ අනුව උපරිමය වූ අර්හත්වය ප්රැති‍වේධ කළ අවස්ථාවතුළ පමණක් නොව ඊට පෙර සේඛ අවස්ථාවලදී පවා ඒසඳහා උචිත චර්යා ආවේදන හා ප්රවජානන පැතිකඩවල් හිමිවී තිබූ බව දැකගත හැකිවිය.මේ අනුව රහතන් වහන්සේලාතුළ දැකියහැකි සමාන සංජානන හැකියාව ඊටසමාන සෙසු රහතන්වහන්සේලාහටද ලැබේ. පුද්ගල පෞරුෂය විවිධ වියහැක.ඒනිසා යමෙකුට අවශ්යාවන කමටහන් තව අයෙකුට ඊට සමානව අවශ්ය නොවියහැක. බුදුදහමේ පුද්ගල කෙන්ද්රිෙය උපදෙස් ලබාදී ඇත්තේ මේනිසාය.මේ සඳහා ඉතා හොඳ ගුරුවරයා සොයමින් කල්හැරීමට වඩා තමාට හැකිසේ කුඩා පියවරක් හෝ සත්යා වබෝධය කරා යන දීර්ඝ ගමනේදී නොපමාව තැබීම වැදගත් වියහැක.

Advertisements

හුදකලා කඳුළු

රෝහලක තෙවැනි මහලේ පිහිටි මනෝඋපදේශන සේවා සායනකදී දිග හැරුණු මේ කතාව ඉතා සෝබරය.එසේම ඕනෑම කෙනෙකුට මින් ලබාගත හැකි උපදෙස් වැදගත්ය.ඇය සිත සිරකරගෙන සිටී මේ කතාව එක්වරම නොපවසා දුක්බරව නිහඬව සිටියාය.සායනික මනෝඋපදේශන ප්ර.තිකාරවලදී සාමාන්යේයෙන් අදාළ රෝගීන්ගේ රෝග ඉතිහාසය දැන ගැනීම සඳහා භාවිතාකරන විවිධ මනෝවිද්යාපත්මක විධික්ර ම භාවිතාකිරීමේදී ක්රීමයෙන් ඇය සියළු තොරතුරු පවසා සිටින්නට වූවාය.නමුදු ඇයගේත් ඇගේ කතාවට සම්බන්ධ සෙසු අයගෙත් පෞද්ගලිකත්වය එලෙසින්ම ආරක්ෂාකිරීම වෘත්තීය ආචාරධර්මවලට අයත්බැවින් ඇගේ සැබෑ නම වෙනුවට ආරෑඪ නාමයකින් ඇයව හඳුන්වා තිබේ.නමුදු ඇයගේ කතාව ඉතාම අව්ය්ජය.ඒතුළ මේ සමාජයේ තවත් බොහෝ දෙනෙකුට ඉගෙනගත හැකි පාඩම් රාශියක් අන්තර්ගතය.එ නිසා එය මෙසේ ඔබ හමුවට ගෙන ඒමේ වැදගත්කම වඩාත් තහවුරුවේ.විශේෂයෙන් අද සමාජයේ ඉහළ ධනවතුන්ගේ සමාජ මට්ටම හා සම්බන්ධ විවිධ ගැටළුකාරී අවස්ථා රාශියක් නිසා මනෝඋපදේශකවරුන්ට කාර්යබහුලවී ඇතිබවද නොපවසා සිටිය නොහැක.බොහෝවිට ඉහළ සමාජ ස්ථරය නියෝජනය කරන මෙබඳු යුවතියන්ට මුහුණපෑමට සිදුවන දුක්බර සිදුවීම් සාමාන්යෝ සමාජය හමුවට පැමිණෙනුයේ ඉතාමත් කළාතුරකිනි.මුදල්,සමාජ තත්වය,පවුල් පසුබිම වැනි කුමන හෝ දෙයක් නිසා සාමාන්යැ සමාජයට මේ තොරතුරු හෙළිදරව්වීම වැළකී යයි.නමුදු යම්විටක සාමාන්යබ පවුලක යුවතියකට මෙබඳු ඉරණමක් අත්පත්වී නම් බොහෝවිට ඇගේ ජීවිතය අඳුරුවී යයි.ඇතැම්විට ඇයට විඳී ගණිකාවකසේ සැලකේ.නැතහොත් සමාජ අපවාදන නිසා සදාකාලිකවම සමාජයෙන් වහන්වී ජීවත්වීමට සිදුවේ.නමුදු ඉහළ සමාජතල වල යුවතියන්ට එසේ නැත.එබඳු යුවතියකට මුහුණපෑමට සිදුවන ලිංගික අපයෝජනයකදී හෝ දූෂණයකදී කායික හා මානසික ප්ර තිකාරවලින් පසුව යළිත් කිසිදු දෙයක් සිදුනොවූවා දේ ප්රකවේශවීමට හැකියාව තිබේ.මේ ඇගේ කතාවයි.
මයුමි රූපයෙන් අග තැන්පත්වූ යෞවනියකි. ඇය කෙළි ලොල්ය.සෙල්ලක්කාරය.පවුලේ එකම දරුවාවූයේද ඇය බැවින් ඇයගේ සෑම දඟකාරකමක්ම ඇගේ මව හා පියා විසින් සිනාමුසු මුහුණුනින් ඉවසන ලද්දේ ඇයට දැක්වූ දැඩි ආදරය නිසාය. දෙමව්පියන්ගෙන් ලැබූ මේ අසීමිත ආදරය මයුමි වඩාත් හිතුවක්කාර ගති ඇති දැරියක් බවට පත්කරවීමට සමත්වී තිබිණ.කුඩා කල පටන්ම ඇය හැඳි වැඩුනේද නගරයේ පරිසරයට හුරු වෙමිනි. යන්තම් වයස අවුරුදු පහළොවක් පමණ වුවද ඇයගේ සිරුර වයසට වඩා පිරුණු බවින් යුතුවිය. විදේශික යුවතියකගේ මෙන් ඡවි වර්ණ පැහැපත් සම හා රක්ත වර්ණ දෙතොල් නිසා ඇයට එක්කලේ අපූරු බටහිර පන්නයට නැඹුරු සුන්දරත්වයකි. ඝනව වැඩුණුකේ කේශලාපය උරහිස පමණට කෙටි කර දමා තිබුණේ නවීන විලාසි තාවකට අනුව සකස් කරය.මඳක්රැළි ගැසුණු අක්බඹරු කේශ කලාපයක් ඇයට උපතින් හිමිව තිබුණේ වුවද විවිධ රසායනික ද්රයව්යම මඟින් රූපලාවන්යාවගාර වලදී එය සෘජුකර කඩා හැලෙන ස්වරූපයකට පත් කර තිබිණ. ඊට බොහෝ වියපැහැදම් කළාය. එමෙන්ම තැනින්තැන තඹ හා තැඹිලි පැහැ කර දිලිසෙන සුළු ද්රකව්යතයකින් වර්ණ ගන්වා හැඩ වැඩ කර තිබිණ.එය විවිධ ෂැම්පු හා කන්ඩිෂනර් වර්ග වලින් මනාව සෝදා, වියළා, අවශ්ය් පමණ සාත්තු සප්පායම් කර සුවඳ කවා තිබිණ.නිරතුරු ගමන් බිමන්වලදී කෙස් කලඹ විහිදා හැර සුළ‍ඟේ පාවීමට ඉඩහැර තිබිණ. ඇතැම් අවස්ථා වලදී අශ්ව වළිගයක ආකාරයෙන් කඩා හැලෙන කේශ කලාපය හිස මුදුනට කර බැඳ තිබුණේ තුනී විල්ලුද වැනි කෙස් වල අග කෙළවරවල් පහතට ගලා හැලෙන පරිදිය. ගමනේදී එය ගැස්සීම ඇගේ සිරිතයි. වෘත්තාකර පිරුණු කම්මුල් හා නිකටක්ද සමමිතික අලංකාර මුහුණක්ද ඇයට හිමිවිය. ඇහිබැම සිහින්ව සකස් කර අඳුන් ගල්වා මුහුණට ඔබින සේ හැඩ කර තිබිණ.
උසේ පමණට වූ මනාව වැඩුණු පුෂ්ටිමත් දේහයක් ඇය සතුවිය.පුෂ්ටිමත් නාඹර රඹ කඳන් යුවළක් බඳු සමව වැඩී පිරුණු මටසිලිටි දෙකලවා, දෙවටෝර, සිහිනිඟ, රවුම්හැඩැති මනාව වැඩුණු පුළුකුල හා පිරුණු නිතඹ නිසා ඇය තමන්ට වඩා රූපයෙන් කැපී පෙනෙන හැඩකාරියක් වග ඇගේ මිතුරියෝදැන සිටියහ. එසේම ඇයගේ උස්ව නැඟී ඉදිරියට නෙරූ ළයමඬල පිරුණු රණ හංස යුවළකට සමානව මතුවී පෙනුනි. ඇගේ ළය මඬල ආවරණය කරන ඕනෑම ඇඳුමකින් පිපිරී පිටතට පෙරා පැනීමට මෙන් සැරසි ළයමඬල ප්රසතිවිරුද්ධ ලිංගික ආකර්ශණයට තදින්ම ලක්වූ ලක්ෂණයක්ව තිබිණ.මේ නිසා සිරුරට කිටි කිටියේ හිරවන පරිදි ඈ හඳින පළඳින ඕනෑමඇඳුමක් පැළඳුමක් මඟින්ම ඇයගේ මේ රූප සම්පත්තිය තවතවත් ඔප්නැංවෙනබව ඇගේ යෙහෙළියෝ හොඳාකාරව දැන සිටියහ. සම වයසේ වූ මිතුරියන් අතරඇගේ දඟකාර,කෙළිලොල් හැසිරීම්රටාව අමුත්තක් නොවීය. සිරුරේ වැඩීමට සමානව මනසින්දඇගේ හැසිරීමේ සුන්දර, චමත්කාර ජනක බවක් ගැබ් වී තිබිණ. ඇයට ලස්සන නිසාම නිතරම ඇය හැඳ පැළඳ සිටියේද සිරුරට කිටිකිටියේ හිරවුණු ඇඟලුම්මය. ඒ අතර කෙටි ගමන් බිමන්වලට වඩාත්උචිත ඇඳුම් පැළඳුම් වලටඇය මහත්සේ ප්රිරය කළ බවක් පළවිය. මේ අතරින්ද ඩෙනිම් වර්ගයේ විලාසිතාවලට ඇය මහත් සේ ප්රි්ය කළාය. සිරුරට කිටි කිටියේ හිරවූ දණ හිසින් උඩ කළවා හරි අඩක් පමණක් වැසී ඇති ඩෙනිම් කෙටි සායවල් හෝ එබඳුම ස්ලැක්ස් වර්ගයේ කලිසම්හැඳ උඩුකයට සිරුරවිනිවිද පෙනෙන තුනී බැනියම් වැනි ඇඳුම් හැඳ පැළඳීමටඇය කැමැත්තක් දැක්වූයේඉන් ඇගේසුන්දරදේහය මනාව කැපී පෙනන බැවිනි. ඇය මොස්තර නිරූපණයට ද ඉමහත් කැමැත්තක් දැක්වූවාය.එසේම ඇය සිරුර නිරාවරණය වන සේ හිරවූ කෙටි ඇඳුම් වලට රුචිකළාය.
සමාජශීලීබව හා ආකල්ප
මෝස්තර නිරූපණයට ඇගේ සිතේ වූ දැඩි අභිරුචිය ඇගේ යෙහෙළියෝ මනාව දැන සිටියහ. මේ නිසා ඔවුන් නිතරම පැවසූයේ ඇයට වඩා ගැලෙපෙනුයේ මෝස්තර නිරූපිකාවක්වීම බවයි. විවිධ මෝස්තර නිරූපන තරඟවලට සහභාගීවීමට පවා යොවුන් වියේ සිට ඇය ඉතා උනන්දුවෙන් පෙළඹුනාය. ඒ සඳහා පළව ඇති දැන්වීම්වලට අනුව ඉල්ලුම්පත්ද යැවුවාය. ඇය කුඩා කල සිට ඉගෙනුමලැ‍බුවේ ජාත්ය න්තර පාසැලකය. එහි සාමාන්ය වටපිටාව බටහිර පන්නයට විය. ගැහැණු, පිරිමි දෙපිරිසම මේ ජාත්යසන්තර පාසැලේ ඉගෙනුම ලැබූහ.මේ නිසා එය මිශ්රන පාසැලක් මෙනි. ප්රකතිවිරුද්ධ ලිංගිකයින් සමඟ නිතර ඇසුරු කිරීමට ලැබීම නිසා සම වියේවූ සෙසු යුවතියන් ලඟ ඇති සබකෝල, කුලෑටිගති ඇය කෙරෙන් ඉවත්ව ගොස් තිබිණ. මේ නිසා ඇය යෙහෙළියන්හා සමානව සුහඳ ලෙස තරුණපිරිමි ළමුන්ද ඇසුරු කළාය. ඇගේ මිතුරු පිරිස අතර සිටි බහුතරය පිරිමි ළමුන්විය. සිය මිතුරියන්ගේ තිබූ ඊර්ෂ්යාි පරවශ ස්වභාවය ඇයගේ පිළිකුළට ලක් වූ අතර, මිතුරන්ගේ විවෘත බව ඇය බෙහෙවින් ප්රිරයකළාය. ඇගේ රූමත් බවද පිරිමි ළමුන් අතර ඇය ජනප්රි ය වීමට ‍හේතුවිය. ඇය ද ඔවුන්ගේ ඇසුර ප්රියයකළාය.
ජාත්යින්තර පාසැලේ ඉගැන්වීම් කටයුතු මුළුමනින්ම සිදුකරන ලද්දේ ඉංග්රීපසි භාෂාවෙනි. මේ නිසා මයුමිට හොඳින් ඉංග්රීනසිබස හැසිරවිය හැකි විය.ඇගේ ඉංග්රීදසිඋච්චාරණයමුළුමනින්ම බටහිර පන්නයට සකස්ව පැවතිනි.ඉංග්රීසසි භාෂා දැනුම හා ඉහළ සමාජස්ථවර ඇතිදැනහැඳිනීම නිසා ඇයගේ දිවි පෙවෙත සකස්ව තිබුණේ බටහිර පන්නයටය. බටහිර රටක උපන් විදේශික යුවතික සතුව පැවති සියළු රුචි අරුචිකම් මයුමිට පිහිටා තිබිණ. ඇගේ චර්යාව විවෘතහා සමාජශීලී බවට නැඹුරුව පැවතිනි. ඇගේ රාත්රි ය දිවාකාලයට වඩා දිගුව පැවතිනි. ජාත්යරන්තර පාසැල් වලට උදේ වරුවේසිට සවස් වන තුරු ඉගැන්වීමේ කටයුතු සිදු වේ. එය අහවරවනුයේ සවස් වන විටදීය. මේ නිසා මයුමිට ඉස්පාසුවක් ලැබෙනුයේ සවස් භාගයේදීය. දවසේ විඩාව දුරුකරගැනීමට නිතර සමාගම් පවත්වන සුවිශේෂී මිතුරු පිරිසක්ද ඇයට විය. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකු ඉහළ සමාජ පංති වලට අයත් වූවන් වූහ. ආර්ථික, දේශපාලනික, සමාජයීය වශයෙන් සමාජයේ බලවත් උසස් නිල තල දරනලද දෙමව්පියන්ගේ දූදරුවන්මේ මිතුරු සමාගමට අයත් පිරිස අතර විය. ඔවුන්ද මයුමිට දක්වන ලද්දේ ඔවුන්ගේ සමානවූඅයෙකුට දක්වන සැලකිල්ලමය.
රාත්රි්ය පුරා අවදිව සිටිනඔවුන් විනෝදවීම සඳහා යොදා ගත්තේමේ රාත්රී් කාලයයි. ඒ සඳහා ඔවුන්ටම සුවිශේෂීවූ ස්ථානද පැවතින.ඇතැම්ස්ථාන ප්රවසිද්ධියේදැක්වියහැකි ඒවාවූ අතර සෙසු ඒවා එසේ නොදැක්විය හැකි ඒවා විය.මයුමි මිතුරුපිරිස අතරසුවිශේෂී චරිතයක්දවූවාය.ඇය කෙළිලොල් මෙන්ම හිතුවක්කාරී තද තීරණවලට එළඹෙන්නියක වූවාය. ඇයට යමක් කිරීමට අවශ්යා වුවහොත් එය කෙසේ හෝ කළ යුතුම විය. ඉන් බැහැර වෙනත් විකල්පයක් ඇයටනොවිනි. සිය යොවුන් මිතුරු පිරිස කැටුව රාත්රීව සමාජ ශාලාවලට යන මයුමි රැය පහන්වන තුරා විවිධඅයුරින් මිතුරන් හා විනෝදවීම සිරිතක් කොට ගත්තීය. එම විනෝද සාදවලදී, යම් යම් මෘදු මධු පාන වර්ග ගෙන සිත් සේ විනෝදවීම ඇගේ විනෝදාංශයකි. මුළුමින්ම බටහිර පන්නයට හැදී වැඩී ඇති ඇය ඒවායෙහි දී මධු විත රැගෙන නර්තනයෙන් විනෝද වූවාය. බොහෝවිට රැය පහන් වනුයේ මෙබඳු ස්ථානවලදීය. අලුයම් කාලය වෙද්දී යළි සිය නිවහන වෙත පෞද්ගලික මෝටර් රථයෙන් පැමිණීම පුරුද්දක්කර තිබිණ. මෙබඳු රාත්රීම සමාජ ශාලාවකදී මයුමිට‍ සුවිශේෂී පුද්ගලයෙකු මුණ ගැසිනි. ඔහු ඉතා ධනවත් මැණික් ව්යා්පාරිකයෙකි. මැණික් ව්යාවපාරයට අමතරව මුළු දිවයින පුරා ව්යා ප්ත වූ ස්වර්ණාභරණ වෙළඳසැල් රාශියකද හිමිකරුවූ ඔහුට මයුමි වශී වූවාය. ඔහු මයුමිට වඩා වයසින් මුහුකුරා ගිය පුද්ගලයෙකු විය. හේ තරුණ විය ඉක්මවා මැදි වියට ළං වූවෙකි. මැදිවියට ළං වුවද, තනිකඩයෙකු හෝ විවාහකයෙකු වුවද ඉන් මයුමිට කිසිදු ඵලක් නැත.මන්ද මයුමි සකස්වී පැවති සංස්කෘතිය අනුව එබඳු ඕනෑම දෙයක් වරදක් නොවන බව ඇය සිතා සිටියාය.මිළ මුදල්ඇති සුල්තාන්වරු වැනි ධනවත් ප්ර කෝටිපතිවරුන් සතුට වෙනුවෙන් අතමිට දිගහැර විය පැහැදම් කරන බව ඇය හොඳින්ම දැන සිටියාය.මයුමිටද අවශ්ය ව පැවතියේ එබඳු කෙනෙකු.ඒ පුද්ගලයා විවාහක හෝ අවිවාහක දැයි හෝ වෙනත් පෞද්ගලික තොරතුරු ඇයට දැනගැනීමට අවශ්යය නොවීය.ඇයට සැබවින්ම අවශ්ය වූයේ ඇගේ මව හා පියා මෙන් ඇය ඉල්ලන ඉල්ලන දේ මිලදී ගෙන ඇයව ඉතා සතුටින් තැබිය හැකි තැනැත්තෙකි.ඔහුගෙන් ඒ සියළු ලක්ෂණ මයුමිට දැකගැනීමට ලැබිණු නිසා ඔහු තමාට මෙලොව වඩාත්ම ගැලපෙන තැනැත්තා ලෙස ඇය සිතාගෙන සිටියාය.ඔහු සමඟ සිය ජීවිතය හැකිතාක් විනෝදවෙමින් විඳීමට මිස ඔහු සමඟ සරණ බන්ධනයකින් බැඳීමටද පවාඇයට අවශ්ය. නොවීය.මයුමි ආශ්රනය කිරීමේදී මයුමියේ සියළු ලක්ෂණ ඔහුට අවබෝධ කරගත හැකිවිය.
සතුට හා චර්යාව
කෙසේ වුවද, වයසින් මයුමිට නොපැහුණද, කෙළිලොල් බවින් හා දඟකාර හැසිරීම් රටාවෙන් මයුමි හා සමාන විය. අනෙක් අතට අත දිග හැර මයුමි වෙනුවෙන් මුදල් වියපැහැදම් කිරීමටද ඔහුට හැකියාව තිබිණ. ඔහු මයුමි වෙනුවෙන් ඕනෑ තරම් සල්ලි විසි කිරීමට නොපසුබට විය. මයුමි ඔහුට ආකර්ශණය වීමට ප්ර ධාන හේතුව ද එයම විය.වෙනදා සිය මිතුරු පිරිසද සමඟ රාත්රීව සමාජ ශාලාවල රැය පහන් කර අලුයම නිවසට පැමිණ නිදිසුව ලැබීමට යොමුව සිටි මයුමි ඉන් මිදුනේ ඇගේ මේ අපූරු පෙම්වතා මුණ ගැසීමත් සමඟමය. දැන් මයුමිගේ රාත්රීව කාලය ගත වෙනුයේ ඇගේ නව පෙම්වතා සමඟිනි. ඔහුත් සමඟ රාත්රීග සමාජ ශාලා වලට යන එන මයුමි ඔහුගේ සතුට වෙනුවෙන් ඇගේ සතුට කැප කොට සිටින බව පෙනෙන්ට තිබිණ. ඇය නිරතුරුව යමන් බිමන් ගියේ ඔහුව සමඟමය.මේ ගමන්බිමන් වලට සීමා මායිම් වැටකඬුළු සාරධර්ම, සදාචාර තහංචි පවා වලංගු නොවීය. බොහෝවිට ඇය ඔහුගේ පෙම්වතා ලෙස බාහිර සමාජය ලෙස විසින් සලකන ලදී.බොහෝවිට ඇය සිය නිවසට පැමිණියේද ඔහුගේ ඇතේ එල්ලී ගෙනමය. ඔහු ඇගේ පෙම්වතාදැයි විමසූ කිසිදු කෙනෙකු නොවූයේ එය ඇගේ සංස්කෘතියට අමුතු දෙයක් නොවූ බැවිනි. ඇගේ සංස්කෘතික බටහිර රටවලදී දක්නට ලැබෙන විවෘත සංස්කෘතික රටාවට අනුගතව පැවතිනි. මන්ද ඇය ඉගෙනගත් ජාත්යගන්තර පාසැල්වලදී ඇය හුරුව සිටියේ ලොව ඉහළ සිරිත් විරිත් වනුයේ එබඳු සංස්කෘතික චාරිත්රව බවයි.
ඇගේ දෙමව්පියන් පවා ඔහු පිළිබඳ වැඩි යමක් මයුමි සමඟ කතාබහ නොකරන ලද්දේ ඔහුගේ උසස් සමාජ තත්වය මන්ට ගැලපුණු බැවින් හා තමන්ගේ කාර්ය බහුල දෛනික වටාපිටාව තුළ ප්රාදයෝගිකව පහසුවෙන් එබඳු දෙයක නිරතවීමේ අපහසුතාව නිසාය. මයුමිගේ දෙමව්පියන් සමාජයේ ඉතා ඉහළ මට්ටමේ ව්යාපපාරික කටයුතුවල නියැළී සිටියහ. මව පියාද ජාත්යරන්තර සමාගම් ජාලයක විධායක අධ්යේක්ෂකවරු විය. මේ නිසා දෙමව්පිය දෙදෙනාටම සෑම දිනක්ම ඉතා කාර්ය බහුල විය. මේ නිසාම මයුමි පිළිබඳව සොයා බැලීමට ඔවුන්ට නිතර අවකාශයක් නොවීය.ඔවුන් මයුමි පිලිබඳ යමක් දැන ගත්තේද ඇය විසින් පවසන තොරතුරු මඟිනි. මයුමිගේ දෙමව්පියන්ගේ එකම ලෝකය වූයේ මුදල් සෙවීමයි.ඒ හේතුව නිසා මයුමි පිලිබඳ නිසි සොයා බැලීමක් දෙමව්පියන් අතින් සිදු නොවින.ඇයට අහිමිව තිබූ දෙමව්පිය සෙනෙහසට වන්දිගෙවීමට මෙන් මේ දෙපළ මයුමි වෙනුවෙන් ඇති තරම් විය පැහැදම් කිරීමට නිරතුරව සැරසී සිටියහ.මයුමිද ඇගේ පාළුව තනිකම, කාංසිය මඟහරවා ගත්තේ ඇ‍ගේ මිතුරු මිතුරියන්ගේ සමාගම තුළිනි.මේ නිසා හැකිතාක් මිතුරි මිතුරියන් පිරිවරාගෙන ඉන්ද්රීිය ප්රීනණනයෙහි නිරතවීමටද ඇය හුරව සිටියාය.ඇයට ඔහුට හමුවූයේ මේ විනෝදවීමේ ඇය කරවටක් ගිලී සිටිද්දීමය.මේනිසාම මයුමිට ඇගේ පෙම්වතා සුන්දර නව අත්දැකීම් විඳ ගැනීමට මිහිරි රස ගුලාවක් මෙන්විය.දිනක් ඇගේ නව පෙම්වතාගෙන් යොමුවූ ප්ර්තික්ෂේප කළ නොහැකි එක්තරා යෝජනාවකට අවනත වීමට ඇයට සිදුවිය. ඇය ඔහු සමඟඒ නවාතැනට ඇඳුනේ කැමැත්තකට වඩා ඔහුගේ ඉල්ලීම ප්ර්තික්ෂේප කළ නොහැකි වූ නිසාවෙනි.ඇය සිතා සිටියේ ඔහුගෙන් අනතුරක් නොවෙතැයි කියාය.
මයුමි ඔහුගේ නවාතැනට සම්ප්රාිප්ත වූයේ මැදියම් රැය එළඹීමත් සමඟය. ඔහුගේ නවාතැනේ වූ සුව පහසු කාමරය ඔවුන් දෙදෙනා වෙනුවෙන් වෙන්ව පැවතින. ජීවිතයේ පළමු වතාවට මයුමියට බිය මුසු තැති ගැන්මක් හදවත දැනුනේද එදාය. නමුදු මයුමිට අනුවනම් බියවීමට කිසිදුකරුණක් නොතිබිණ. ඇයට ඔහුව විශ්වාසය. ඒ ඇගේ විශ්වාසය රැකෙන පරිදි මේ තාක් ඔහු හැසුරුනු බැවිනි. මෙතෙක් කල් මෘදු මධු විත ගැනීමට හුරුව සිටි මයුමිට මුල් වරට ඔහුගේදැඩි පෙරැත්ත පරිදි මධ්ය සාර සාන්ද්ර.ණය අධික වූ එම මධු විත පානය කිරීමට සිදුවිය. ඇය ගත්තේ ඉතා ස්වල්පයකි. නමුදු එය ඉතා සැර වර්ගයක් විය. ඇගේ හිස වටා සියළුදේ වේගයෙන් භ්රසමණය වන බවක් ඇයට දැනිනි. දැන්දැන් තමාට ක්ලාන්ත වී යතැයි ඇයට දැනිනි. ඇය ඔහුට වත්තම් වී අපහසුවෙන් සිට ගැනීමට වෑයම් කළාය. නමුදු ඇගේ සිරුර අප්රාාණික වී යනු ඇයට දැනිනි. ඔහු ඇයව වත්තම් කර ගෙන සිය නිදන කාමරයට ඇතුළු විය. ඔහුගේ සුවිසල් සයනයේ සිය අප්රා ණික සිරුර හොවන බව නෙතු පිය වී ඇයට යන්තමින් දැනිනි. තමාට සිදුවීමට යන දේ පිළිබඳ කිසියම් බිය මුසු ඉවක් ඇයට දැනුන නමුදු එයට එරෙහි වීමට ගතේ වූ වෙර සිඳී ඇති සේ ඇයටදැනිනි. සිය විරෝධය, සිතින් මිස මත්පැනින් අප්රාවණික වූ සිරුර හා දෑත් දෙපා මඟින් මුදා හැරිය නොහැකි බව ඇයට අවබෝධ වූවාය.අවසානයේ දැඩි අකමැත්ත පිටම ඒ සියල්ලටම අවනතවීමට ඇයට සිදුවිය.
ඉන්පසු මයුමිට දැනුනේ සිය අප්රාේණිකගත දැවටී තිබූ සළුපිළි හැඩි දැඩි අතකින් ඉවත්ව යන අයුරුය. කහපාට දුහුල් බ්ලවුසයද ඇඟටම හිර වූ ඩෙනිම් කෙටි සායද ගතින් ගිලිහෙද්දී ඇයට දැඩි සීතලක් දැනිනි. මත්වී අඩ සිහියෙන් සිටිඇගේ විරෝධය පෑම් කිසිවකින් ඵලක් නොවුණි. ඔහුගේ හැඩිදැඩි බාහු යුග්මයෙන් සිය අඩපණ දෑත් සයනයට තබා කිටි කිටියේ වෙළීහිරවී යනවා ඇයට දැනුනි. එසේම නිරාවරණයව පැවති සිය දෙකළවා ඔහුගේ හැඩි දැඩි අයෝමය කළවා වලට තදින් හිරවී ගියේ ඇයව දඬු අඩුවකට හිර කරමිනි. මොහොතකින් ඉවසිය නොහැකි දැඩි කායික වේදනාවක් සමඟ සිය සිරුර පොඩි වී, තැළී, ඇඹරී යන්නාක් මෙන් වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි වූ තරම් අපහසුතාවක් දැනෙන්නට විය. සිය යටිකයෙන් පටන් ගෙන හිස් මුදුන දක්වා මුළු සිරුරම දෙදරවා ගෙන සියුම් විදුලි දහරක් ඇදී යන්නාක් සේ දැනිනි. බැකෝ යන්ත්රෙයකට හසුව තැලී පොඩිව ගිය ළුණු සිවිඩ්ඩක් සේ සියුමැලි සිරුරේ ඇට සම් මස් නහර මිඳුළු කිඳා බැස ගිය දැඩිව පුපුරා නැ‍ඟෙන වේදනාව නිසා අසරණව ඇය නොදැනුවත්වම ඇගේ මුවින් සිහින් ඉකිබිඳුම් සමඟ කෙඳිරි හඬක්ද පිටවිනි. ඇගේ දෑසින් පිටවූ උණුසුම් කඳුළු ධාරා දෙනෙත් කෙවෙනි තුළින් නික්ම දෙකොපුල් රූරා පහළටගලා හැලෙන්නට විනි. ඇගේ මුළු ලෝකයම ක්ෂණයකින් ඇගේ හිස මතම දෙදරා, පුපුරා හැලී ගියේය.ඔහුගේ රාගී උණුසුම් දෙතොල ඇගේ කඳුළින් පෙගී ගියේය. ඇගේ මුළු සිරුරම වේදනාකාරී ගුලියක් විය.ඔහුගේ උණුසුම් උද්වේගී ආවේගශීලීත්වය පහසුවෙන් නිමාවක්නොදිටීය.එහි සම්මත හා අසම්මත පැතිකඩ දෙකම විය. ඇගේ අප්රාවණික ගත මතින් ඔහුගේ ආශාවන් රිසි සේ මුදා හරින්නට කැපකොට නිහඬ වූයේ කළ හැකි දෙයක් නැති නිසාය.
නිමාවක් නැති හෝරා කීපයක් ගෙවී ගියේය. උද්වේගයේ ජව සම්පන්න බව යළි යළිඳු මතු වෙමින් පැවතින. මයුමි සිහින ලොව තුළ ගිලී නැහැවෙමින් සිටියාය. අළුයම හිරු එළිය වැටෙද්දී මයුමි නවාතැනෙන් පිටතට පැමිණියේ පරිපූර්ණ ගැහැණියක පරිදිය.මයුමිගේ චර්යාවල වෙනස්කම් මතුවෙමින් පැවතින. වෙනදා කෙළිලොල් තරුණියක වූ මයුමිදැන් හාත්පසින් වෙනස් චරිතයකි. ඇයගේ මුහුණද අප්රා්ණිකය. ඇයට දෙමව්පියන්ට, මිතුරන්ට, සමාජයට මුහුණ දිය නොහැකි යැයි සිතිනි. තමා අවලංගු කාසියක බවට පත්වීයැයි පහසුවෙන් යටපත්කළ නොහැකි පරිදි ඇගේ සිතේ ඉතා වේදනා බර පශ්චත්තාපී හැඟීමක් මතු වෙමින් පැවතිනි. තමා මුළු ලෝක යෙන්ම කොන්වී ඇතැයි ඇයට සිතිනි. එසේම තමා පිළිබඳවම දැඩි වරදකාරී හැඟීමක් ඇයට ඇති වින. තමාට මේදේ සිදු වුයේ තමාගේම වැරදි හැසිරීම් රටාව නිසා බැවින් ඇය තමාටම බොහෝවර දොස් නඟා ගත්තාය. තවත් මේ ලොව ජීවත්වී කිසිදු ඵලක් නැති බව ඇයට නිතර සිතෙන්නට විය. මෙබඳු දේ සිතට නැඟුණු විට ඒවා පාලනය කර ගැනීමට ඇයට ඉතා අපහසුය. විවිධ ක්රනම භාවිතා කර ජීවිතය නැතිකර ගන්නටද ඇය කිහිප විටක් තැත් කළාය. බොහෝවිට සමාජයෙන්, දෙමව්පියන්ගෙන්, මිතුරු මිතුරියන්ගෙන් ඇයට දොස් අසන්නටද සිදුවිය.වරක් දෙවරක් සිය දිවි නසා ගැනීමට තැත් කිරීමේ වරදට හසුව නඩු පවරන ලද නිසාඋසාවියාමටද ඇයට සිදුවිය.
සමාජ ඇගයුම හා සම්මතය
අවසානයේදී උසාවි මඟින් මයුමිව මනෝ වෛද්ය්වරයෙකු වෙත ‍යොමුකරනලදී. මනෝ වෛද්යතවරයා විසින් මයුමිට කථා කරන්නට සලස්වා ඇ‍යව ආතතියට පත්කළ රෝග නිදානය හෙළි කරගන්නා ලදී. ඇය පත්ව සිටිතත්වය මානසිකඅ වරෝධය (Depression) ලෙස සලකන ලදී. මේ මානසික තත්වය යටතේ දුක, කාංසාව, පාළුව, තනිකම, බිය, හුදකලාව හා ආතතිය මනසට බහුලව අස්වාභාවික පරිදි දැනේ. ඇතැම් අයට මානසික අවරෝධය බාහිර සිදුවීම්හේතු කොට වැළ‍ඳෙන අතර සමහරුන්ට ජීව විද්යාසත්මක හේතු මුල් වී මෙය වැළ‍ඳේ. නිසියාකාරව මයුමිගේ රෝගතත්වය හඳුනා ගැනීමෙන්පසුව මයුමිව මානසික රෝග ප්ර‍තිකාර සඳහා යොමු කරන ලදී. එහි දී වෛද්යහ නිර්දේශ සහිතව ඖෂධ හා සුදුසු චර්යා ප්ර්තිකාර ලබා දෙන ලදී. මයුමි‍ගේ නින්ද යාමද අක්රපමවත් වී තිබිණ. මේ නිසා මයුමිට ලබාදුන් ඖෂධවල නිද්රා කාරක ගුණද අන්තර්ගත විය. නිද්රා ව ඇති කර වනුයේ සෙරටොනින් නැමැති රසායනික ද්ර ව්යි නිසාය.මේ සෙරටොනින් මඟින් මොළයේ සෛල මත ඇති කරන බලපෑම නිසා නිද්රානවට අවශ්යි පසුබිම මනසේ ඇති වේ. මානසික රෝගීන්ගේ‍ මේ සෙරටොනින් ප්රමමාණය අඩු වේ. එමනිසා මානසික රෝගීන්ට නින්ද යෑම අඩු වේ. එසේම මොළයේ ස්නායු සම්පේෂණය සඳහා බලපාන වෙනත් රසායනික ද්රඇව්යු වර්ග ගණනාවක්ම ඇත. මේවායේ අසමතුලිතතාව නිසාද මානසික අවරෝධය බඳු මානසික රෝග ඇතිවේ. මයුමි මානසිකව රෝගී වූයේ ඇයට සිදු වූ හදිසි ලිංගික අතවරය නිසාය. ඉන් කම්පනයවීම නිසාය.පසුව ඇයව මනෝඋපදේශනය ලැබීම සඳහා යොමුකරවන ලදී.
මයුමි සමාජය තුළ ගොඩනඟා ගනු ලැබූ සමාජ මට්ටමක් තිබිණ.හදිසියේ ඒ සමාජ මට්ටමෙන් ඇයව කොන්වී යාමද ලිංගික අතවරය සේම මයුමිගේ හදවත සසල කළ කරුණක්වී තිබිණ. උසස්යැයි සම්මත සමාජයේ මයුමි බඳුව විවිධ අතවරවලට ලක්ව එය සදාකාලික රහස් හැටියට තබා ගෙන හැමදාම මානසිකව විඳවන යුවතියෝ බොහෝවෙති. එසේම ඒහේතුව නිසාම ඉහළ සමාජ ස්ථරයට අවශ්යද ලිංගික ශ්රුමය සැපයීම ජීවිකා වෘත්තිය කරගත් යුවතියන් සමාජයට බරක් ද වේ. ඒඩ්ස් බඳු බියකරු පිළිකුල් සහගත රෝග ව්යාිප්තියටද මෙය ප්රැධාන හේතුවකි. රෑ නොනිදන්නා වූ නගර ආශ්රි තව ඒඩ්ස් හා වෙනස් සමාජරෝග සීඝ්ර ව ව්යාිප්ත වන දැඩි සමාජ උවදුරක් බවට පත්ව තිබේ.මෙරට බුදුදහ‍මේ අලෝකයලද පුරාණයේසිටම මැනවින් ශික්ෂිත දිගු ඉතිහාසයක් හා සභ්යජ සංස්කෘතියක් පැවති රටකි.එසේම සදාචාරය ගරුකරන වෙනත්ආගම්ද මෙරට තුළ ව්යාටප්තව පවතී.මෙරට දියුණව යනු භෞතිකව පමණක් ගොඩ නඟා ගන්නා දියුණුවක් නොවිය යුතුය. එසේම උසස් යැයි දැන් ලබාදෙන සමාජ ඇගයුම බාහිරව නොව චර්යාව අනුව ගොඩ නැඟුනක්වියයුතුය.දරුවන්ට පාසැලෙන් දැනුම මෙන්ම සාරධර්මද පුහුණුකරවීමද අවශ්ය ය.

විදර්ශනා භාවනා ක්‍රම

බුද්ධ කාලීනව බුදුන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩවසන කාලයේදී විවිධ ස්ථානවලදී විවිධ අය අරභයා දේශනා කරන ලද ධර්ම දේශනා ත්රිවපිටකයතුළ සංග්රනහවී ඇත.බුදුන්වහන්සේට අවශ්ය වූයේ සිද්ධාන්ත හෝ න්යා්ය සමූහයක් සිය දහම සේ අන්යියන්ට හඳුන්වාදීමට නොවේ. තම ජීවිතකාලය තුළ ආගමික ව්යා පාරයක් හෝ ඇදහිලි පද්ධතියක් ජනතාවට හඳුන්වාදී ආගමික ශාස්තෘවරයෙකු වීමට බුදුන්වහන්සේට අවශ්යය නොවීය.බිඳෙන්බිඳ සූත්රග දේශනා එකරැස් කොට ත්රිතපිටක සාහිත්යනයක් නිර්මාණය කර පරම්පරානුගතව එම ධර්මය පවත්වා ගෙනයෑම පිණිස සිය ශිෂ්යෘ පිරිස මෙහෙය වීමටද උන්වහන්සේට ඇවැසි නොවිනි.මේ සියළු දේ සිදුවිය.නමුදු එය බුදුන්වහන්සේගේ මූලිකම අභිප්රාටය නොවීය.බුදුන්වහන්සේගේ අවංක අභිලාෂය වූයේ ලෝක සත්වනයා දුකින් වෙලී ඇති බවත්, එම දුක පිළිබඳව,එම දුකට හේතුව,දුකින් මිඳීම හා දුක නැති කරන මාර්ගය මහජනතාවට පහදා දී ලෝක වාසී සියළු සත්වියින් එම දුකින් මුදවාගැනීමට උපකාරීවීමයි.මේ සඳහා දිවා රෑ අව්වැසි ආදිය නොබලමින් සියළු සත්වයාට පිහිටවීමේ ඒකායන අභිප්රාීයෙන් කටයුතු කිරීමට උන්වහන්සේ යොමු වූ බවට අවශ්යද තරම් සාධක ත්රිේපිටකය පුරා දැකගත හැකිය.බුදුන්වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා බොහෝවිට යොමුවූයේ පුද්ගලයින්ගේ අභ්යතන්තර ආකල්ප, කුසලතා හා මනෝචාලක හැකියාව වර්ධනය කරන ලෙසටය.මෙය උපදෙස් ලබාදීමක් පමණක් නොවීය.උපදේශනය (Counseling ) තුළ අන්තර්ගත අභ්ය න්තර පෞරුෂය පුබුදුවාලන ක්ර මවත් ප්රානයෝගික වැඩපිළිවෙළ උන්වහන්සේ විසින් ඉදිරිපත් කළ ධර්ම දේශනාතුළ ගැබ්ව තිබිණ.මෙමඟින් සිදුකර ඇත්තේ හුදෙක් දේශනාවන් ශ්ර)වණයකිරීමෙන් සාමාන්යළ සදාචාර සම්පන්න චර්යාවකට යොමුකරවීමට වඩා ප්රාවයෝගික දෙයකි. ධර්ම දේශනා ශ්රාවණය කිරීමෙන් පසු සදාචාර සම්පන්න නොවූ අය වූ දාමරිකයින් මංපහරන්නන් ගණිකාවන්, යක්ෂ, රාක්ෂ ආදී අමනුෂ්යච පිරිස් සුවච හික්මුණු අය බවට පත්වූයේ එබඳු දේශනාතුළ ගැබ්වූ උසස් සදාචාර දර්ශනය ස්වකීය නැණ පමණින් අවබෝධයෙන් යුතුව තම මනසෙහි පිහිටුවා ගත් බැවිනි.එලෙස මනසෙහි පිහිටුවා ගතහැකි උසස් ප්රානයෝගික දර්ශනයක් එම දේශනාතුළ ඇති බව ධර්ම දේශනා ශ්රලවණය කිරීමෙන් පමණක්ම මාර්ගඵල ලාභීන්වූ උතුමන් පිළිබඳ දැක්වීම අනුව පැහැදිලිවේ.මේ අවබෝධය වනාහී හුදෙක් ධර්ම දේශනාකර ඇති වචනවල අර්ථය අවබෝධකර ගැනීම නිසා ඇතිවූ අවබෝධයක් පමණක් නොවේ.එසේම හුදු විශ්වාස මාත්රකය නිසා හෝ ගරුත්වය නිසා හෝ පිලිගැනීම නිසා ඇතිවූ අවබෝධයක් පමණක්ද නොවේ.පිළිගැනීම හෝ විශ්වාස මාත්ර ය වෙනුවට ප්ර ත්යහක්ෂව අවබෝධයට බුදුන්වහන්සේගේ ධර්මයේ මූලික ස්ථානයක් පිරිනැමිනි.මේ අනුව බුදුදහම අභිචාර විධියක් සේ පිලිගැනීම වෙනුවට අවබෝධයෙන් යුතුව ස්වකීය ජීවිතයට එක්කර ගැනීමට මිනිසුන් පෙළඹිනි.බුදුන්වහන්සේගේ දහමතුළ අන්තර්ගතව තිබූ උසස් සදාචාර දර්ශනය අවබෝධ කරගැනීම මඟින් යළි නොවෙනස්වන ලෙස සිය ජීවිතවලට එක්කර ගතහැකි විය.මිනිසුන්ගේ එම අවබෝධය පුළුල් කළ සදාචාර දර්ශනය එතෙක් භාරතීය කිසිදු සමය සම්ප්ර.දායක් විසින් ඉදිරිපත් කර නොතිබූවක් විය.එය බුදුන්වහන්සේගේම සොයාගැනීමක් විය.නමුදු ඒ ක්රහමවේදය බුදුරදුන්ගේ නිර්මාණයක් නොවේ.කාලයේ වැලි තලාවෙන් වැසී පැවති මාර්ගයක් යළි හෙළිකර දීමක් වැනිය. සිද්ධාර්ථ කුමරු මෙලොව ජනිතවන කාලවකානුව වනවිට විවිධ සමථ භාවනාක්රීම ඉතා දියුණුව පැවතිනි.ගිහි ගෙය හැරදමා තවුස් පැවිද්ද ලබා වනගතව හිඳ සමථ භාවනාක්රකම ප්ර ගුණකර ලෞකික ධ්යාින ලැබූ උතුමන් ජීවමානව වැඩ සිටිබවට සාධක විද්ය්මාන වේ.සත්යක ගවේෂණය කිරීම පිණිස ගිහිගෙයින් අභිනිෂ්ක්රලමණයකොට තවුස් පැවිද්ද ලබා සිටි සිදුහත් තවුසා මුලින්ම කුසල් මඟ කුමක් දැයි විමසීම පිණිස සොයාගියේද මෙවැනි ලෞකික ධ්යා න සමාපත්ති ලාභීව එකල ප්ර කටව වැඩසිටි සෘෂිවරුන් වෙතය.ආලාමකාලාම,උද්දක රාමපුත්ත මෙවැනි සෘෂිවරුන් දෙදෙනෙකි.මේ දෙදෙනා එකල ලබාතිබූ දැනුම ලෞකික අෂ්ට සමාප්ත්ති ලැබීමෙන් කෙළවර වී තිබිණ.නමුදු මේ දැනුම කෙළෙස් යටපත් කිරීමට පමණක් සීමාවූ දෙයකි.කෙළෙස් යටපත්කර කෙතෙක් ඉහළ තල වල ලෞකික ධ්යානන සමාපත්ති ලැබූවද එය තාවකාලිකය.දිය යට ඔබා සිටින රබර් බෝලයක් අත ලිහිල් කළ සැනින් යළි දිය මතුපිටට ඇදී එන්නාක් පරිද්දෙන් ලෞකික ධ්යාලන සමාපත්ති ලාභීවීම මඟින් යටපත් කර සිටින කෙළෙස් කෙදිනක හෝ යළි අවසරයක් ලද සැනින් යළි සිතේ ඇතිවීමට ඉඩ ඇති බැවිනි.මේ හේතුව නිසා ලෞකික ධ්යාළන ලාභය ඉතා පරිස්සමින් ආරක්ෂා කරගත යුතුය.
බුදුන්වහන්සේගේම විශිෂ්ට සොයාගැනීමක් වූයේ එතෙක් භාරතීය සමාජයේ සොයාගෙන නොතිබූ විශේෂ සදාචාර දර්ශනයකි.මෙය එතෙක් සොයාගෙන තිබූ සියළු දර්ශනවාද අතරින් ඉතා විශිෂ්ටතම දර්ශනය වනුයේ සෙසු දර්ශනවාද මෙන් මෙය කිසිදු අන්තවාදයක් සේවනය නොකරන දර්ශනයක් වූ බැවිනි.සැබවින්ම මෙහි විශේෂතාවය වූයේද මෙයයි.එතෙක් භාරතීය සමය සම්ප්රබදාය විසින් සතුකරගෙන තිබූ සියළු දර්ශනවල දක්නට ලැබුණු පොදු ලක්ෂණයක් වූයේ එම දර්ශනවාද සියල්ල ද්වි අන්ත සේවනය කරන බවයි.මේ ද්වි අන්ත නම් උච්ඡේදවාදය හා ශාස්වතවාදයයි. උච්ඡේදවාදය කාමසුඛල්ලිකානුයෝගී ප්රේතිපදාව මඟින්ද ශාස්වතවාදය අත්තකිලමථානුයෝගී ප්රදතිපදාව මඟින්ද නිරූපණය වේ. මේ අන්තවාද දෙකම සේවනය නොකරන ප්රතතිපදාව මඟින් සිදු කරනුයේ ඉහතකී අන්ත දෙකම ප්රිහාණය කිරීමයි.මේ හේතුව නිසා මේ ප්ර තිපදාවේ ලක්ෂණ මෙම අන්තදෙකටම වඩා වෙනස්ය.මේ ප්රීතිපදාව මධ්යේම ප්ර්තිපදාව නමින් හැඳින්වේ. එනම් අන්තවාද සේවනයෙන් වැළකීමත් මධ්යදස්ථ ප්රීතිපදාවක් බැවිනුත්ය.මධ්යරම ප්රහතිපදාවේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් නම් එය අන්තවාදී ප්රනතිපදා දෙකටම වඩා ප්රාියෝගිකවීමයි. ආර්යය හෙවත් උසස් බවට පත්කරවන නිසා මේ මධ්ය්ම ප්රටතිපදාව ආර්ය ප්රතතිපදාව නමින් ද හැඳින්වේ.එසේම අංග අටකින් සමන්විත නිසා ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ලෙසද හැඳින්වේ.මේ අංග අට නම් සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකල්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත,සම්මා ආජීව,සම්මා සති, සම්මා සමාධිය.මේ සියළු අංග අටට මුලින් සම්මා යනුවෙන් දැක්වෙනුයේ නිවැරදි යන අර්ථයයි.ඒ අනුව නිවැරදි චෛතසික, වාචසික, කායික ක්රිදයා පැවැත්වීමෙන් අන්තවාද සේවයෙන් වැළකිය හැකි බවත්, එයම ආර්ය හෙවත් උසස්බවට පමුණුවා ගැනීමට ඉවහල්වන ප්ර තිපදාව වන බවත් මින් අදහස් කෙරේ.විදර්ශනා භාවනාව මඟින් සිදුවනුයේ මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙහි මාර්ගාංග අනුක්රඋමිකව වැඩීමයි.ඒ අනුව මුලින් සමථ භාවනා සිදු කර දෙවනුව විදර්ශනා භාවනාව වැඩීමට හැකිය.එසේම මුල පටන්ම විදර්ශනා භාවනාව වැඩීමටද පුළුවන.පළමුව සමථභාවනා වැඩීම මඟින් සිතතුළ ඇති කෙළෙස් යටපත්කිරීමට අවකාශ සැලසේ. සමථයේදී සිදුවනුයේ කෙළෙස් යටපත්කිරීමයි.විදර්ශනා භාවනාවේදී සිදුකරනුයේ අවබෝධයට අනුකූලව කෙළෙස් ඇති නොවීමයි.මුල පටන් විදර්ශනාභාවනා කිරීමේදී වුවද සිදුවනුයේ විදර්ශනා චින්තනය සමඟ කෙළෙස් යටපත්වයෑමයි.එයද සමථ ලක්ෂණ දරයි.මේ නිසා සමථ භාවනා කළදථ විදර්ශනා භාවනා කළද ආරම්භක පියවරේදී මේ භාවනා දෙකින්ම සිදුවනුයේ එකම කාර්ය බව වටහාගත යුතුය.නිදසුනක් දැක්විය හැකිය.කාම සංඥාවක් හෝ ද්වේෂ සංඥාවක් සිතට නැඟීම වැළැක්වීම සඳහා කාම සංඥාවට නම් පිළිකුල් අරමුණක්ද ද්වේෂ සංඥාවට නම් මෛත්රීව අරමුණක්ද සිතට නංවාගත හැකිය.එහිදී පිළිකුල් අරමුණ මඟින් කාමසංඥාවද මෛත්රීර අරමුණ මඟින් ද්වේෂ සංඥාවද යටපත්වේ.එය සමථ භාවනා ක්රවමවේදයයි.ආරම්භයේ පටන් විදර්ශනා භාවනා කිරීමේදී මේ කාම සංඥාව හෝ ද්වේෂ සංඥාව හෝ පිළිබඳව සිහියෙන් හා අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණයෙන් යුතුව සැලකීමේදී එබඳු සංඥාවක් ඇතිවීමේදීම මේ සංඥාව ඇතිවූ බව දැනී යයි.ඒ පිළිබඳ සිහිය දියුණුවීම සමඟ ක්රබමිකව කාම සංඥාව හෝ ද්වේෂ සංඥාව ක්රදමිකව දුරුවී යයි.මෙයද විදර්ශනා භාවනාවෙන් සමථය වැඩීමකි.කාමය හෝ ද්වේෂය ඇතිවූ මොහොතේම එය හඳුනාගැනීම නිසා යටපත් කිරීමේ වෑයමෙන් තොරව ක්රමමිකව අදාළ සංඥාව වියැකී යනු දැනේ.විදර්ශනා භාවනාවේදී සමථය වැඩීමේ පිළිවෙළ එබඳුය.සිහිය දියුණුවීම සමඟ කාමය හෝ ද්වේෂය ඇතිවීම, පැවතීම හා වියැකීම හඳුනා ගනියි.කාමය හෝ ද්වේෂය ඇතිවීම,ඇතිවීමට හේතුව,එය නැතිවීම හා නැතිකිරීම ක්රීමවේදය යන කරුණු සතර පිළිබඳ ඉතා හොඳ අවබෝධයක් ඇතිවේ.මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩීම මඟින් චතුරාර්ය සත්යාහවබෝධය ලැබීමයි.විවිධ ගුරුකුලවල විදර්ශනා භාවනා කිරීමේ ක්රයම ගණනාවක්ම තිබේ.කුමන ක්රලමවේදය භාවිතා කළද වැඩෙන්නේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි.එසේම විදර්ශනාවේ භාවනා දියුණුව විවිධ මට්ටම් සතකට බෙදා විග්රෂහකර තිබේ.විදර්ශනා භාවනාවේ මේ මට්ටම් නම් වී ඇතිතේ සප්ත විශුද්ධි යන නමිනි.ඊට හේතුව අනුපිළිවෙළින් සත්වරකදී සිතතුළ විශෝධනයක් ඇතිවීමයි.සත් වරක් සිත පිරිසිදුවීම යන අදහසද සප්ත විශුද්ධි යන හැඳින්වීම තුළ ඇත.මෙම සප්ත විශුද්ධියතුළ සිතේ කෙළෙස් ප්රමහීණවීම දක්වා යන අනුපිලිවෙළ ක්ර මවේදය සඳහන්ය.එසේම සිතේ සමථය වැඩී ඒ සමඟම සිහිය දියුණුවී ඒ දියුණු වූ සිහිය මඟින්ම ප්ර ඥාව ඇතිවීමේ අවස්ථා මේ තුළ විග්රැහකර දක්වා ඇත.මූලික පියවරේදී විදර්ශනා ඥාණය නමින් ඇතිවන ප්රරඥාවම පසුව භාවනාවේ දියුණුව සමඟ ක්රතමිකව වර්ධනයවී නොවෙනස්වන ලෙස පහළවීම මාර්ගඵල ප්රවඥාව නමින් දක්වා තිබේ.මේ මඟඵල ඥාණය පහළවූ පසුව තවදුරටත් නොවෙනස්වන චිත්ත ගති ස්වභාවයකට අදාළ භාවනානුයෝගියා පත්වනබව සඳහන්ය.මීට හේතුව කෙළෙස් ඇතිවීමට බලපාන සියළු සාධකවල ඉතා ගැඹුරු විශ්ලේෂණාත්මක කරුණු සියල්ලක්ම මේ අවස්ථාවේදී අවබෝධකර අවසන් බැවිනි.
විදර්ශනා භාවනාවේදී සිදුකරන්නා වූ ප්රුධානතම කෘත්යා වනුයේ භාවනානුයෝගියාට ඉන් පෙර කිසිදු ක්රවමයකින් ලබාගත නොහැකි ලෝක විෂයට අයත් නොවූ ප්රයඥාව ලබාදීමයි.මේ ලෝක විෂය ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ලෞකික සීමා හා සම්මුතිවලට අයත් දැනුමයි.කවර හෝ දැනුමක් ඒ ලෝක විෂයට කොටුවී සීමාවී පැවතීම බුද්ධියේ පිබිදීමට බාධාවකි.මේ හේතුව නිසා විවිධ ගුරුකුල හා සම්ප්රමදායන්වල විදර්ශනා භාවනාව වැඩීම මඟින් ප්රමඥාව උපදවා ගන්නා අයුරු විග්ර හකර ඇත.ඒ සෑම ක්රදමයකින්ම සිදුකරනුයේ සප්ත විශුද්ධිය උපායමාර්ගිකව සම්පූර්ණ කිරීමයි.මේ සප්තවිශුද්ධි නමින් සැලකෙනුයේ විදර්ශනා භාවනාව අනුපිළිවෙළින් සිදුවීමේදී මානසික පවිත්රහතාවය එමඟින් සැලසෙන ආකාරය විවිධ තලයන් සතක් ඔස්සේ විශ්ලේෂණය කර දැක්වීමයි.මේ මට්ටම් සතතුළ විදර්ශනා භාවනාව දියුණුවීමේ පියවර විග්රකහ කෙරේ.එසේම එක් එක් මට්ටමේදී කළයුතු නොකළ යුතු දේ පිළිබඳවද පැහැදිලි කෙරේ.විදර්ශනා භාවනාවේ මූලික අවස්ථාව සීල විශුද්ධියෙන් ආරම්භ වේ.මෙහි සීලය ලෙස දක්වා ඇත්තේ කායික හා වාචසික සංවරය බව පැහැදිලිය.මන්ද මානසික සංවර බව ඇතිකරගැනීම පිණිස මුලික මට්ටමේදී කායික හා වාචසික සංවරය ආරක්ෂාකරගැනීම යමෙකුට වැදගත් වන නිසාය.සීල සංවරය ප්රකධාන වශයෙන් කොටස් සතරකි.ප්රාවතිමොක්ෂ සංවර ශීලය, ඉන්රිසේම ය සංවර ශීලය, ආජීව පාරිශුද්ධි ශීලය හා ප්ර ත්ය. සන්නිශ්රිිත ශිලය වශයෙනි.මෙහි සඳහන් ප්රාිතිමොක්ෂ සංවර ශීලය නම් භික්ෂු භික්ෂුණී දෙපක්ෂයට ඇති විනය ශික්ෂාපද සමාපදන්වීමේදී ආරක්ෂාවන ශීලය ලෙස දක්වා ඇත.එසේම ඉන්රිති ය සංවර ශීලය නම් ෂඩ් ඉනරි ල යන්ගෙන් අරමුණු ගැනීමේ ක්රිවයාවළියේදී නිවැරදි සිහිය හා නුවණ පිහිටුවාගැනීමයි.මේ නිසා ඉන්රි නම යන් ක්රිපයාත්මකවීම නිවැරදිව සිදුවේ. අරමුණු ගැනීම විධිමත්ය.ආජීව පාරිශුද්ධි ශීලය නම් කුහක හා වැරදි දේ සිදුකර එමඟින් ජීවත්වීමෙන් වැළකීමයි.අනුන් රවටා ස්වකීය ජීවනෝපාය සලසා ගැනීමෙන් වැළකී යථා අයුරින් නිවැරදි දේ පමණක් සිදුකිරීමයි.ප්රපත්යම සන්නිශ්රිිත ශීලය නම් ජීවිතය පවත්වාගැනීමට අවශ්යන මූලික ප්රිත්යු සලසා ගැනීමේදී එය අවශ්යමතා තෘප්තිමත් කරගැනීමට අවම ප්රවමාණයකින් භාවිතාකර අනුන්ටද ප්රපත්යර පහසුකම් සැලසෙන පරිදි ධාර්මිකව ප්රළත්ය් භාවිතා කිරීමයි.මේ කොටස් සතර වුවද හුදෙක් භික්ෂු භික්ෂුණී දෙපක්ෂය කෙරෙහි පමණක් නොව ස්ත්රීප පුරුෂ ගිහි දෙපක්ෂය උදෙසා වුවද එක හා සමානව වලංගුය.එහිදී ගිහි පක්ෂය විෂයෙහි විනය ශික්ෂා සේ සැලකිය හැක්කේ පංචශීලය බව පැහැදිලිය.එසේම පොහෝ දිනවලදී සමාදන්වී ආරක්ෂා කරන අටසිල්,දසසිල් වැනි ශීලශික්ෂා වුවද මෙහි ඉහත සඳහන් කළ කය වචන සංවරය පිණිස භාවිතාවන ශීලය ලෙස සැලකිය හැකිය.ඒ නිසා සෑම ආගමික වතාවතක්ම හුදෙක් පැවිදි පක්ෂයට පමණක් බාරදී අතපිස දමාගැනීමට යුහුසුළු නොවී තමන්ටද ප්රාතිපදාවතුළ ඒ සමානම වගකීමක් හා කාර්යභාරයක් ඇතිබව ගිහිපක්ෂය වටහා ගත යුතුය.විදර්ශනා භාවනාව වැනි භාවනාක්ර්මයකදී පැවිදි පක්ෂය උද්ධෘත කර ඇත්තේ බහුලව මෙබඳු නිවන් වෙත ඇති සෘජු ප්රීතිපත්ති සේවනය කරනුයේ පැවිදි පක්ෂය බැවින් මිස ගිහිපක්ෂයට එය අකැප නිසා නොවන බව වටහාගත යුතුව ඇත.බුදුරදුන් ධරමාන කාලයේදී පවා මාර්ගඵලලාභී ධම්මික උපාසක,විසාඛා උපාසිකා වැනි අය සිටි බැවින් මෙකල ඒ ප්රඋතිපදාව අවලංගුවන්නේ නැත.
සීල විශුද්ධිය සම්පූර්ණ කිරීම මඟින් කායික හා වාචසික සංවරය සලසා ගැනීම නිසා තව දුරටත් මානසික සංවරය පිණිස අවධානය යොමුකිරීමට පහසුවේ.මේ නිසා ශීලවිශුද්ධිය ඇතිකර ගැනීමෙන් පසුව චිත්ත විශුද්ධිය ඇතිකරගැනීමට අවධානය යොමුකළ යුතුවේ.චිත්ත විශුද්ධිය නම් චිත්ත සමාධිය ඇතිකරගැනීමයි.එනමස් සිතේ ඒකාග්රකතා ගුණය වර්ධනය කිරීමයි.උපචාර සමාධිය හා අර්පණා සමාධිය යැයි දෙයාකාරයකින් සිතේ සමාධිය ඇතිකරගත හැකිය.උපචාර සමාධිය නම් අර්පණා සමාධියට පළමුවෙන් සිතේ ඇතිකරගන්නා කාමාවචර චිත්ත සමාධියයි.අර්පණා සමාධිය නම් රූපාවචර අරූපාවචර ධ්යාතන සිත් ඇතිකරගැනීමයි.මෙම ධ්යාඅන අෂ්ටසමාපත්ති දක්වාම ඇති කරගත හැකිය.එසේ කිසිදු ලෞකික ධ්යාසනයක් නැතිව මුල පටන්ම විදර්ශනා භාවනාවේ යෙදෙන යෝගාවචරයාගේ සිතතුළ විදර්ශනා ඥාණය හේතුකොටගෙන බලවත් චිත්ත සමාධියක් ඇතිවේ. මේ චිත්ත සමාධිය වනාහී මූලික අවස්ථාවේදී මාර්ගඤාණ ඇතිවීමට පූර්වංගමව ඇතිවන උපචාර සමාධියක් ලෙස සැලකිය හැකිය.එසේම මේ උපචාර සමාධියම භාවනා වශයෙන් වඩත්ම අනුක්රධමිකව මුහුකුරා යයි.යම් විදර්ශනා ඤාණ පහළවන අවස්ථාවේ සිට ලොකෝත්තර මාර්ග ඤාණ සිත් උපදින අවස්ථාව දක්වා උපචාර සමාධි ලෙස පැවතී ලෝකෝත්තර මාර්ගඤාණ සිත් උපදින අවස්ථාවේ අර්පණාවට පැමිණේ.ලෞකික ධ්යාීන සිත් අර්පණා ප්රා්ප්ත සිත් ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නාක් මෙන් ලොකෝත්තර ධ්යා නවූ මාර්ගඵල ඤාණ සිත් අර්පණා ප්රාපප්ත සිත් ලෙස දැක්විය හැකිය.ශුක්ෂ විදර්ශනා වඩද්දී උපදින චිත්ත සමාධිය ලෞකික ධ්යාරන නොවන බැවින් අර්පණා සමාධියට අයත් නැත.එයද කාමාචර සමාධියකි.එය හැඳින්වෙන්නේ ඛණික සමාධි නාමයෙනි.මේ සමාධිය කාමාවචර චිත්ත සමාධියක් වුවද ලෝකෝත්තර ගුණය කරා ඇදීයන බලවත් චිත්ත ඒකාග්ර තාවයකි.ඒ නිසා මෙය ලෞකික ධ්යාුන වශයෙන් සිව්වන රූපාවචරධ්යාලන සිතේ ඇති ඒකාග්රවතාව තරම් බලවත් සමාධියක් අනුක්රනමයෙන් වැඩෙන මේ ඛණික සමාධි සිතේ ඇත.මේ බලවත් සමාධි සිතේ බලයෙන් ලෝකෝත්තර ගුණය දෙසට සිත නැවී යයි.අන්රතක්රමමයෙන් සමාධිය හා ප්රසඥාව වර්ධනයවීමේදී මේ ඛණික සමාධි සිතම මුහුකුරා ගොස් ලෝකෝත්තර අර්පණා සමාධි උපදවා ගතහැකිය.ලෝකෝත්තර අර්පණා ධ්යාකන සිත් නම් මාර්ගඵල සිත්ය.මෙම මාර්ගඵළ සිත් සෝවාන්,සකෘදාගාමී,අනාගාමී හා අර්හත් ලෙස සිව්වැදෑරුම් වේ.මෙකී චිත්ත විශුද්ධිය ලබාගත් අයෙකුට දිට්ඨි විශුද්ධිය ලැබිය හැකිය.ඒ සඳහා නාම රූප වෙන් වෙන් වශයෙන් සලකා බැලිය යුතුය.මෙය නාමරූප පරිග්ර හය යනුවෙන් හැඳින්වේ.මෙය සංක්ෂේ්ප හා විස්තර වශයෙන්ද සිදුකළ හැකිය.තමන්ගේ චිත්ත සන්තානයට අරමුණුවන අධ්යාහත්මික ධර්ම කොටස් දෙකකට වෙන්කර නාම හා රූප ධර්ම වෙන් වෙන්ව සලකා බැලීම තුළින් නාමරූප යනු ජීවියෙක්,ආත්මයක්,කිසියම් සත්වයෙක් සේ වූ ආකල්ප දුරුව යයි.මේ සඳහා නාමරූප ලක්ෂණ,ප්ර ත්යුකපස්ථාන, රස හා පදස්ථාන වශයෙන් විග්‍රහකර බැලිය යුතුය.ලක්ෂණ නම් ගින්නේ උෂ්ණත්වය මෙන් ධර්මයන්ගේ සාමාන්යප ස්වභාවයයි.රස නම් ගින්නේ ඇති පිළිස්සෙන හා බැබලීම මෙන් ධර්මයන්හි කෘත්ය‍ හා සම්පත්ති ලක්ෂණයයි.ප්රිත්යිපස්ථාන නම් ගින්නේ දුම මෙන් ධර්මයන්හි ඵලයයි.පදස්ථාන නම් ගින්න ඇති වීමට හේතු මෙන් ධර්මයන් ඇතිවීමට හේතුප්ර්ත්යම කාරණයයි.මේ සතර අයුරින් නාමරූප පරිග්රතහය දෘෂ්ටි විශුද්ධියයි.මේ මඟින් සක්කායදෘෂ්ටිය විෂ්කම්භනය වේ.සංඥා විපර්යාස,චිත්ත විපර්යාස හා දෘෂ්ටි විපර්යාස ආදිය තුනී වේ.නාමරූප දෙක ලක්ෂණ ආදී වශයෙන් මෙන්ම පඨවි ධාතු ආදී සතර ධාතු වශයෙන්ද,පඤ්චස්කන්ධ වශයෙන්ද,ද්වාදස ආයතන වශයෙන්ද,අෂ්ටාරස ධාතු වශයෙන්ද පිරිසිඳ දැනගැනීම දිට්ඨිවිශුද්ධියට අයත්වේ.මේ දැක්වූයේ සංක්ෂේරප ක්රුමයයි.මෙය විස්තර වශයෙන් සිදුකිරීමේදී එක් එක් ධාතුවකටද එක් එක් ස්කන්ධමයකටද එක් එක් ආයතනයකටද අයත් නාමරූපද වෙන්කර පිරිසිඳ දැනගත යතුය.එසේ වෙන්කර හැඳිනගන්නා එක් එක් නාමරූපයක ලක්ෂණ ආදී දේද වෙන් වෙන්ව නිරීක්ෂ ණය කළයුතුය.මෙසේ නිරීක්ෂ ණය කරද්දී යථාභූත දර්ශනය ඇතිවේ.මේ යථාභූත දර්ශනය නැතිවිට සත්වුයෙක්,ජීවයක් හෝ ආත්මයක් ඇතැයි වරදවා සලකයි.එසේ සලකා එහි අවිනාශය දැක ශාස්වත දෘෂ්ටිය ඇති කර ගනියි.විනාශය දැක උච්ඡේද දෘෂ්ටිය ඇති කර ගනියි. යථාභූත දර්ශනය ඇතිවිට අඞ්ගසම්භාරය විනා රථයක් යැයි වෙනම දෙයක් නැතැයි සලකන්නාක් මෙන් නාමරූප දෙකින් බැහැරව වෙනම සත්ව්යෙක් නැතැයි සලකයි.අන්ධ යා හා පිළා එක්ව ගමන් කරන්නාක් සේ එකිනෙක උපකාරයෙන් නාම හා රූප එක්ව සත්වලයා සකස්ව ඇතිබව දැන ගනියි.
මෙසේ දෘෂ්ටි විශුද්ධිය ඇතිකරගත් පසුව ඊ ළඟට කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය ඇතිකරගත යුතු වේ.කංඛාවිතරඛ විශුද්ධිය යනු ඉහත දක්වන ලද නාමරූපයන්හි ප්රවත්යි පරිග්ර.හයයි.නාමරූප ඇතිවීම සිදුවන්නේ කුමන හේතුප්රුත්යඉ උපකාරී කරගෙනදැයි විමසීම මෙහි අරමුණයි.මේ තුළින් නාමරූප අරමුණුකොට සිතතුළ ඇතිවී ඇති සැකසංකා දුරුකර හරිනු ලැබේ.මේ දැනීමද සංක්ෂේයප දැනීම හා විස්තරාත්මකව දැනීම යැයි කොටස් දෙකකි.නාම ඇතිවීමේ හේතු නම් වස්තු හා ආරම්මණයි.රූප ඇතිවීමේ හේතු නම් කර්ම,චිත්ත,සෘතු,ආහාර යි.අවිද්යාර,තෘෂ්ණා,උපාදාන,කර්ම නාමරූප ඇතිවීමේ හේතුවේ.මේ අයුරින් සැලකීම සංක්ෂේිප පරිග්රාහය ලෙස හැඳින්වේ.පටිච්ච සමුප්පාදයෙහි පට්ඨාන නය වශයෙන් සැලකීම විස්තරාත්මක පරිග්රාහයවේ.අවිද්යාැ,තෘෂ්ණා,උපාදාන,කර්ම යන සතර නාම රූප ඇති වීමට නිබ්බත්තක හේතුය.ආහාරය උපත්ථවම්භක ප්රතත්යණයයි.අවිද්යාද,තෘෂ්ණා,උපාදාන මව මෙන්ද කර්මය පියා මෙන්ද ආහාරය කිරිමව මෙන්ද උපකාරීවේ.මෙසේ රූපයේ ප්රරත්යඋ පිරිසිද දැන ඇස හා රූපය නිසා චක්ඛු විඤ්ඤාණය ඇතිවෙතැයි නාමයේ ප්රසත්ය් පිරිසිද දැනගත යුතුය.මේ ලෙස මෙකල ප්රකත්යඤ වූවාක් මෙන් පෙරද ප්රණත්ය ය වී තිබේ.මතුද ප්රදත්යය වියහැකිය.මේ අයුරින් දැනගැනීම නිසා තමන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ අතීතකාලය සම්බන්ධ විචිකිච්ඡා පහද,අනාගතකාලය සම්බන්ධ විකිච්ඡා පහද,වර්තමාන කාලය සම්බන්ධ විකිච්ඡා හයද පහවී යයි.මේ අයුරින් කාලත්රිය සම්බන්ධ තමන්ගේ පැවැත්මට අදාළ විචිකිච්ඡා දහසක් ප්ර හාණය වන නිසා මෙය කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය නම් වේ.එසේම නාමය පිළිබඳව සාධාරණ හා අසාධාරණ යන ද්විවිධ හේතුද,රූපය පිළිබඳ කර්මය ආදී චතුර්විධ හේතුද සෙවිය හැකිය.චක්ඛුර ආදී ද්වාර හය හා රූප ආදී ආරම්මණ හය නාමයේ සාධාරණ හේතුය.කුසල අකුසලාදී සියල්ල ඉන් වන බැවිනි.යෝනිසෝමනසිකාර ආදිය අසාධාරණ හේතුය. යෝනිසෝමනසිකාර සද්ධර්ම ශ්රැවණාදිය කුශලයන්ටද,අයෝනිසෝමනසිකාරාදිය අකුශලයන්ටද කර්මය විපාකයන්ටද,භවඞ්ගාදිය ක්රියයාවන්ටද ප්රසත්යකවේ.කර්ම,චිත්ත,සෘතු,ආහාර යන සතර රූපයට ප්රුත්යනවේ.මෙසේ කාලත්ර ය පිලිබඳ සලකාබැලීමේදී කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය සම්පූර්ණවේ.තවද නාම රූප පිළිබඳ පටිච්චසමුප්පාද න්යා යෙන් හේතුප්රයත්යව සෙවිය හැකිය.එයින්ද කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය සම්පූර්ණවේ.එසේම අතීතහේතු පහ හා වර්තමාන ඵල පහ ලෙසද,වර්තමාන හේතු පහ හා අනාගත ඵල පහ ලෙසද යන කම්ම වට්ට විපාක වට්ට වශයෙන් නාමරූප පිළිබඳ ප්රැත්යහ සෙවියහැකිය.එසේ සෙවීම නිසා අතීත අනාගත හා වර්තමාන ධර්ම චුතිපටිසන්ධි ලෙස ප්රහකටව වැටහේ.ඤාතපරිඤ්ඤා යනු මෙයයි.අතීත කර්මප්රධත්යි නිසා උපන් සකන්ධව එහිම නිරුද්ධවිය.අතීත කර්මප්රකත්යඤයෙන් මෙහි වෙනත් සකන්ධක පහළවිය.අතීත භවයෙන් මෙහි එකද දෙයක්වත් නොපැමිණියේය.මේ භවයෙන්ද කර්ම ප්රවත්ය‍යෙන් උපදින ස්කන්ධව නිරුද්ධවේ.මතුභවයේ උපදින්නේ වෙනත් ස්කන්ධේය.මේ භවයේ සිට මතුභවයට කිසිවක් ගමන්නොකරයි.එහෙත් කර්මඵල විපාක හේතුවෙන් කාලත්රධය පුරා හේතු ප්රමත්යව සම්බන්ධතාවයක් ඇත.මෙසේ චුති පටිසන්ධි ලෙස නාමරූප සම්බන්ධ හේතුප්ර ත්ය පරිග්රවහය සම්පූර්ණ කෙරේ.එවිට අෂ්ටවිධ සංකා,දෙසැට මිථ්යාන දෘෂ්ටි විෂ්කම්භනයවේ.ධම්මට්ඨිතඤාණ,යථා භූතඤාණ,සම්ය ග් දර්ශන යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේද මේ කංඛාවිතරණ විශුද්ධියයි.බුදුසසුනින් පිහිටි ලැබූ චුල්ල සෝතාපන්නයා යනු මේ තත්වයට පැමිණි පුද්ගලයායි.
කංඛාවිතරණ විශුද්ධිය උපදවාගත් පසු ඊළඟට උපදවාගැනීමට ඇත්තේ මග්ගාමග්ගඤාණ දස්සන විශුද්ධියයි.මග්ගාමග්ගඤාණ දස්සන විශුද්ධිය යනු මාර්ගය අමාර්ගය කුමක්දැයි ව්යදවස්ථා කරන ඥානයයි.මේ සඳහා කංඛාවිතරණ විශුද්ධියේදී පිරිසිඳි කාලත්රමයට අයත් සංස්කාර සකන්ධ ආදී ක්රාමයෙන් කලාප වශයෙන් හකුළා ක්ෂධයාර්ථයෙන් අනිත්යදය භයාර්ථයෙන් දුඃඛය.අසාරාර්ථයෙන් අනාත්මයයි අද්ධාන වශයෙන් සන්තති වශයෙන් ක්ෂරණ වශයෙන් ත්රි්ලක්ෂණ සම්මර්ශනය කළයුතු වේ.මේ ත්රිෙලක්ෂණ සම්මර්ශනය කිරීම ඉතා පුළුල් වශයෙන් සිදුකිරීමේදී නියම විදර්ශනාභාවනාව කුමක්දැයි වටහාගත හැකිය.භාවනාව නියම ලෙස සිදුකරන මාර්ගය හා ඉන් බැහැරවීම නිසි ලෙස වටහාගැනීම මේ අවස්ථාවේදී සිදුවේ.එසේම තෛභූමික සංස්කාරයන්හි ප්රෙත්යී හා ක්ෂ ණ වශයෙන් උදය ව්යශය බැලිය යුතුය.එලෙස සම්මර්ශනය කරත්ම විදර්ශකයාහට ඕභාසාදී දශවිධ විදර්ශනා උප ක්ලේශ ධර්ම පහළ වේ.එය භාවනාවේ දියුණුවක් යැයි සිතා නොරැවටී එයට තෘෂ්ණා නොකරසිට ඉන් මිදීම හා නිවැරදි මාර්ගය තෝරාගෙන එහි ගමන්කිරීම මෙහිදී සිදුකළ යුතුදෙයයි.කාලත්රමයට අයත් කාම,රූප,අරූප යන ත්රෛරභූමක සංස්කාරවල අධ්යාසත්මික,බාහිර,ඕලාරික,සියුම්,හීන,ප්රලණීත, දුර,සන්තික ආදී භේද ඇති එකොලොස් ස්වරූප වූ රූප හා වේදනාදියද පුළුල් ලෙස ත්රිිලක්ෂණයට හසුකරගත යුතුවේ.ලොකෝත්තර ධර්ම විදර්ශනාවට හසුනොවන අතර විදර්ශනාවට හසුවන්නේ සානුසය ධර්මය පමණි.මන්ද විදර්ශනාව ඇත්තේ අනුශය ප්රදහාණය පිණිස වන බැවිනි.මග්ගාමග්ග ඤාණදස්සන විශුද්ධිය වැඩීමේදී සංස්කාර ක්රොම රාශියකට ත්රිසලක්ෂණයට හසුකරගනු ලැබේ.පළමු ක්ර මය වනුයේ ස්කන්ධාඅදී වශයෙන් කලාප හකුළා විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී එම ත්රෛසභුමික ධර්ම පඤ්චස්කන්ධාේදී ක්රධමයෙන් කලාප ලෙස පිඬුකළ යුතුය.ෂඩ්ද්වාර,ෂඩාලම්බන,ෂඩ්විඥාන,ෂට්ස්පර්ශ, ෂට්වේදනා,ෂඩ්ධාතු,දසකසින,දෙතිස්කුණප කොට්ඨාශ,දවාදසආයතන,අටලොස්ධාතු,දෙවිසිඉන්රිස ය ත්රිඨධාතු,නවභව,චතුර්ධ්යාඥන,චතුර්විධඅප්පමඤ්ඤා,සතර සමාපත්ති,දොලොස් පටිච්චසමුප්පාද ආදිය මෙසේ කලාප වශයෙන් හකුලා සිදුකරන විදර්ශනාවට භාවිතා කෙරේ.දෙවන ක්රඅමය නම් ක්ෂයයාර්ථෙ වශයෙන් අනිත්යරය,භයාර්ථරයෙන් දුඃඛය,අසාරාර්ථ‍යෙන් අනාත්ම යැයි සැලකීමයි.මෙහිදී රූපා ආදිය ක්ෂයයට පැමිණෙන බැවින් අනිත්යටය.එබැවින් එය භයජනකය.ඒනිසා එය දුඃඛය.ආත්මාදී වශයෙන් ගතහැකි සාරයක් නැති බැවින් අනාත්ම යැයි සැලකීම මේ දෙවන ක්රඛමයේදී සිදුවේ.තෙවන ක්ර මය නම් අද්ධාන වශයෙන් සැලකීමයි.මෙහිදී එක් එක් භවයක ඇතිවූ රූප ආදිය තවත් භවයකට සෘජු ලෙස නොයන ඒ භවයතුළම නිරුද්ධවනබව සැලකීම මේක්රදමයේදී සිදුකෙරේ.සිව්වන ක්රරමය නම් සන්නති වශයෙන් සැලකීමයි.මෙහිදී කලාප සම්මර්ශනය සිදුකරනුයේ රූප හා අරූප සන්තති සේ වෙන වෙනම සත් ලෙසකිනි.එනම් රූප සන්නති කලාප සම්මර්ශන ක්ර මවේද සත හා රූප සන්තති කලාප සම්මර්ශන ක්ර්මවේද සත බැගිනි.පළමුවෙන් රූප කලාප සම්මර්ශන ක්රපමවේද සත මෙලෙස දැක්විය හැකිය.පළමු රූපකලාප සම්මර්ශන ක්රරමවේදය නම් ආදාන නික්ඛේප වශයෙන් සැලකීමයි. මෙහි ආදාන නම් ප්රිතිසන්‍ධියි.නික්ඛේප නම් චුතියි.එනම් ප්රසතිසන්ධි චුති වශයෙන් මේ භවයේ ඇති රූප අන්යද භවයකට නොගොස් මේ භවයේදීම නිරුද්ධ වන අතර අන්ය් භවයක පහළවන රූප තව භවයකට නොගොස් ඒ භවයේදීම නිරුද්ධවන බව සැලකීමයි.මේ නිසා රූප කලාප අනිත්ය , දුඃඛය හා අනාත්මය යැයි ත්රිනලක්ෂණ වශයෙන් සැලකීම සිදුවේ.දෙවන රූප කලාප සම්මර්ශන ක්රඃමවේදය නම් වයෝවුද්ධත්ථරගාමී හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී ආයුකාලය කොටස්වලට බෙදා එක්එක් කාලයේ පැවති රූප අනෙක් කාලයට නොගොස් එහිදීම නිරුද්ධවූ බව සැලකීම සිදුකෙරේ.තෙවන රූප කලාප සම්මර්ශන ක්රඑමවේදය නම් ආහාර හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී ආහාරජ රූප ලෙස ආහාරය ලැබීමට ප්ර්ථම හා පසු විවිධ අවස්ථාවලදී රූපය වෙනත් අවස්ථාවකට නොපැමිණ එහිදීම නිරුද්ධවන බව සැලකීම හා එය ත්රිාලක්ෂ ණයට නඟා බැලීමයි.සිව්වන රූපකලාප සම්මර්ශන ක්ර මය නම් සෘතු හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී සෘතු ලක්ෂණ අනුව එක් කාලයක පැවති රූප වෙනත් කාලයකට නොපැමිණ එහිදීම නිරුද්ධවූ බව හා එය ත්රිනලක්ෂයණයට නැඟීමයි.පස්වන රූප කලාප සම්මර්ශන ක්රහමවේදය නම් කර්ම හෙයින් විදර්ශනාකිරීමයි.මෙහිදී කර්මජ රූප විවිධ ඉන්රිපස්වය ද්වාර අනුව එහිම ඉපිද එහිම නිරුද්ධවන බව,අන්ය් ස්ථානයකට නොයන බව හා එය ත්රිසලක්ෂ ණයට අනුව සැලකීම සිදුකෙරේ.සයවන රූපකලාප සම්මර්ශන ක්ර‍මවේදය නම් චිත්ත හෙයින් විදර්ශනාකිරීමයි. මෙහිදී සොම්නස් දොම්නස් ආදී චිත්තයන්ට අනුරූපීව ඒ ඒ අවස්ථාවන්හි හටගත් රූප එහිම නැති බව,වෙනත් ස්ථානයකට නොයන බව සැලකීම හා එය ත්රි ලක්ෂ ණයට නඟා බැලීම සිදුවේ.සත්වන රූප කලාප සම්මර්ශනය ක්ර මවේදය නම් ධම්මතා රූප හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.අවස්ථානුරූපීව ඇතිවන රූපකලාප වෙනත් අවස්ථාවකට නොපැමිණ එහිම නිරුද්ධවන බව සැලකීමයි.ධර්මඅතාරූප අනුව විවිධ අවස්ථාවල ඇතිවන රූප කලාප එහිම නිරුද්ධවන බව හා වෙනත් අවස්ථාවකට ගමන් නොකරන බව සැලකීම සිදුවේ.මේ නිසා මේ රූප කලාප ත්රිකලක්ෂබණයට නඟා බැලේ.
මග්ගමග්ගඤාණදස්සන විශුද්ධියට අයත් සිව්වන කලාප සම්මර්ශනයේ සන්තති වශයෙන් කලාප සම්මර්ශනය සිදුකිරීමේ අරූප කලාප සම්මර්ශන සතක්ද ඇත.මෙහිදී පළමු අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්රසමවේදය නම් කලාප වශයෙන් විදර්ශනා කිරීමයි.ඒ අනුව රූප කලාප සම්මර්ශනයට භාවිතා කරන ලද ක්රරමවේද සත අනුව පුහුණු කරන ලද විදර්ශනා සිත් එක්තැන් කොට ත්රියලක්ෂලණය අනුව සලකා බැලීම සිදුකෙරේ.දෙවන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්ර මය නම් යුග්ම හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී වෙන් වෙන් වශයෙන් රූප කලාප සම්මර්ශනය හා එසේ කළ සිත් යුගළ වශයෙන් සලකා රූප කලාප සතටම විදර්ශනා කිරීමයි.නිදසුනක් වශයෙන් පළමු රූපකලාප සම්මර්ශනක්රගම වේදය වූ ආදාන නික්ඛේප වශයෙන් රූපකලාප විදර්ශනා කළ සිත්ද වෙන වෙනම යුගල වශයෙන් සලකා විදර්ශනාකිරීම යුග්ම හෙයින් විදර්ශනාකිරීමයි.තෙවන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්රලමය නම් ක්ෂආණ හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී රූප කලාප සම්මර්ශනය කළ සිත් තුන්වන,සතරවන,පස් වන සිත් මේ අයුරින්ම විදර්ශනා කරනු ලැබේ.මෙහිදී සතරවන සිත් දක්වා විදර්ශනාකිරීම ක්ෂතණ හෙයින් විදර්ශනාකිරීම නම්වේ.සිව්වන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්රවමවේදය නම් පටිපාටි හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.ඉහත දැක්වූ අයුරින් රූප කලාප විදර්ශනාකර පසුව රූප කලාප විදර්ශනාව සිදු කළ සිත් විදර්ශනාවට නඟා එය දසවන සිත් දක්වා සිදුකිරීම පටිපාටි හෙයින් විදර්ශනා කිරීම වේ. පස්වන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්ර මවේදය නම් දෘෂ්ටි උද්ඝාට හෙයින් විදර්ශනාකිරීමයි.මෙහිදී රූප කලාප විදර්ශනාව සිදුකර ඒ සිතද අනත්තානුපස්සනාව අනුව වැඩීමෙන් ආත්මයක් නොදැක ආත්ම දෘෂ්ටිය හැරදමමින් විදර්ශනාව සිදුකෙරේ.සයවන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්රමමය නම් රූප කලාප විදර්ශනාකර ඒ විදර්ශනා කළසිත් අනිච්චානුපස්සනාවට අනුව සැලකීමයි.මෙහිදී මානය ඇතිවීමට හේතු දුරුකරන නිසා මේ නමින් හැඳින්වේ.සත්වන අරූප කලාප සම්මර්ශන ක්රදමය නම් නිකාන්ති පර්යාදාන හෙයින් විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී රූප කලාප විදර්ශනාකර ඒ විදර්ශනාකළ සිත්ද දුක්ඛානුපස්සනාවට නඟා විදර්ශනා කිරීමයි.මෙහිදී පැතිය යුතු දෙයක් නොදකින බැවින් නිකාන්තිය ක්ෂ්ය කෙරේ.මෙහිදී ක්ෂ ණ වශයෙන් සිදුකරන සම්මර්ශනය බුදුවරයන්ට විනා සෙසුඅය හට නොලැබෙනබව දක්වා ඇත.මන්ද රූප අරූප ධර්මවල ආයුෂ ප්රුමාණ සංඛ්යාහත ක්ෂ ණ වශයෙන් සම්මර්ශනය බුදුවරයන්ට පමණක් අරමුණුවන බැවිනි.
ත්රෛවභූමික සංස්කාරවල ත්රිෂලක්ෂ්ණ සම්මර්ශනයකොට පසුව එහිම ප්ර ත්ය. වශයෙන් ක්ෂකණ වශයෙන් උදයව්යෛය බැලිය යුතුය.පඤ්චස්කන්ධස වශයෙන් එය සමපණස් ආකාරවේ.මෙහි උදය නම් නාමරූපයන්හි නිබ්බන්ති ලක්ෂුණයයි.වය නම් විපරීනාම ලක්ෂ ණවූ භඞ්ගයයි.නාමරූපාදියට ප්ර ත්යනය නම් කර්මාදියයි.ක්ෂනණ නම් නිබ්බත්ති ක්ෂ ණය හා වය ක්ෂිණයයි.රුපස්කන්ධයයේ ප්රවත්යඅ හා ක්ෂ ණ සේ උදයව්යයය බැලීමේ ස්වරූපය මෙපරිදිය.අවිද්යාි,තෘෂ්ණා,කර්මෂ හා ආහාර යන හේතුප්රධත්ය‍ සතර නිසා රූප සමුදය ඇතිවේ.එසේම රූපස්කන්ධූයේ නිබ්බත්ති ක්ෂවණය හා වය ක්ෂ ණයද බැලිය යුතුය.මෙසේ ක්ෂතණ වශයෙන් බැලීම සමඟ ගත්විට රූපයේ උදය පස් ආකාරය වේ.එලෙසම වය පස් ආකාරවේ. මේ අනුව රූපයේ උදයව්යසය දස ආකාරවේ.වේදනා ස්කන්ධයයද අවිද්යාර,තෘෂ්ණා,කර්මස හා ස්පර්ශ ආදී හේතුප්රනත්ය‍ සතර නිසා ඇතිවේ.එහිද නිබබත්ති හා වය ක්ෂදණය සැලකිය යුතුය.මේ අයුරින් දස විධවූ ස්වරූපයකින් උදය හා වය වේදනා ස්කන්ධ යෙහි සැලකිය යුතුය.සංඥා ස්කන්ධයයද අවිද්යා ,තෘෂ්ණා, කර්මය හා ස්පර්ශ යන හේතුප්රිත්ය නිසා හටගනියි.එහිද නිබ්බත්ති හා වය ක්ෂ‍ණය සැලකිය යුතුය.මේ අනුව සංඥා ස්කන්ධකයේ උදයව්ය්ය බලනු ලැබේ.අවිද්යාබ,තෘෂ්ණා,කර්මු හා ස්පර්ශ හේතුප්රකත්යධවීමෙන් සංස්කාර ස්කන්ධ් හටගනියි.එහිද නිබ්බත්ති හා වයක්ෂයණ සැලකිය යුතුය.මෙසේ සංස්කාරස්කන්ධරයේ උදයව්යේය දස අයුරකින් බැලිය යුතුය.අවිද්යා්,තෘෂ්ණා,කර්ම. හා නාමරූප යන විඥානස්කන්ධයය හට ගැනීමට හේතුප්රැත්යධ සැලකිය යුතුය.එහිද නිබ්බත්ති හා වය ක්ෂතණය බැලිය යුතුය.මේ අනුව දසවිධ වූ අයුරින් විඥානස්කන්ධයයට විදර්ශනා කළයුතුවේ.මෙසේ සම පණස් අයුරකින් උදයව්යදය ලක්ෂ්ණ සැලකීමේදී ඥාණය වඩාත් විශදතර වේ.මේ ඥාණය තරුණ විදර්ශනා ඥාණය නම්වේ.මෙලෙස බලන්නා ආරද්ධ විදර්ශකයා නම්වේ.මෙසේ තරුණවිදර්ශනා ඥාණයෙන් යුතු ආරද්ධවිදර්ශකයා හට ඕභාස,ඤාණ,පීති,පස්සද්ධි,සුඛ,අධිමොක්ඛ,පග්ගහ,උපට්ඨාන,උපෙක්ඛා හා නිකත්ති යන දශ විධ විදර්ශනා උපක්ලේශ හටගනියි.මෙහි ඕභාස නම් විදර්ශනා චිත්තයෙන් උපන් ශරීර ආලෝකය වේ.ඤාණ නම් විදර්ශනා ප්ර.ඥාවයි.නාමරූප ධර්ම පිළිබඳ අතිශය පිරිසිදු තීක්ෂ්ණ අතිවිශදවූ නුවණ පහළවේ.පීත් නම් විදර්ශනා ප්රීනතියයි.පස්සද්ධි නම් කාය හා චිත්ත පස්සද්ධියි.කාය චිත්තයන්හි තිබූ දරථ දුරුකොට සැහැල්ලුබවක් ලැබීමයි.සුඛ නම් විදර්ශනා සුඛයයි.අධිමොක්ෂ. නම් අතිශය ප්ර සාද ජනක බලවත් ශ්රයද්ධාවයි.පග්ගහ නම් වීර්යයි.උපට්ඨාන නම් ස්මෘතියයි.ප්රෂබල සිහි නුවණක් ලැබීම මේ නමිවේ.උපේක්ඛා නම් විදර්ශනා උපේක්ෂාහව හා ආවර්ජන උපේක්ෂා ව වේ.මෙය ඉතා තියුණුය. නිකාන්ති නම් සිහින් තෘෂ්ණාවයි.විදර්ශනාවට ආලය කරමින් යටි සිතේ ඇතිවන සිහින් ආශාවම විදර්ශනා උපක්ලේශ යැයි කියනු ලැබේ.ඕභාසාදිය එයට වස්තු වන බැවින් උපක්ලේශ විය.මෙම උපක්ලේශ ධර්ම ඇතිවූ විට මෙය නියම මාර්ගාය නොවේ යැයි දැන ගැනීම හා ව්යැවස්ථා කිරීම මෙහි දී සිදුවේ.මන්ද මේ උපක්ලේශධර්මවල මම මාගේ යැයි හැඟීමක් ඇතිවූ බැවිනි.උපක්ලේශ ධර්ම වල විශේෂත්වය නම් මම මාගේ යැයි සැලකීම සමඟම විඳීමක් සිතේ ඇතිවේ.මේ විඳීම සුව දුක්ඛ හෝ උපේක්ෂාි වියහැකිය.ඒ කුමක්වුවද විඳීම් වනාහී අනිවාර්යෙන්ම ත්රිකලක්ෂීණ ධර්මතාවය යටත්ය. විඳීම් සහිත මාර්ගය නියම මඟ යැයි බොහෝදෙනෙක් වරදවා වටහාගනිති.එසේම නියම මාර්ගය නම් සියළු විඳීම් සංඛ්යාඟත සංස්කාරයන් අනුක්රගමයෙන් ක්ෂේය කරවන මාර්ගයයි.එය බැලූ බැල්මටම නියම මාර්ගය යැයි කිසිවෙක් නොසිතති.මන්ද එහි නිරතවීම විඳීම් සහිත මාර්ගයට තේරීමට වඩා වෙහෙසකර යැයි විදර්ශනා භාවනාවේ මුල්ම මට්ටම්වලදී ඕනෑම කෙනෙක් වරදවා උපකල්පනය කරන බැවිනි.මේ හේතුව නිසා නියම මාර්ගය මාර්ගය නොවේයැයිද නොමඟ නියම මාර්ගය යැයිද උපකල්පනය කිරීමට බොහෝ පිරිසක් යොමුවෙති.විදර්ශනා භාවනාවේ නිරතවන බොහෝ අයට නිසි ප්රනතිඵලක් නොලැබෙනුයේ මේ නිසාය.නියම මඟට පැමිණ එය නියම මඟ නොවේ යැයි සිතා ආපසු හැරී වැරදි මඟ ඔස්සේ යති.නමුදු වැරදි මඟින් ගොස් ආපසු වැටෙන්නේ කෙළෙස් සහිත වූ මාර්ගයටම බව ඔවුහු නොදනිති.විදර්ශනවේ යෙදී මේ විදර්ශනා උපක්ලේශ ධර්ම උපන්විට එයින් වසඟව ඒකාන්තයෙන් මාර්ගය ලද්දෙම් ඵලය අවබෝධ කලෙමි යැයි අමාර්ගයෙහි මාර්ග සංඥාව පහළ වේ.සිදුකළ යුතු නිසි දෙය නම් මේ විදර්ශනා උපක්ලේශ ධර්ම ඇතිවූ වහාම නිවැරදිව ඒවා වටහාගෙන ඒවා දුරුකිරීම සඳහා යළිත් ත්රිෙලක්ෂදණ වැඩීමයි.එසේ සලකා ගැනීම මග්ගාමග්ගඤාණ දස්සන විශුද්ධියයි.මෙහිදී දිට්ඨි විශුද්ධියෙන් දුඃඛ සත්යරයද,මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන විශුද්ධියෙන් මාර්ග සත්යියද, ව්යයවස්ථා කරන බව සැලකිය යුතුය.
මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන විශුද්ධියට අනතුරුව පටිපදාඤාණ දස්සන විශුද්ධිය සම්පාදනය කළයුතුය.පටිපදාඤාණ දස්සන විශුද්ධි නම් උදයබ්බයානුපස්සනා ඤාණ,භඞ්ගානුපස්සනාඤාණ, භයතුපට්ඨාන ඤාණ,මුඤ්චිතුකම්ය,තා ඤාණ,පටිසඞ්ඛානුපස්සනා ඤාණ,සඞ්ඛාරුපෙකඛා ඤාණ, සච්චාලොමික ඤාණ යන නව විදර්ශනා ඤාණයි.උදයබ්බයානුපස්සනා ඤාණය නම් උදය ව්යටය බලන නුවණයි.මෙය මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන විශුද්ධියේදී වැඩූ අයුරින් විදර්ශනා උපක්ලේශයන් සහිතව නොව පිරිසිදු ත්රිසලක්ෂයණ දක්නා නුවණින් සිදුකළයුතුය.උදයව්යසය මෙනෙහි නොකිරීම නිසා සන්තතියෙන් වැසීයාම නිසා අනිත්යදලක්ෂසණ නොවැටහේ.නිතර ඇතිවන පීඩා මෙනෙහි නොකිරීම නිසා ඉරියව්වලින් වැසීයාම නිසා දුඃඛ ලක්ෂ්ණ නොවැටහේ.නානා ධාතු ලෙස මෙනෙහි නොකිරීම නිසා ඝනයෙන් වැසී යාම නිසා අනාත්ම ලක්ෂ‍ණ නොවැටහේ.උදයව්යහය මෙනෙහි කිරීම ආදියෙන් ත්රි්ලක්ෂසණ මනාව වැටහේ.භඞ්ගානුපස්සනා ඤාණය නම් ත්රිනලක්ෂතණ මෙනෙහි කිරීම නිසා සංස්කාර ධර්ම පිළිබඳ සිහිය උත්පාද,ස්ථිති,ප්රාවෘත්ති නිමිත්තෙහි නොසිට ක්ෂෙය ව්යසය භේද නිරෝධයෙහිම සිටියි.එසේ භඞ්ගය දක්නා නුවණ භඞ්ගානුපස්සනා ඤාණයයි.දිය බුබුළු පෙන පිඬු බිඳී යන්නාක් මෙන් සංස්කාරයන්හි භඞ්ග අවස්ථාවම මෙහිදී අරමුණු කෙරේ.භයතුපට්ඨාන ඤාණය නම් සියළු සංස්කාරයන්හි භය ජනක ස්වභාව වැටහීමයි.කාලත්රතයට අයත් සංස්කාර ක්ෂසණිකව බිඳෙනු දැක එය කෙරෙහි ආශාව හැරදැමීම් වශයෙන් සිත තුළ එයට නොකැමතිවීම් වශයෙන් ඇතිවන තීරණය මේ නමින් හැඳින්වේ.මෙසේ භඞ්ගානුපස්සනා ඤාණය අනුව සංස්කාර බිය වශයෙන් සලකා ආදීනවය පිළිබඳ අවධානය යොමුකරයි.ආදීනවනුපස්සනා ඤාණය නම් එයයි.ආදීනව දුටු සංස්කාර කෙරෙහි නොඇලීම වර්ධනය කරයි.එහි මිඳීම් වශයෙන් කැමැත්තක් ඇතිවේ.මේ මිදීම නිවන් අවබෝධයට උත්සාහ ගැනීමයි.මෙය නිබ්බිදානුපස්සනා ඤාණය නමින් හැඳින්වේ.මෙහි දැක්වූ භයතුපට්ඨාන ඤාණයද,ආදීනවානුපස්සනාඤාණයද,නිබ්බිදානුපස්සනා ඤාණයද ව්යාං ජන වශයෙන් වෙනස්වුවද අර්ථ වශයෙන් එකක්ම යැයි පැවසේ.මෙසේ සංස්කාර කෙරෙහි කළකිරීමට පත්වී ඉන් මිදීමට සිත් වේ.සියළු සංස්කාර කෙරෙන් මිදෙනු කැමතිවීම මුඤ්චිතුකම්යඉතා ඤාණය නමින් හැඳන්වේ.එසේ මිදෙනු කැමතිවූ විදර්ශකයා ඊට උපායක් සෙවීම් වශයෙන් යළි සියළු සංස්කාර ත්රිේලක්ෂදණයට නඟා සිහි නුවණින් සලකා බලයි.එසේ බැලීමේදී මේ දක්වා සංස්කාර කෙරෙන් දුරස්වීමට ආ ගමන්මඟ පෙනී එයින් මිඳීමට ක්රුමවේදය සලකා බලයි.මෙය පටිසංඛානුපස්සනා ඤාණය නම්වේ.පටිසංඛානු පස්සනා ඤාණයෙහිදී යළි ත්රිිලක්ෂයණයට නඟා බලන්නාවූ සියළු සංස්කාර කෙරෙහි ආශාවක් හෝ ඇලීමක් නොකොට ඒ කෙරෙහි උපේක්ෂාකවීම සංඛාරුපෙක්ඛාෙ ඤාණයයි.මෙසේ සංස්කාර කෙරේ උදාසීන වනුයේ එහි ශූන්යෂත්වමය මෙනෙහි කිරීමෙනි.මේ ශූන්ය්ත්වාය මෙනෙහි කිරීම දෙයාකාරයෙන් සතර ආකාරයෙන්,සය ආකාරයෙන්,අට ආකාරයෙන්,දස ආකාරයෙන්,දොළොස්ආකාරයෙන් ආදී වශයෙන් ඉතා පුළුල් අයුරින් සිදුකළයුතුය.ත්රි.විධානුපස්සනා,ත්රිාවිධ විමොක්ෂ මුඛ,සප්ත ආර්ය් ව පුද්ගල විභාගය ඇතිවනුයේ සංඛාරුපෙක්ුඛා ඤාණයේදීය.මුඤ්චිතුකම්ය,තා ඤාණයද,පටිසංඛානුපස්සනා ඤාණයද,සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණයද අර්ථ වශයෙන් එකක්ම යැයි කියවේ.ආදියේ මුඤ්චිතුකම්යෙතා ඤාණයද,මධ්යරයේ පටිසංඛානුපස්සනාඤාණයද අන්තයේ සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණයද ආදී වශයෙනි. මේ සංඛාරුපෙක්ඛාා ඤාණය ලැබූ විදර්ශකයාගේ විදර්ශනාව ශිඛාප්රා ප්තය.උට්ඨානගාමීය.මේ නිසා මෙයට ශිඛාප්රාාප්ත උට්ඨානගාමී විදර්ශනා යැයි කියනු ලැබේ.මෙහි ශිඛාප්රාාප්ත නම් උතුම්බව පත්වූ යනුයි.උට්ඨානගාමී නම් සෝවාන් ආදී මාර්ගඵලවලට පැමිණි යන්න කියවේ.මෙහිදී ආධ්යා්ත්මික පැවතුම් හා බාහිර නිමිති වලින් භාවනානුයෝගියා උසස් තලයකට පැමිණේ.
මේ සංඛාරුපෙක්ඛාසඤාණය වර්ධනයකරත්ම ඒ පුද්ගලයාගේ විර්යය,ශ්ර ද්ධාව,ස්මෘතිය ආදී ආධ්යාපත්මික ගුණය ඉහළට පැමිණේ.සංඛාරුපෙක්ඛාමව වඩාත් තීක්ෂිණවේ.මෙහිදි ක්ෂ ණයකින් මාර්ගු සිත ඉපදීමට ආසන්න අවස්ථාවට පැමිණේ.එහිදී ඒ සංඛාරුපෙක්ඛාස සංස්කාරම ත්රිණලක්ෂණණයට නඟා යළි සම්මර්ශන කළයුතුය.එකෙණෙහිම ඔහුගේ සිත භවාඞ්ග ගතවේ.අනතුරුව භවාඞ්ග චලන වේ. භවඞ්ගුපච්ඡේද වේ.ඒ ඒ මනෝද්වාරාවර්ජනයට අරමුණුවනුයේ එකී උපේක්ෂිවත සංස්කාරමය.ඉන් පසු එයම අරමුණුකොට ජවන් සිත් පහළ වේ.එහි ප්ර ථම ජවනය පරිකර්මයි.දෙවන ජවනය උපචාර යයි.තුන්වන ජවනය අනුලෝමයයි.මේ අයුරින් වෙන් වෙන්ම දැක්වුවද මේ තුනට ආසේවන යයිච පරිකර්ම යයිද අනුලෝම යයිද කියනු ලැබේ.සච්චානුලෝමික ඤාණය යන නමින් හැඳින්වෙනුයේ මේ ඤාණයයි.සච්චානුලෝමික ඤාණය ඒ නමින් හැඳින්වෙනුයේ ඉහත විපස්සනා ඤාණ අටට හා මතු සත්තිස් බෝධිපාක්ෂි.ක ධර්මයන්ට අනුලෝමව ඇතිවන බැවිනි. මෙසේ උදයබ්බඤාණයේ සිට අනුලෝමඤාණය දක්වා ඇති ඤාණ පරම්පරාව පටිපදාඤාණදස්සනවිශුද්ධි නාමයෙන් හැඳින්වේ. ඉහත සච්චානුලෝමික ඤාණය විස්තර කරන ස්ථානයේදී දැක්වූ මාර්ගචිත්ත වීථියේ අනුලෝමය දක්වා ඉහත දක්වා ඇත.අනුලෝමයට පසුව උපදිනුයේ ගෝත්රාභූ ඥානයයි.එය මාර්ගකයට ආවර්ජන ස්ථානයෙහි උපදින නිසා එය පටිපදාඤාණදස්සන විශුද්ධියට අයත් නැත.මාර්ග නොවන බැවින් ඤාණදස්සන විශුද්ධියට අයත්ද නැත.ගෝත්රයභූ ඥානයට අරමුණුවනුයේ නිවනයි.ගෝත්රනභූ ඥානය නිවන් අරමුණුකොට උපදිතත් ක්ලේශක්ෂ.ය නොකෙරේ.එය මාර්ගව සංඛ්යාසත මාර්ගදස්සනවිශුද්ධියට ඇතුලත් නැත්තේ එබැවිනි.ඤාණ දස්සන විශුද්ධිය අයත්වනුයේ සෝවාන් මාර්ගඥාන සිතයි.එබඳු මාර්ගවඥාන සිත්වූ සකෘදාගාමී,අනාගාමී හා අර්හත් මාර්ග්ඥාන සිත්ද ඤාණදස්සන විශුද්ධියට අයත්ය. එම නිසා මාර්ගඥාන සිත් සතර ඤාණ දස්සන විශුද්ධියට අයත් ලෙස සැලකේ.එසේම මාර්ග්ඥාණ සිත් සතරට අනූරූප ඵලඥාණ සිත්ද මෙයට අයත් යැයි දක්වා ඇත

අතීන්ද්රීබය සංජානනයේ සුවිශේෂතා

ආචාර්ය සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ 0718064226ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම යන පසිඳුරන් මඟින් අරමුණු ගැනීම නොසලකා හුදෙක් යම් කිසිවෙකුගේ මනසින් පමණක්ම අරමුණු ගැනීමේ ක්රිමයාවළිය අතීන්ද්රි ය සංජානනය යන නමින් හැඳින්වේ. අතීන්ද්රිණය යන වචනයෙහි අර්ථය ඉන්ද්රි යන් ගෙන් පරිබාහිරවූවක් යන්නයි.නමුදු මෙහිදී අතීන්ද්රි්ය යන භාවිතා වී ඇත්තේ භෞතික ඉන්ද්රියය පහ ඇසුරෙන් නොවූ යන්න ඇඟවීම සඳහායි. මනසින් ගන්නා අරමුණු ධම්ම යන නමින් හැඳින්වේ.එම ධම්ම නමැති අරමුණු ගැනීමේදී සෙසු පංච ඉන්ද්රි්යන්ගෙන් පරිබාහිරව සිදුවන අරමුණු ගැනීමේ ක්රිතයාවළියක් ඇත.මේ අරමුණු ගැනීමේ ක්රිඉයාවළිය මානසික ශක්තියකි. එසේම එම ශක්තිය මනසට පමණක් ඇති විශ්මිත හැකියාවක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. එසේ වුවද මනසද ෂඩ් ඉන්ද්රියයන්ට අයත් තව එක් ඉන්ද්රි යකි. නමුදු මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව සෙසු පංච ඉන්ද්රි්යන් මෙන් ඕලාරික භෞතිකව සතර මහා භූත රූපයන්ගෙන් නිර්මිතවූවක් නොවේ.මනෝවිඤ්ඤාණ ධාතුව වනාහී කිසියම් දැනෙන ස්වභාවයකි. මේ දැනෙන ස්වභාවය රූපයෙහිම ගැබ්ව පවතින්නකි.මේ ඇතැම්හු මේ ලක්ෂණය වරදවා වටහා ගෙන මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව වනාහී එම රූපයෙහිම තවත් එක් අනන්යීතා ලක්ෂණයක් පමණක් බව ප්රඤකාශ කිරීමට තරම් දැඩි අයුරකින් අතිධාවනකාරීවී තිබේ.මෙම අදහසේ ව්යාමප්තිය නිසාම භෞතිකවාදී ආකල්ප පුරාණයේ සිටම සාමාන්යක ජන සමාජයේ ව්යාේප්ත වී තිබේ. අතීන්ද්රි ය සංජානනය මඟින් දත්ත හඳුනාගැනීමේදී හුදෙක් දත්තවල මානසික සැකසුමේ ස්වරූපය වැදගත්ය.එය මානසික හැඩතලය අනුව සකස්වේ.මෙහි ජීව විද්යාදත්මක පැතිකඩක්ද තිබේ.යමෙකුගේ මානසික හැඩතලය සකස්වීම කෙරෙහි ඒ පුද්ගලයාගේ කර්ම විපාක ශක්තිය බලපානු ලැබේ.තමාගේ කර්ම විපාක ශක්තිය යම් මට්ටමක පවතින්නේද ඊට අනුරූප මානසික හැඩයක් උරුමකොට උපත ලැබීමට මිනිසාට සිදුවේ. මිනිස් ආත්ම භාවයෙහි පමණක් නොව සතර අපා,දිව්යල, බ්ර හ්ම ආදී කුමන තලයකවුවද උපතලැබීම සිදුවනුයේ කර්ම ශක්තිය අනුව සැකසුනු මානසික හැඩයෙහි ස්වරූපය අනුවය.මින් ඇතැම් මට්ටම් වල උපත ලැබූ සත්වයින්ට උරුමවන අතීන්ද්රි ය ප්රූත්ය.ක්ෂයේ ස්වභාවය භවතලය අනුවද විවිධ වේ. තිරිසන් යෝනි හා සතර අපාය ආදී භවවල උපත ලැබූ සත්වයන්ගේ මානසික හැඩය මනුෂ්යසයන්ට වඩා නොදියුණු මට්ටමක ඇත.එබැවින් මානසික හැකියාව පහළ මට්ටමක පවතී.මානසික මට්ටම උසස් හෝ පහළ යැයි තීරණය කරනුයේ පුද්ගලයෙකුතුළ විද්යවමාන මානසික ගතිලක්ෂණවලඇති ධනාත්මක හෝ සෘණාත්මක බව මතය.මනුෂ්යක ආත්ම භවයේ විද්යලමාන මානසික ගතිලක්ෂණවල ධනාත්මක හෝ සෘණාත්මක බව සෙසු අමනුෂ්යන භවවලට සාපේක්ෂකව මධ්යධස්ථ මට්ටමක පවතී.
මනසට අරමුණු වන ධම්ම ධාතුවට අයත්වනුයේ චෛතසික දෙපණ, සූක්ෂමම රූප දහසයද නිවනද යන සැට නවයක් කරුණු වේ.මෙහි චෛතසික දෙපණස නම් සබ්බ චිත්ත සාධාරණ චෛතසික 7, ප්රඅකීර්ණක චෛතසික 6, අකුසල චෛතසික 14, සෝභන සාධාරණ චෛතසික 19, විරති චෛතසික 3, අප්පමඤ්ඤා චෛතසික 2 හා පඤ්ඤා චෛතසික 1 යන්නයි.මෙහි සඳහන් වූ සබ්බ චිත්ත සාධාරණ නම් සුවිශේෂී ස්වභාවයක් නොමැතිව සෑම සිතකම යෙදෙන චෛතසිකවේ. මෙබඳු චෛතසික 7 ක් පිළිබඳව අභිධර්මයෙහි සඳහන්ය.ඒවා නම් ඵස්ස,වේදනා,සඤ්ඤා,චේතනා ඒකග්ගතා, ජීවිතේන්ද්රිඒය හා මනසිකාර යන්නයි.අහේතුක සිත්හි හා සෝභන සිත්හි කිසිදුවෙනසක් නැතිව යෙදෙන බැවින් ප්රගකීර්ණ චෛතසික එනමින් හැඳින්වේ.මෙබඳු චෛතසික 6ක් ඇත.එනම් විතක්ක, විචාර, අධිමොක්ඛ, විරිය, පීති හා ඡන්දර යන්නයි.මෙහි විතර්කය ආර්ය්යෙ අෂ්ටාංගික මඟෙහි සම්මා සංකප්පය යන නමින් හැඳින්වේ.සබ්බ චිත්ත සාධාරණ හා ප්රිකීර්ණක යන චෛතසික 13 න අන්යඑ සමාන චෛතසික නමින්ද හැඳින්වේ.අකුසල් සිත්වල යෙදෙන බැවින් අකුසල චෛතසික ඒ නමින් හැඳින්වේ.අකුසල චෛතසික 14 නම් මෝහ,අහිරික,අනොත්තප්ප,උද්ධච්ච,ලෝභ,දිට්ඨි, මාන, දෝස, ඉස්සා, මච්ඡරිය, කුක්කුච්ච, ථින, මිද්ධ හා විචිකිච්ඡා යන්නයි.සිත පැහැපත් කරවීමට උපකාරීවීම සෝභන චෛතසිකවල කාර්යභාරයයි.මෙබඳු සෝභන චෛතසික 19කි.එනම් සද්ධා, සති, හිරි, ඔත්තප්ප, අලෝභ, අදෝස, තත්ර1මජ්ඣත්තතා, චිත්ත ලහුතා, කායමුදුතා, චිත්ත මුදුතා, කායකම්මඤ්ඤතා, චිත්තකම්මඤ්ඤතා, කායපාගුඤ්ඤතා, චිත්තපාගුඤ්ඤතා කායයුජ්ජුකතා හා චිත්තුජ්ජුකතා යන්නයි.විරති චෛතසික නම් ආර්ය මාර්ගයට පැමිණවීමට උපකාරීවන චෛතසික වේ. මේවා තුනකි.එනම් සම්මා වාචා,සම්මාකම්මන්ත හා සම්මා ආජීව යන්නයි.මෙහි අප්පමඤ්ඤා චෛතසික නම් අප්රතමාණ සත්වයන් අරමුණු කොට උපදවන නිසාය.එසේම මෙහි එනමින් දක්වා ඇත්තේ කරුණා හා මුදිතා යන චෛතසික දෙකයි.නමුදු මෙත්තා කරුණා මුදිතා උපෙක්ඛා සතර අප්පමඤ්ඤා වේ.මෙත්තාව අදෝස නමින්ද උපේක්ඛාව තත්ර මජ්ඣත්තතාව නමින්ද සෝභන සිත් වල යෙදී ඇති බැවින් ඉතිරි කරුණා හා මුදිතා දෙක පමණක් මෙහි අප්පමඤ්ඤා ලෙස දක්වා ඇති බව වටහාගත යුතුය.එසේම යමක් ත්රි්ලක්ෂණ අනුව දැනගන්නේ පඤ්ඤා චෛතසිකය නිසාය.එම මනසට අරමුණු වන රූපයෙහි සියුම් පදාර්ථමය ස්වභාවය සූක්ෂ්ම රූප නම්වේ.මේවා 16කි.එනම් ආපෝ ධාතුව, ස්ත්රීර පුරුෂ භාව රූප 2, හෘදය වස්තු රූපය, ජීවිතේන්රිප ය රූපය, ආහාර රූපය, ආකාශ රූපය, කාවිඤ්ඤත්ති හා වචී විඤ්ඤත්ති රූප 2, ලහුතා,මුදුතා හා කම්මඤ්ඤතා යන විකාර රූප 3 හා උපචය, සන්තති, ජරතා හා අනිච්චතා යන ලක්ෂණ රූප 4 යි.එමෙන්ම නිවනද මනසට අරමුණු වන බව මෙහිදී පිළිගෙන තිබේ.අභිධර්මයේදී මනසට අරමුණුවන ධම්ම කොටස පිළිබඳ සුක්ෂතම විග්රෙහයක් සිදුකරනුයේ අර්ථ ගැන්වීමේ පහසුව තකාය.මෙහිදී පැහැදිලි වන දෙයක් නම් මානසිකවූ අරමුණු මෙන්ම භෞතික පදාර්ථවල සියුම් අවස්ථාද මනසට අරමුණු වන බවයි.මෙහි සඳහන් වන භෞතික පදාර්ථ නම් රූපයෙහිම පවත්නා වූ සියුම් ස්වභාවයන් ලෙස විග්රමහ කළහැකිය.එසේම කිසි විටෙක සිතට අරමුණු කළ නොහැකි යැයි ඇතැම් සම්ප්ර්දායන් විසින් සලකන ලද නිර්වාණ ධාතුවද මෙහි සඳහන් ධම්ම අරමුණුවලට ගෝචරවන බව වටහාගත හැකිය.
සිත යනු භෞතික පදාර්ථවලම පවත්නා සුවිශේෂී වූ දැනීමේ ස්වභාවයක් ලෙස සැලකූවිටද මනස භෞතික පදාර්ථවලින් ස්වායක්ත වූ අනන්ය ලක්ෂණ සහිත ස්වභාවයක්ය යන්න පැහැදිලිව වටහා ගත හැකිය.රූපය හා නාමය යනුවෙන් විභේදිතවූ අවස්ථා දෙකක් යටතට සිත හා භෞතික පදාර්ථ වෙන්කර දැක්වීමේ අරුතද ඒ දෙක එකක් සේ නොසලකා දෙකක් වශයෙන් සැලකීමයි. මනස ඉන්ද්රිවයක් සේ බුදුදහමේ හැඳින්වුවද භෞතිකවාදී දැනුම් පද්ධතිවල එසේ නොහැඳින්වෙන ඇතැම් අවස්ථාද තිබේ.ඒ දැනුම් පද්ධතිවල අරමුණු ලබාගත හැකි දොරටු සේ දක්වා ඇත්තේ පංච ඉන්ද්රිායන්ට අයත් සේ සැලකෙන ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සම මඟින් පමණි.සිත මෙම පංච ඉන්ද්රි ය හටගැනීම හේතුවූ භෞතික පදාර්ථවලම එක්තරා සියුම් ස්වභාවයක් සේ මෙබඳු දැනුම් පද්ධතිවල සඳහන්ය.ඔවුන්ට අනුව සාමාන්යක පියවි මානව ඉන්ද්රිකයන්ට අරමුණු වන පංච ඉන්ද්රිේය සංජානනයේ සංඥා දත්ත මොළයෙහි තැන්පත් වීමේදී සැකසෙන ව්යුේහ රටා අතර ඇති සබඳතා තාර්කික අයුරින් හඳුනාගැනීමේ වපසරියතුළ සිත නැමැති ඉන්ද්රියයේ පූර්ණ ක්රිතයාකාරීත්වය සීමාවී පවතී.සිත නැමැති ප්ර ස්තුතය අර්ථකථනය කරන ආකාරය හා එහි ක්රිුයාකාරීත්වය වටහාගනු ලබන ආකාරය අතර මේ විවිධ අර්ථසැපයුම් එයට සමගාමී සංජානන මට්ටම් දක්වා අනුපිළිවෙලින් දෝලනය වෙමින් තිබේ. සෙසු පංච ඉන්ද්රි යන්හි සංජානන ක්රිනයාකාරීත්වයේ සියළු හැඩතල පිටතින් නිරීක්ෂණය කළහැකිය. නමුදු මනසේ සංජානන ක්රිනයාකාරීත්වය එලෙස පිටතින් නිරීක්ෂණය කළ නොහැකිය.මේ හේතුව නිසා මනසේ සංජානන ක්රිනයාකාරීත්වය පිළිබඳ අතිවිශාල ප්රෂමාණයක් ගූඪ මතවාද ගොඩනැඟී ඇත. මෙබඳු ගූඪ මතවාද නිසාම මනසේ සංජානන ක්රි යාකාරීත්වය පිළිබඳ සාමාන්ය සමාජයේ ව්යාිප්තවී ඇති තොරතුරු බොහොමයක් අන්ධ, මිථ්යාය හා ගූඪ විශ්වාස මතම පදනම්වී ගොඩනැඟී ඇති බවක් ද නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.සිතේ ක්රිායාකාරීත්වය දැනගැනීමට අසීරු වුවද,එය මැනීමට දුෂ්කර වුවද මනෝ සංජානන ක්රි යාකාරීත්වයක් නැතිබව ඔප්පුකිරීම සඳහා එය සාධකයක් කරගත නොහැකිය. මනස පවතින බව හා එහි ක්රි්යාකාරීත්වය අපට දැනෙන බව සැබෑ නමුත් එය බාහිර උපකරණවල ආධාරයෙන් තහවුරුකර පෙන්විය නොහැකිය.එම ලක්ෂණය මනෝ සංජානනයෙහි පවතින එක් අනන්යපතා හැඩතලයකි.සිත පවතින බව හා එහි ක්රි යාකාරීත්වය අපට දැනගත හැක්කේ එහි ක්රිඅයාව අපට දැනෙන නිසාය.නැතහොත් සිත නිසා ඇතිවන වැටහීම් හා දැනීම් ලක්ෂණ මාර්ගයෙන් සජීවී තොරතුරු උකහාගත හැකිවීම නිසාය.නමුදු එය ඔප්පු කර දැක්විය නොහැකිය.මන්ද සංවේදී බවට උරුම දැනීම් ලක්ෂණ භෞතික උපකරණවල මිණුම්දඩුවලට හසුනාවන බැවිනි.නමුදු එම භෞතික උපකරණවලට මොළයේ විද්යුණත් තරංග හෝ හෘද ස්පන්දය හසුකර ගතහැකිය.සිත යනුවෙන් දැක් වෙනුයේ මොළයේ විද්යුණත් තරංග ක්රිෘයාකාරීත්වය හෝ හෘද ස්පන්දනය හෝ නොවේ.එයින් බාහිර වූ යමක්ද නොවේ.සිත ඇතිබව හා එහි ක්රි්යාකාරීත්වයක් ඇති බව භෞතික උපකරණ ආධාරයෙන් මැන දැනගත හැකි භෞතික පැතිකඩ (Physical Profile) වනාහී මොළයේ විද්යු ත් ක්රිියාකාරීත්වය හා හෘද ස්පන්දයයි. යමෙකු මිය ගියබව හෝ ජීවත්ව සිටිනබව හෝ දැනගැනීම සඳහා වෛද්යම විද්යා‍ ක්ෂේත්රායේදී එහි භෞතික පැතිකඩ නිරතුරුව භාවිතා වේ.නමුදු දියුණු යැයි සම්මතවූ නූතන වෛද්ය් විද්යා‍ත්මක උපකරණ භාවිතාකර වුවද සිත හා එහි ක්රිැයාකාරීත්වය සර්ව සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධකරගත නොහැකිය.මින් පැහැදිලිවනුයේ සිතේ ක්රිකයාවන් පවතිනබව සැබෑ නමුදු එය වටහාගැනීමට භෞතික මිණුමකින් ඔබ්බටවූ යාම අවශ්ය බවයි. මෙබඳු අවශ්යඑතාවයන් නිසා අද ලෝකයේ පාර භෞතික විද්යා. ක්ෂේවත්ර්ය (Para physical Science)බෙහෙවින් සංවර්ධනය වී තිබේ. පාරභෞතික ක්ෂේකත්රකයට අයත්වනුයේ භෞතික මිණුම් දඬුවලින් මැනගත නොහැකි විෂය ක්ෂේවත්රසයන් ගවේෂණය කිරීමයි.ඒ අනුව සිත හා එහි ක්රිඬයාකාරීත්වයද පාරභෞතික විෂය ක්ෂේරත්රගයට අයත් ලෙස සැලකේ.මනෝවිද්යා ව අයත්වනුයේද මෙහි සඳහන් පාර භෞතික විෂය ක්ෂේභත්ර්යටය.
මේ අනුව මිනිස් මනස පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදුකිරීම හා නිරතුරු එහි ප්රභවර්ධනය කෙරෙහි කටයුතු කිරීම මනෝ විද්යාබ විෂය ක්ෂේරත්රුයට පැවරී ඇති එක් වගකීමක් බව අවධාරණය කළහැකිය. බොහෝවිට අද නූතන ලෝකයේ බටහිර රටවල විශ්වවිද්යාපලවල හා උසස් පර්යේෂණායතනවල අධි මනෝවිද්යා විෂය ක්ෂේහත්රවයට අයත් පර්යේෂණ විවිධ මට්ටමින් සිදුවනබව දැකගත හැකිය.එම පර්යේෂණ ප්රෂතිඵල නූතන ජනසන්නිවේදන මාධ්යය අතර ජනප්රිබයත්වයෙහිලා ගැනෙන අන්තර්ජාල වැනි විද්යුතත් මාධ්ය් මඟින් දැකගත හැකිය.නොදියුණු රටවල ජන සංස්කෘතිවල ආගමික අභිචාරවිධි තුළ පමණක් අර්ථකථනය කරදැක්වූ මිනිස් මනස නවීන පර්යේෂණාගාර විෂය ක්ෂේභත්රුයක් දක්වා සංවර්ධනයවීම නිසා එය හුදෙක් ආගමික පැතිකඩින් බැහැරව පර්යේෂණායත්මක සේ අධ්යළයනය කළහැකි ප්රනස්තුතයක් බවට පත්විය.එය අධිමනෝවිද්යාහ ක්ෂේ්ත්රයයෙහි සුවිශේෂී දියුණුව උදෙස සිදුවූ දෙයක් ලෙසද සැලකිය හැකිය.මන්ද ආගමික වපසරියතුළ පමණක් කොටුවී පැවතීම එබඳු විෂය ක්ෂේසත්රයයකට ගූඪ, මිථ්යාි හා ප්රිවාද එක්වී එය අසත්යළය දෙසට තල්ලුවීයෑමට බෙහෙවින් ඉඩකඩ තිබූ බැවිනි.හුදෙක් මිනිස් මනස පිළිබඳ ගවේෂණය මුලින්ම අරඹන ලද්දේ ආගමික සංස්ථා ඇසුරෙහිදී බව අමතක නොකළහැකි කරුණකි.නමුදු ලෝකයේ ආගම් ඉතා විශාල ප්රඇමාණයක් ඇත.එබඳු වූ එක් ආගමකට පවා ඉතා විශාල ප්රේමාණයක් ආගමික සම්ප්ර දායන් ගොඩනැඟී තිබේ.නිදසුනක් ලෙස කතෝලික දහම හා බුදුදහම සලකා බැලිය හැකිය.ක්රි‍ස්තුස් වහන්සේ විසින් දෙසූ දහම එකක් වුවද අනුගාමික පිරිස් එය අර්ථකථනය කරගෙන ඇති ආකාර විශාල ප්රකමාණයක් තිබේ.මේ හේතුව නිසා කතෝලික ආගමේ විවිධ සම්ප්ර දාය රාශියක් බිහිවී තිබේ.ඒ අතර සාම්ප්රතදායික හා නූතන මතවාද යන විවිධ පාර්ශවද දක්නට ලැබේ.බුදුදහමද මීට සමාන අයුරින් විවිධ සම්ප්රවදාය රාශියකට ගොනුවී තිබේ.මෙහි ප්ර‍ධාන පාර්ශව දෙක ථේරවාද හා මහායාන යන්නයි.මේ ප්රාධාන පාර්ශව දෙකද තවත් අනුකුඩා සම්ප්රරදායය වලට ගොනුවී තිබේ.මේ සියළු කරුණුවලට ප්රේධානතම හේතුව බුද්ධ වචනය අර්ථකථනයකිරීමේදී ඇතිවූ විවිධත්වයයි.ලෝකයේ විද්‍යමාන සෑම ආගමික සම්ප්රරදායකම මෙකී ලක්ෂණ අඩුවැඩි ලෙස දක්නට ලැබේ.ඒ සෑම සම්ප්රිදායකම දක්වා ඇත්තේ සිය සම්ප්රථදායය පමණක්ම නිවැරදිබවත් සෙසු සම්ප්රටදායන් අසත්යමය බවත්ය.මේ නිසා කිසියම් ආගමික සම්ප්ර‍දායක් මඟින් ඉගැන්වෙන ප්ර තිපත්ති ප්රා්යෝගිකව තමන් විසින්ම අත්හදා බලා ඉතා නිවැරදි ලෙස කුමක් සත්ය අසත්යෙදැයි වටහාගෙන මිස අනුන් පවසන වදන් කෙරෙහි විශ්වාසය තබා පමණක් එය නිවැරදි යැයි පිළිගෙන කටයුතු කිරීමේ ඇති දෝෂ සහිතබව මනාව පෙනීයයි.මෙබඳු හේතු නිසා මිනිස් මනස අධ්යතයනය කිරීමේ වගකීම් මුළුමනින්ම එක්තරා ආගමික සම්ප්ර.දායකට පැවරීමේ ඇති අගතිගාමී ස්වරූපය මෙහිදී මැනවින් ප්රමකට වේ.මේ නිසා නූතන ලෝකයෙහි අධිමනෝවිද්යාට විෂය පිළිබඳව අධ්ය යන හා පර්යේෂණ කටයුතු සිදුවනුයේ එය ආගමික වටපිටාවකින් විනිර්මුක්තකොට බව දැකගත හැකිය.බුදුදහමේ පැරණිම ස්වරූපය තවමත් අන්තර්ගතව ඇත්තේ ථේරවාද සම්ප්ර දාය තුළබව පෙරඅපර දෙදිගම මේ පිළිබඳ ශාස්ත්රී ය අධ්ය්යන හා පර්යේෂණ සිදුකළ විද්වතුන්ගේ පොදු නිගමනය වී තිබේ.මේ අතරිනුත් ලක්දිව මහාවිහාරීය සම්ප්රාදාය ඇසුරේ සුරැකී පැවතුණු පාලිභාෂා මාධ්යේයෙන් පැවති බුදුදහම වඩාත් මුල්බුදුදහමේ ස්වරූපයෙන් සුරැකී ඇතිබව ඒ විද්වතුන්ගේ පොදු ආකල්පයයි.පාලි භාෂා මාධ්යුයෙන්ම පවත්වාගැනීමට ස්ථවිර භික්ෂූන්වහන්සේලා වෑයම්කිරීමත්, අට්ඨකථා,ටීකා,ටිප්පණි වැනි ග්රූන්ථ සම්පාදනයෙන් මුල්බුදුසමයේ පෞරාණිය හැඩය ආරක්ෂාකර ගැනීමට වෑයම් කිරීමත් නිසා වර්තමානයේ විද්ය්මාන නිවැරදි බුද්ධවචනයේ ස්වරූපය පාලිත්රිවපිටක දහම බව පිළිගත හැකිය.බුදුදහමේ අන්යය දාර්ශනික සම්ප්රකදායන්ට වඩා පාලි ත්රිාපිටකය ගුරුකොට ගත් ථේරවාදී සම්ප්ර්දාය මේ හේතුව නිසා මුලික බුද්ධ වචනයට ආසන්න බැවින් වැඩිය.මානසික පක්ෂය පිළිබඳව මුල් බුද්ධ වචනයට අනුකූලව විග්රකහකිරීමේදී පාලි ත්රිිපිටකය ගුරුකොට ගැනීමටම යුහුසුළුවීම මඟින් බුද්ධ වචනය අත්තනෝමතික මතවාදවලින් විකෘතිවීම වළක්වා ගත හැකිය.
අධි මානසික ක්ෂේතත්රවයට (Para Psychology) අයත් අතීන්රීක මතය සංජානනය මඟින් සෙසු පංච ඉන්රිානස යන් මඟින් උකහාගන්නා තොරතුරුවලට වඩා විශාල ප්රවමාණයක තොරතුරු ලබාගත හැකිය. සෙසු පංච ඉන්රිේත යන් මඟින් තොරතුරු ලබාගැනීමේදී ඊට බලපාන විවිධවූ සීමා අතීන්රී හැකය සංජානනය මඟින් තොරතුරු ලබාගැනීමේදී බලනොපාන බව පැහැදිලිව දැකගත හැකිය.මෙවැනි ලක්ෂණයන් අතීන්රීල ය සංජානනයේ පවතින සුවිශේෂීතා ලෙස සැලකිය හැකිය.නිදසුනක් වශයෙන් සැලකීමේදී භෞතික ඇස මඟින් දෘෂ්යජ සංජානනය සිදුවීම ගත හැකිය.එහිදී ඇස මඟින් සිදුවන දෘෂ්යෞ සංජානන කෘත්යයයට විවිධ සීමා තිබේ.භෞතික ඇසට පෙනීම ලබාගැනීමේදී විවිධ සීමාවලට යටත්වීමට සිදු වේ.සාමාන්ය පියවි මිනිස් ඇසකට පෙනෙන දේවල සීමාවක් තිබේ.එසේම පෙනෙන දුරප්රසමාණයට අනුවද සීමා සහිතබවක් ඇත.බිත්ති,ප්රාඑකාර වැනි ස්වභාවික බාධාවන් නිසා පෙනීමට බාධා ඇතිවේ. එසේම කාලය (Time) යන සිව්වැනි මානයෙන්ද (Fourth Measurement) පෙනීම සීමාවී තිබේ. කාලය මානයක් ලෙස සලකනුයේ අතීතය, වර්තමානය හා අනාගතය යන කාලත්රeයට එය සීමාවන බැවිනි.යමෙකුට වර්තමාන කාලයේ පවතින පෙනීම සීමාසහිතව දැකගත හැකිවුවද අතීතයේ තිබූ හෝ වර්තමානයේ ඇතිවීමට ඉඩඇති පෙනීම් වර්තමානයතුළ දැකගැනීමට නොහැකිය.ඒ ඔහුගේ පෙනීමට කාලය යන මානයෙන් එල්ලවන ස්වභාවික බාධාවට ඇස යන භෞතික ඉන්ද්රිෙය යටත්ව පවතින බැවිනි.මේ බාධා අතීන්රිෞ ය සංජානනය තුළ දැකගත නොහැකිය.නැතහොත් භෞතික ඇසට වඩා අඩුවෙන් ස්වභාවික බාධා අතීන්රි‍ ඔහය සංජානනයෙහිදී ක්රිකයාත්මකවේ.අතීන්රීඩ ය සංජානනයට ඇති වන මෙබඳු බාධාවන් පවා හටගැනෙනුයේ පුද්ගල භේදයෙහි පවතින විෂමතාව නිසා මිස අතීන්රීඅඩ ය සංජානනයේ පවතින අඩුපාඩුවක් නිසා නොවන බව දැනගැනීම වැදගත්ය.පුද්ගලයෙකුගේ පියවි දෙනෙතට උරුමවූ ස්වභාවික අනන්යඅතා ලක්ෂණ අතීන්රීයා ය සංජානනයටද අදාළව ක්රි යාත්මක වන බව සැලකිය යුතුය.මේ අනුව ජාති අන්ධ අයෙකුට දෘෂ්යත අතීන්රීුද් ය සංජානනය ලබාගත නොහැකිය. අතීන්රීු ය සංජානනය උපදවා ගැනීමේදී ඊට ජීව විද්යාීත්මක අනුබලයක්ද ලැබිය යුතු බව මේ අනුව පැහැදිලිය.මේ ජීවවිද්යා් අනුබලය නැතිවුවහොත් කෙතරම් වෑයම් කළද අතීන්රීය ය ය සංජානන ශක්තිය උපදවාගත නොහැකිය.කෙනෙකු උපතලැබීමේදී මොළයේ පෙනීමට හෝ ඇසීමට හෝ රසවිඳීමට හෝ ආඝ්රාිණ දැනීමට හෝ ස්පර්ශ දැනීමට හෝ මානසික අරමුණු දැනගැනීමට අදාළ ප්රරදේශ නිසි ලෙස වර්ධනය වියහැකි ශක්යහතාවයක් පැවතීම අත්යරවශ්යටය.ත්රි හේතුක පටිසන්ධිය නමින් බුදුදහමේ හැඳින්වෙනුයේ මෙකී ජීවවිද්යායත්මක ශක්යුතාවය සහිතව සිදුවන උපතයි.මීට පෙර සසරේ සිදුකළ පින්බලය පැවතිය යුතුය.එසේම සසරේදී අතීන්රීන ය සංජානනය උපදවා මැනවින් පුරුදු පුහුණු කර තිබීමද වර්තමාන භවයේ එකී ශක්තිය යළි පුබුදුවා ගැනීමට නොමඳ පිටිවහලක්ද වේ.මිනිස් ආත්ම භාවය ලැබීමේදී ද්විහේතුක කුශල ශක්තියක් ලබාඇති පුද්ගලයින්ගේ මානසික ශක්තිය හා ඉන්රී ය ශක්තිය ත්රි්හේතුක කුශල ශක්තියකින් උපතලැබූවන්ගේ මානසික ශක්තිය හා ඉන්රී ය ශක්තිය තරම් ප්රකබල නැත.මේ හේතුව නිසා එබඳු ද්විහේතුක පුද්ගලයින්ට අතීන්රී ඉන ය සංජානන ශක්තිය උපදවාගත නොහැකිය.ඔවුන්ට ලබාගත හැකි මානසික ශක්තිය එක්තරා සීමාසහිත බවකින් මෙපිටට යාහැකිද නොවේ.මේ නිසා ත්රි හේතුක උත්කෘෂ්ට කුශල ශක්තියක් ලැබූවන්ට විනා සෙසු අයට ධ්යා න මාර්ග ඵල ආදිය උපදවාගත නොහැකි යැයි පොදු පිලිගැනීමක් තිබේ.මන්ද ධ්යාසන මාර්ගඵල වනාහී එක් ආකාරයක අතීන්රී ය ය සංජානන හැකියාවක් වන බැවිනි.එබඳු දේ උපදවා ගැනීමට සසර කරන ලද්දා වූ පුණ්ය ශක්තිය හා අතීන්රීා ය සංජානන හැකියාව වර්ධනයකර ලැබූ තදබල පුහුණුවක් තිබිය යුතුය.
ත්රියහේතුක පටිසන්ධි යකින් උපත ලැබූ පුද්ගලයෙකු අතීන්රීය ය සංජානන හැකියාව ලබා දෘෂ්යහ හැකියාවට අදාළ මානසික ශක්තිය ගොඩනඟා ගතහොත් ඔහුට බිත්ති,ප්රාඅකාර ආදියෙන් ආවරණය වී ඇති සාමාන්ය මිනිස් පියවි දෙනෙකට ගෝචර නොවන සියළු දේ දැකීමේ හැකියාව ඇතිවේ.එහි දී සාමාන්යය පියවි මිනිස් දෙනෙතට යමක් දර්ශනයවනුයේ ඒ වස්තුවේ ගැටී පරාවර්තිතවූ ආලෝක කිරණ යළි ඇසේ කාචයතුළින් දෘෂ්ටි විතානය මත පතිතවේ.මෙය ඇතිවනුයේ සත්යල ප්රයතිබිම්බයට අදාළ යටිකුරු ප්ර තිබිම්බයක් ලෙසටය.ඇසේ කාචය තුළින් පෙරී ඇස තුළට ගමන්කරන ආලෝක කිරණ ඇසේ පිටුපස කොටසේ තිරය මත යටිකුරු ප්ර තිබිම්බයක් සාදයි.මේ කොටස හා මොළයෙහි පෙනීමට අදාළ කොටස සමඟ අතිවිශාල ස්නායු ප්රයමාණයකින් සමන්විත ස්නායුරැහැනක් සම්බන්ධ වේ.මෙය ප්රුධාන දෘෂ්ටි ස්නායුව සමඟ මොළයේ දෘෂ්ය් සංජානනට සම්බන්ධ ප්රකදේශය කෙරේ.එහිදී ඇසට ලැබෙන සැබෑ ප්රසතිබිම්බවලට සමාන යටිකුරු ප්ර‍තිබිම්බ යළි ආපසු කියවීමකට ලක්කෙරේ. දෘෂ්ටි ස්නායුව තුළින් ගමන්ගන්නා දෘෂ්යය සංඥා මොළයේ අදාළ ප්රසදේශකරා ළඟාවීමෙන් පසු එම සංඥාවන්හි ගැබ්ව ඇති පෙනීමට අදාළ සංඥා මොළය විසින් පරිවර්තනයකර දකින වස්තුව කුමක් දැයි වටහාගැනීමට සමත්වේ.මේ වටහාගැනීමට අතීන්රීන ව ය සංජානනය සම්බන්ධවේ.සැබවින්ම මෙහි දී අතීන්රීයලට ය සංජානනය සම්බන්ධවනුයේ අභ්යනන්තර මධ්යත මොළයේ සෘජු ක්රිනයාකාරීවය සමඟද එසේ නැති නම් මොළයෙහි දෘෂ්යු සංජානනයට සම්බන්ධ කොටස සමඟදැයි මනෝවිද්යානඥයින් අතර දැනට දිගු කලක පටන් කතිකාවතක් ඇතිව තිබේ.එහෙත් මේ දක්වා ඊට නිශ්චිත විසඳුමක් සොයා ගැනීමට ඔවුන් අපොහොසත්ව සිටිනබව හෙළිවේ.යම් හෙයකින් දෘෂ්ය් අතීන්ද්ය‍රීය සංජානනය සමඟ සම්බන්ධවනුයේ අභ්යවන්තර මධ්යබ මොළය නම් ජීවවිද්යා‍ත්මක ලබන පෙනීමේ හැකියාව තිබිමේ ඇති වැදගත්කමක් ඊට නොතිබිය යුතුය.නමුදු සැබෑ තත්වය නම් යමෙකුට දෘෂ්යන අතීන්රි ති ය සංජානන හැකියාව ලැබීමට ජීවවිද්යායත්මක පෙනීම තිබීම අත්යතවශ්යු සාධකයක් බවයි.මේ හේතුව නිසා මීට සම්බන්ධවනුයේ අභ්යෙන්තර මධ්යව මොළ ව්යුධහයේ ක්රිේයාකාරීත්වය නොව මොළයේ පෙනීමට අදාළ කොටසබව තවත් විද්යා්ත්මක පිලිගැනීමකි.මොළයේ පෙනීමට අදාළ කොටස දෘෂ්යම අතීන්රිවිද ය සංජානනය සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ නම් භෞතික ඇසට අදාළවන විවිධ සීමාකාරී සාධක ඊටද අදාළවියයුතුය. නමුදු පුද්ගල හැකියා අනුව විද්යෞමාන විවිධත්වය මිස දෘෂ්යී අතීන්රීී ය සංජානනයෙහි එබඳු සීමාසහිත ස්වභාවයක් දක්නට නැත.මේ හේතු නිසා සැබවින්ම දෘෂ්යා අතීන්රීළවි ය සංජානන සමඟ සම්බන්ධතාව දක්වනුයේ අභ්යෞන්තර මධ්යන මොළයද,නැතහොත් මොළයේ දෘෂ්යධ සංජානනයට අදාළ කොටසද, එසේත් නැතහොත් භෞතික ඇස පමණක්මදැයි තරමක ගැටළුවකට අපට මුහුණපාන්නට සිදුවේ. මේ ගැටළුව දෘෂ්යා අතීන්රීණක් ය සංජානන සම්බන්ධයෙන් පමණක්ම නොව ශ්ර්වණ,මනන ආදී වශයෙන් සෑම අතීන්රීභෞ ය සංජානනකටම පාහේ පොදුවේ අදාළ වන කරුණකි.
මෙබඳු අතීනරීඅදාළ ය සංජානන වර්ග පහක් පිළිබඳව පංච අභිඥා නමින් බුදුදහමේ දක්වා තිබේ. එනම් ඉද්ධිවිධ ඥානය,දිබ්බසෝත ඥානය,පරචිත්තවිජානන ඥානය,පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඥානය හා දිබ්බචක්ඛු ඥානය එම අභිඥා වර්ග පහයි.මෙකී අභිඥා ලැබීමට ලෞකික ධ්යාේන ඉපිදවියයුතුය. අභිඥා ලබාගැනීමට කැමති පුද්ගලයා විසින් ඊට නියමිත අවශ්යටතා සම්පූර්ණ කළයුතුය.ඔහු විසින් පඨවි,ආපෝ,තේජෝ හා වායෝ යන භූත කසිණ සතරෙහි හා නීල,පීත,ලෝහිත හා අවදාත යනාදී වූ වර්ණ කසිණ සතරෙහි යන අටවැදෑරුම් කසිණවල වෙන් වෙන්ව අෂ්ට සමාපත්ති ඉපිදවියයුතුය. මෙහි සඳහන් අෂ්ට සමාපත්ති නම් පඨම,දුතිය,තතිය,චතුත්ථිය නැමැති රූපාවචර ධ්යාටන සතර සමඟ ආකාසනඤ්චායතන, විඤ්ඤාණඤ්චායතන, ආකිඤ්චඤ්ඤායතන, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන යන අරූපාවචර ධ්යාඤන සතරයි.මෙසේ උපදවාගත් අෂ්ට සමාපත්ති ධ්යානන ශක්තියවුවද මෙහි පහත සඳහන් ක්රාමවේදය භාවිතයෙන් නොසෙල්වන පරිදි සවිමත්කරගත යුතුබව දක්වා තිබේ.එනම් මේ ලෞකික ධ්යාාන ශක්තිය දැඩි වැරවෑයමෙන් ක්රමමානූකූල අයුරින් ගුරු ඇසුර නිසි පරිදි ලබාගනිමින් විවේකීව විවිධ ආකාරවලින් පුහුණු කරගත යුතුබව දක්වා තිබේ.මෙහි සඳහන්වන කසිණානුලෝම යන ක්රවමවේදයේදී මුල සිට අග දක්වා කසිණ පිළිවෙලින් ධ්යා්න උපදවා ඉන් අනතුරුව තේජෝ කසිණයේ මේ අයුරින් අට කසිණයේම සිය දහස් වාරයක් ධ්යා්නයට සමවදිනු ලැබේ. කසිණ පටිලෝම නමැති ක්රඅමවේදයෙහිදී ඉහත ක්ර මයෙහි විලෝමය සිදුකෙරේ.එනම් අග සිට මුල දක්වා කසිණ පිළිවෙලින් ධ්යාකනයට සමවැදීමයි.පළමුවෙන්ම ඕදාත කසිණයේ, දෙවනුව ලෝහිත කසිණයේ, තෙවනුව පීත කසිණයේ සිව්වෙනුව ඕදාත කසිණයේ ආදී වශයෙන් අනුපිළිවෙලින් අග සිට මුල තෙක් සිය දහස් වාරයක් ධ්යාවනයට සමවැදීම වේ. කසිණානු -ලෝමපටිලෝම නම් ක්රසම වේදයේදී මුල සිට අග දක්වා කසිණ පිළිවෙලින් ධ්යාීන උපදවා යළිත් අනුපිළිවෙලින් අග සිට මුල තෙක් සිය දහස් වාරයක්එසේම කසිණ පිළිවෙලින් ධ්යා‍න ඉපිදවීමයි.ඣානානුලෝම නම් ක්ර ම වේදයේදී ප්ර ථම ධ්යාධනයේ සිට ධ්යාින අනුපිළිවෙලින් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය දක්වා සම වැදීමයි.ඣාන පටිලෝම නම් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයේ සිට ප්ර ථම ධ්යාඣනය දක්වා අනු පිළිවෙලින් සමවැදීමයි.ඣානානුලෝමපටිලෝම නම් ධ්යාධන අනුපිළිවෙලින්මුල සිට අග දක්වාද යළි අග සිට මුල දක්වාද සමවැදීමයි.ඣානුක්කන්තික නම් ධ්යාාන එකක් හැර එකකට සමවැදීමයි. පඨවි කසිණයේ ප්ර ථම ධ්යා.නයට සමවැද යළි එහිම තෘතිය ධ්යා්නයට සමවැද එය අත්හැරදමා යළිඳු ආකාසානඤ්චායතනයටද ඉන් අනතුරුව ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයටද සමවැදීමයි.අපෝ කසිණාදී සෙසු කසිණවලද මෙසේම ධ්යාුනයට සමවැදීමයි.කසිණුක්කන්තික නම් කසිණ එකක් හැර එකක් යනාදී වශයෙන් සමවැදීමයි.පඨවි කසිණයෙහි ප්රයථම ධ්යාකනයට සමවැද යළිත් තේජෝ කසිණයෙහිද යළි නීල කසිණයෙහි ප්රකථම ධ්යාණනයට මේ අයුරින්ම සමවැදීමයි.ද්විතීය ධ්යායනයෙහිද මේ ලෙසම සමවදිනු ලැබේ.ඣානකසිණුක්කන්තිකනම් ධ්යාටන හා කසිණ දෙකොටසම එකක් හැර එකකට සමවැදීමයි.පඨවි කසිණයෙහි ප්ර්ථම ධ්යා නයට සමවැද යළි තේජෝ කසිණයෙහි තෘතීය ධ්යාවනයට සමවැදීම ආදී වශයෙනි.අඞ්ගසඞ්කන්තික නම් අඞ්ග පිළිවෙලින් සමවැදීමයි. පඨවි කසිණයේ ප්රදථම ධ්යාඅනයට සමවැද එහිම ද්විතීය ධ්යාෙනාදියටද සමවැදීමයි. ආරම්මණ සඞ්කන්තික නම් ආරම්මණ පිළිවෙලින් සමවැදීමය.මේ අනුව පඨවි කසිණයේ ප්ර ථම ධ්යා.නයටද සමවැද ආපෝ කසිණාදියේද ප්රළථම ධ්යාවනයට සමවැදීමයි.සෙසු ධ්යායනවලද මෙය අනුගමනය කෙරේ.අඞ්ගාරම්මණසඞ්කන්තික නම් අඞ්ග අරමුණු දෙකම ඒකාන්තරික වශයෙන් සමවැදීමය. පඨවි කසිණයේ ප්ර්ථම ධ්යා නයට සමවැද ආපෝ කසිණයේ ද්විතීය ධ්යායනයටද තේජෝ කසිණයේ තෘතීය ධ්යා්නයටද සමවැදීමයි. සෙසු ධ්යාආනවලද මේ ක්රිමයම භාවිතාවේ.අඞ්ගවවත්ථාීපන නම් ප්රටථම ධ්යා.නය පංචාංගිකය යනාදී වශයෙන් අංගමාත්රර මෙනෙහි කිරීමයි.ආරම්මණවවත්ථාවපන නම් මෙය පඨවි කසිණය, මෙය ආපෝ කසිණය යනාදී වශයෙන් ආරම්මණ මාත්රආ ව්යවවස්ථා කිරීමයි. කසිණ අරමුණු කොට උපදවාගන්නා ධ්යාෙන හා කසිණ මෙසේ මනාව ප්ර ගුණ කරනුයේ එහි සිත මෘදු හා කර්මණ්යව ලෙස තබාගැනීමටය.මෙසේ කසිණ හා ධ්යාාන මනාව ප්රුගුණකොට මිස නැතිනම් කෙසේවත් සෘද්ධි ලැබිය නොහැකිය.
අධිට්ඨාන සෘද්ධි, විකුබ්බන සෘද්ධි, මනෝමය සෘද්ධි, ඤාණවිප්ඵාර සෘද්ධි, සමාධිවිප්ඵාර සෘද්ධි, අරිය සෘද්ධි, කම්මවිපාකජ සෘද්ධි, පුණ්යපවත් සෘද්ධි, විජ්ජාමය සෘද්ධි හා පයෝග සෘද්ධි සේ සෘද්ධි දහයක් පිළිබඳ බුදුහමේ සඳහන්ය.මෙහි අධිෂ්ඨාන සේ ඇතිවන සෘද්ධි අධිට්ඨාන සෘද්ධියයි. තමා දෙදෙනෙකු තිදෙදෙකු සියදෙනෙකු දහසක් වේවායි ඉටාගත් විට එසේම සිදුවේ.සිය ප්ර කෘතිවූ සිරුර හැර වෙනත් ස්වරූපයකින් පෙනී සිටීම විකුබ්බන සෘද්ධියයි.සිය බාහිර පෙනුම සතෙකු හෝ වෙනත් ස්වරූපයකට පරිවර්තනය කිරීම මින් සිදුවේ.සිය සිරුරතුළ වෙනත් මනෝමය සිරුර මවා පෙන්වීම මනෝමය සෘද්ධියයි.මෙය සිදුකිරීමේදී සිය සිරුර සිදුරක් වේවා යැයි ඉටා එහි වෙනත් සිරුරක් මවා සිය සිරුරෙන් මැවූ සිරුර පිටතට ඇද දැක්වීම මෙහිදී සිදුවේ.ඥානානුභාවයෙන් දක්වා සිටින සුවිශේෂී සෘද්ධිය ඤාණවිප්ඵාර සෘද්ධියයි.බක්කුල හිමි,සංකිච්ච හිමි හා භූතපාල දරුවා සිය මරණයෙන් වැළකුණේ මේ සෘද්ධිය නිසාය.ඒ ආත්මභාවයතුළ රහත්වීමට පින්ඇති උතුමෝ කවර වූ විපතකින් හෝ සිය දිවි ගලවාගැනීමට සමත්වෙති.සමාධි බලයෙන් ඇතිවන්නේ සමාධිවිප්ඵාර සෘද්ධියයි.සැරියුත් හිමි සඳපහනේ යකෙකු හිසට දුන් පහරින්ද,සඤ්ජීව හිමි ගොපලුන්ගේ ගිනිදැලි වලින්ද,ඛාණුකොණ්ඩඤ්ඤ හිමි පල්හොරුන් විසින් සිරුර මතතැබූ බඩුවල බරින්ද,උත්තරා නම් සිටු දියණිය සිරිමා නැමැති ස්ත්රිසය විසිකළ උණු තෙල්වලින්ද,සාමාවතිය උදේන රජු විදි හී පහරින්ද වැළකුණේ සමාධිවිප්ඵාර සෘද්ධිය නිසාය.සිය සිත වසඟ කළ ආර්ය්රජුයන් විසින් පිළිකුළ් අරමුණුවල වුවද නොපිළිකුල්බව සැලකීම ආදිය ආර්ය්දගි සෘද්ධියයි.මේ උතුමෝ පිළිකුල් අරමුණු හමුවූ අවස්ථා වල එහි මෙත් වඩා හෝ ධාතු වශයෙන් සලකා හෝ එහි නොපිළිකුල් බව අරමුණුකර ගනිති.පක්ෂි හා දෙවි දේවතාවන්ගේ අහස් ගමන් ආදී දේ කම්මවිපාකජ සෘද්ධියයි.චක්ර.වර්තී රජවරුන්ගේ අහස් ගමන් ආදිය පුණ්ය සෘද්ධියයි.එසේම මෙණ්ඩක,ජෝතිය,ජටිලක,ඝෝෂිතාදීන් විවිධ අනුහස්වර්ගද පුණ්යම සෘද්ධියට ගැනේ.ගගණ තාක්ෂණය උපකාරී කරගෙන සිදුකරන අහස් ගමන් ආදිය විද්යා මය සෘද්ධියයි.එසේම විවිධ ක්රිෂයා සැලකිලිමත්ව මනාව කිරීම නිසා සමෘද්ධිමත්වීම ප්රෘයෝග සෘද්ධියයි. නෙක්ඛම්ම සංකල්පය නිසා කාමච්ඡන්දය ප්රවහාණයවේ.අර්හත් මාර්ග ඥානයෙන් සියළු කෙළෙස් ප්රලහාණයවේ.විවිධ ශිල්ප කර්මාන්ත නිසා ඒවා මනාව සිදුවීම ප්රියෝග සෘද්ධියට ඇතුළත්ය. සෘද්ධි විධි දහය අතුරෙන් සිය මානසික ශක්තිය පදනම් කර ගෙන ලැබිය හැක්කේ අධිෂ්ඨාන, විකුබ්බන, මනෝමය යන සෘද්ධි තුන පමණි.එසේම සෘද්ධිය පිලිබඳ භූමි සතරක්ද,පාද සතරක්ද,පද අටක්ද, මුල් දහසයක් ඇත. මෙහි භූමි සතර නම් පඨම ධ්යාදනයෙහි පටන් චතුත්ථව ධ්යා්නය දක්වා ඇති ධ්යාදන සතරයි. පාද සතර නම් ඡන්ද සෘද්ධිපාද, වීරිය සෘද්ධිපාද, චිත්ත සෘද්ධිපාද, වීමංස සෘද්ධිපාද යන්නයි.එසේම මෙහි සඳහන් පද අට නම් ඡන්දස සමාධි, වීරිය සමාධි, චිත්ත සමාධි, වීමාංසා සමාධි යන්නයි. මෙහි සඳහන් මුල් දහසය මඟින් චිත්ත ගති ස්වභාවය ධ්යාතන උපදවීමට හැකිවන ලෙස සකස් කරන බව විශුද්ධි මාර්ගය අනුව පෙනී යයි.
අතීන්රීම ය සංජානනය නිරුත්සාහකව නොලැබේ.කිසියම් වෙහෙසක් දරා එය ලබාගැනීමට උචිත ස්වරූපයකට සිය කායික මානසික හැඩය සකස්කර ගත යුතුය.මේ කායික මානසික හැඩය සකස් කරගැනීමේ කාර්යය හැඳින්වෙනුයේ ලෞකික ධ්යාතන උපදවා ගැනීම යනුවෙනි.ක්ෂණිකව මේ තත්වය ලබාගත නොහැකිය.දිගු කලක් ක්රීමිකව කායික මානසික ස්වරූපය අතීන්රීී ය සංජානන පැතිකඩ උපදවා ගැනීමට උචිත ආකාරයකට සූදානම් කරගත යුතුය.ඒ සඳහා දැරිය යුතු අති මහත් වූ වෙහෙස ලෞකික කිසිදු කාර්යයකට දැරිය යුතු වෙහෙසට වඩා ඉතා විශාලය.මේ නිසා මෙබඳුවූ ශක්ති උපදවිය හැක්කේ ඉතා දැඩි වෙහෙසක් හා කැපවීමක් දරා කටයුතු කළහැකි ධෛර්යවන්තවූ අයෙකුට බව පැහැදිලිය.කෙතරම් දැඩි වෙහෙසක් කැපවීමක් දරා කටයුතු කළද ඒ සඳහා අවශ්යෙවූ පුණ්යක ශක්තිය නැති අයෙකුගේ උත්සාහය වුවද ඒ භවයේදී සඵල කරගැනීමට ඉඩකඩ නොලැබේ.අතීන්රී ය සංජානනය ප්ර ධාන වශයෙන්ම මානසික පැතිකඩ හා බැඳී පවතින බව සැබෑවකි.නමුදු ඒ මානසික පැතිකඩ දියුණු කරගැනීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම කායික පැතිකඩද ඊට අනුරූපව සකස්විය යුතුමය.නැතහොත් ඒ යෝගාවචරයාගේ උත්සාහය ව්යමවර්ථවී යයි.නිදසුනක් සේ ප්රපථම ධ්යාැනයේ සිට අනුක්රඳමයෙන් ඊට ඉහළ ලෞකික ධ්යාහන මට්ටම් කරා ප්ර වේශවීමේදී දිගු කලක් එක් ඉරියව්වක සිටීමට සිදුවිය හැකිය.එහිදී ඇතිවන ශාරීරික අවශ්යාතා ක්ෂණිකව ඉටුකරගත හැකි නොවියහැකිය. එහිදී ඇතැම්විට ආහාර පාන ගැනීම,ශරීර කෘත්ය ,සිරුර පිලිදෑගුම් කිරීම බඳු කායික අවශ්යඇතා වුවද ඉටුකරගත හැකිවනුයේ වඩ වඩා උසස් ධ්යාීන මට්ටම් කරා පැමිණීමේදී අනුක්රගමයෙන් සීමාවන කාලසීමාවක් යටතේ වියහැකිය.අවසාන ලෞකික ධ්යාමන මට්ටමවූ නිරෝධ සමාපත්තියේදී සත් දිනක් ආහාර පානාදියෙන් වැළකී සිටිය හැකිබව දක්වා ඇත.සාමාන්යට පියවි මිනිසෙකුට එසේ කළ නොහැකිය.නමුදු මරණයට පත්නොවී ආශ්වාස ප්රාකශ්වාස පවා නොකර ආහාර පානාදියෙන් වැළකී එසේ සිටීමට නම් කොතරම් මානසික ශක්තියක් පැවතියද ඊට අනුරූපවන කායික පසුබිමක් තිබිය යුතුමය.එබඳු කායික පසුබිමක් යමෙකුට එක්වරම ඇතිකර ගතනොහැකිය.ප්ර්ථම ධ්යාිනයේ පටන් අනුක්‍රමයෙන් ඉහළ ධ්යාකන මට්ටම් කරා පැමිණෙමේදී උසස්වන මානසික පසුබිමට සමගාමී ලෙස කායික පසුබිමද සකස්වීමක් මෙහිදී සිදුවන බව සැලකිය යුතුය.ඊට ස්නායු ක්රිායාකාරීත්වය,මධ්යකය ස්නායු පද්ධතිය යටතේ පාලනය වන ආශ්වාස ප්රායශ්වාසය,රුධිරයට අම්ලකර වායුව අඛණ්ඩ ලෙස ලබාගත යුතුවීමේ අවශ්යවතාව,මොළයේ තරංග ක්රිරයාකාරීත්වය,දේහයේ හෝමෝනවල ක්රි යාකාරී ස්වභාවය,මොළ අභ්යයන්තරයේ ස්නායු සම්ප්රේරෂණ කාර්යයට සම්බන්ධ රසායනික සමතුලිතතාවය ආදී කායික පසුබිමට අදාළ බොහෝ දේ මානසික පසුබිමට අදාළව වෙනස්විය යුතුය.නැතහොත් මහත් වෙර වෑයමෙන් ලඟාකරගත යුතු යැයි සලකන උසස් මානසික මට්ටම් වෙත ළඟාවීමේදී යම් ගැටළු ඇතිවේ.මේ නිසා අතීන්රීය ය සංජානනයේදී අපේක්ෂා කරන එකී මානසික පසුබිමට ගැලපෙන අයුරින් කායික පසුබිම සකස් කරගත යුතුවේ.ලෞකික ධ්යාසන මට්ටම්වලදී යටපත් කරගනුලබන අහිතකර මානසික ලක්ෂණවලට සැසඳෙන පරිදි ඉහතකී අහිතකර කායික ලක්ෂණද අවමකරගත යුතුවේ.නිදසුනක් ලෙස කෝපය ඇතිවීම හා ඇනඩ්රතලීන් හෝමෝන ස්රාදවයවීම අතර සබඳතාවයක් ඇත.එසේම ටෙස්ටෙස්ටරෝන්, පොජෙස්ට්රලන් හා ප්රොයලැක්ටික් වැනි ලිංගික හෝමෝන ස්රාතවයවීම හා කාමුක හැඟීම් ඇතිවීම අතර සබඳතාවයක් ඇත.මෙබඳු හැඟීම් අඩුවීමේදී කායිකව පවා වෙනස් කම් ඇතිවේ.එසේම එක්වරම මෙබඳු කායික වෙනස්කම් ඇතිනොවේ.මානසික මට්ටම උසස්වීමේ දී කායික පසුබිමට ඒවා බලපාන්නේ ක්රකමානූකූලව සෙමිනි.

දූෂණ, අතරවරවලට ලක්වීම නිසා වැළඳිය හැකි මානසික රෝග

දූෂණයවීම් බඳු හදිසි දරුණුව්යිසනවලට මුහුණපෑස්ත්රී න්ට මානසිකරෝග බහුලව වැළඳියහැක.මින්වඩාත් ලාබාල යුවතියකට සිදුවූ කාම අපරාධයක් මනසට විඳ දරාගැනීම අපහසුය. එවිට ඇය ඉතා දැඩි මානසික කම්පනයකට පත්වීම ස්වභාවිකය.සායනිකමනෝවිද්යාමවට අනුව මෙබඳුඅයට බහුලවවැළ‍දඳියහැකි මානසික රෝගයක් නම් ග්රමස්ථිය (Obseeional Compulsive Disorders)නමින් හැඳින් වේ. ක්ෂණික කම්පනයට පත්වීම නිසා කිසිවක් කරකියා ගත නොහැකි මානසික අවස්ථාවකට පත්වේ.පොල් ක්රeවුලි නැමැති මනෝවිද්යාකඥයා විසින් මොළයේ නින්ද ඇතිකිරීම සඳහා බලපාන රසායනික ද්රතව්යපයක්වූ සෙරටොනින්හි අක්රෝමවත්බව මීට හේතුවිය හැකි බව පෙන්වා දී තිබේ. මේ සෙරටොනින් රසායනික ද්රරව්යයය අඩු ක්රිඅයාකාරී මට්ටමක පැවතීම නිසා ස්නායු සම්ප්රේ ෂණ කාර්යයට බාධා ඇති වේ. ග්රොස්ථිය වැළඳුනු රෝගියෙකු හඳුනාගත හැක්කේ විශාදය,ආහාර ගැනීමේ අක්රයමතා,භ්රාමන්තිමය තත්ව වැනි සංජානන විකෘතිතා, පාලනය කළ නොහැකි අසාමාන්ය අධික කලබලකාරීබව,වෙනත් පෞරුෂ අක්රරමතා වැනි වෙනත් සාධකද ඒ පුද්ගලයා තුළ පිහිටීම අනුවය.අතවරයකටලක් වූ යුවතික තේරුමක් නොමැතිව දීඝ්රරව හැඬීම,දුක්මුසු ස්වරයෙන් ඉකි බිඳීම, හදිසියේ බියවී කලබලයට පත්ව දිවීමට,හැංගීමට දරණ උත්සාහයවැනි දේ නිරීක්ෂණයකළහැකි වනුඇත.
මෙම රෝගී තත්වය සිග්මන්ඩ් ෆ්රොුයිඩ් විසින් දක්වන ලද්දේ Psychoneurosis ලෙසය.එහි අරුත නම් මානසික හේතු මත ඇතිවන ස්නායු දුර්වත්වයයි.තදබල මානසික කම්පන තත්වය නිසා ස්නායු පද්ධතියේ සිදුවන බිඳවැටීම මීට හේතුවේ.මේ තත්වය ඇතිවීමට යොවුන් දැරියකගේ ලිංගික පැතිකඩ තුළ ඇතිවන හදිසි කැළඹීම් සහගත තත්වයකදී ඉඩ් හා ඊගෝ අතර ඇතිවූ ගැටුම මීට හේතුවන බව ‍සිග්මන්ඩ් ෆ්රො යිඩ්ගේ විග්ර හය අනුව පෙන්වා දී තිබේ. මේ හේතු වෙන් සංත්රාතසය හා කාංසාව ජනනය වියහැකිබව දක්වා ඇත.එසේම සෑම ස්ත්රී දූෂණයක්ම මේ රෝගී තත්වයට ඉවහල් නොවිය හැක.සමහර දැරියන් තමාට මුහුණපෑමට සිදුවන කාමඅපරාධයකදී එතරම් ප්රඇබල හා තදබල කම්පනයකට පත් නොවීමට ඉඩතිබේ.පරිසරයහාසංස්කෘතික සාධකද අතවරයටබාහිරව මීටහේතුවියහැක.මන්දපෙරදිගසංස්කෘතියක ස්ත්රීා දූෂණයකට, අපයෝජනයකට, කාම අපරාධයකට ලක්වීම සමාජයෙන් පවා විවිධ නින්දා ගැරහුම් ලැබීමට ඉවහල් වියහැකි හේතු සාධකයක් වනබැවිනි.පවුලේ රෝග ඉතිහාසය,ඊට සමාන පූර්ව ව්ය සන අත්දැකීම් පිළිබඳ මතක, කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව ආඝ්රා,ණය වීම, වැනිදේද ග්රහස්ථිය ඇතිවීමට ඉවහල් විය හැක.ඒ අනුව මෙම රොගීන් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුවට අධි සංවේදීතාවයක් දක්වන බව පර්යේෂණවලදී හෙළිවී තිබේ.මේ නිසා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අඩු වන විට ක්ලමථ තත්වයන්ට පත්විය හැක.එසේම මේ රෝගය ඇතිවීමට ස්ත්රීකදූෂණයට ලක්වී ඒ පිළිබඳ ලැබූ අත්දැකීම් ගැන වූ ස්මරණයද හේතු විය හැකිබව මහාචාර්ය පියරේ ජෙනට් විසින් පෙන්වා දී තිබේ.ඇතැම්විට ස්ත්රි යක් බියකිරීමටද දූෂකයෝ ඇයවදූෂණයකරති.බලයෙන් දූෂණයකිරීම ස්ත්රිෙයට පාඩමක් ඉගැන්වීමක්බව මෙබඳු අය සිතති.
විශේෂයෙන්ම ග්රයස්ථිය (OCD) පාසැල් වියේදී කාම අපරාධ බඳු විවිධව්යතසනවලට මුහුණපෑමට සිදුවූ යොවුන් වියේ දැරියන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ.මෙහි ප්රපධාන රෝග ලක්ෂණ දෙකකි.එනම් එකම දෙයක් යළි යළිත් සිදුවීම, ඇතිවීම (Obsessions) ඉන් පළමුවැන්නයි.දෙවැන්න නම් යම්කිසි හැසිරීමක් සඳහා බලයෙන් යොමුකිරීමක්, අනිවාර්ය කිරීමක් (Compulsions) ඇතිවීමයි.මේ ලක්ෂණ දෙක මෙහි ප්රැධානතම රෝගී අවස්ථා ලෙස සාමාන්යවයෙන් සැලකේ. එකම දෙයක් යළි යළිදු සිදුවීම යන පළමු රෝගී අවස්ථාවේදී යුවතියගේ චර්යාවේ සිදුවන සුවිශේෂී චර්යා නිරීක්ෂණය කළ හැක.කොපමණ වළක්වා ගැනීමට උත්සාහ කළද,ඒ චර්යාවයළියළිත් ස්වයංක්රීනයව ඇති වේ.එසේම කොතෙක් පාලනය කිරීමට උත්සාහ ගත්තද කිසිදු අයුරකින් යුවතියගේ චර්යාව පාලනය කළ නොහැකි බව දැකිය හැක.මේ තත්වය අදාළ යුවතියටද ඉතා පීඩා කාරී අප්රිසන්න තත්වයකි.නමුදු එය වළක්වාගැනීමට ‍නොහැක. චර්යාව සිය පාලනයෙන් මිදී ඇති බවක්ද අසරණ යුවතියන්ට මෙහිදී හැ‍ඟේ.බියපත්ව මහමඬනඟමින් හඬාවැටීම මෙහි ලක්ෂණයයි.
මේ රෝගී අවස්ථාවේදී යළි යළිත් ඇතිවන දේ විවිධාකාරය.ඇතැම් ඒවා සිතිවිලි වේ.තවත් දේවල් චර්යාවට සම්බන්ධය.ඉන් සිතිවිලි(Thoughts) පිළිබඳව සැලකූ විට යම්කිසි එකම සිතිවිල්ල යළි යළිත් ඇතිවීමේ අවස්ථාව දැක්විය හැක.එනම් මගේ සිරුර අපවිත්රtය යනාදී වශයෙනි.තමාටවූ කාම අපරාධය හෝ දූෂණයවීමටලක්වීම නිසා එමඟින් පවිත්ර තාවයට හානිවූ බවට ඇඟවුම්කාරක ලෙස සිරුර අපවිත්රාවූ බවට හැඟීමක් ඇතිවිය හැක.මේ නිසා තමා අපිරිසිදුවූ කෙනෙකුබවට යටිසිත නිතරම සිහිපත් කරදීම මානසික වධයක් බවට පත්වේ.එසේම එය පීඩාකාරී හැඟීමකි. පශ්චත්තාප වීම මෙබඳු අයගේ සිරිතකි.තමාට වධදෙන සිතුවිලි නිසා පසුතැවීමට පත්වීම මෙහිදී විද්යකමානවේ. මේ හැඟීම් වෙනත් අයුරකින්ද බාහිරව විද්ය මාන වියහැක.සමහරුන්ට තේරුම්ගත නොහැකි ලෙස සිතට යළි යළි නැඟ එන අප්ර.සන්න යටපත් කළ නොහැකි පසුතැවිලි සහගත සිතිවිලිවලට හේතුවද මෙබඳු ලක්ෂණයක් වියහැක.මේවා සිතිවිලි ලෙසට මතුවන ඇඟවුම්කාරකයි.සුදුසුකම් ලැබූ මනෝඋපදේශකයෙකු මඟින් මෙය මඟහරවා ගැනීමට හැක.
දර්ශන (Images) ග්රෙස්ථි රෝගය වැළඳුනු යුවතියකට යළි යළි ඇතිවිය හැකි ‍‍දේ ලෙස දක්වා ඇත.මායාමය දර්ශන ලෙස මේවා ඇතිවේ.සිතින් මවා ගන්නා ලද දර්ශන සැබෑවූ දේ ලෙස දැකියහැක.මෙයඉබේ ඇති වන්නකි.සිතේ තැන්පත්ව ඇති කලින් මුහුණදීමට සිදුවූ යම්කිසි අප්රහසන්න දර්ශනයක් යළියළි සිහිපත්වීම මීට අයත්ය.දූෂණයට ලක්වූ අවස්ථාවේදී මුහුණදීමට සිදුවූ අප්රුසන්න සහගත සිදුවීම්වල විස්තර යළි යළි දර්ශනය විය හැක.ඇඳුම් පැළඳුම් තැලී පොඩිවී ඉරියද්දී,දූෂකයා සමඟ පොරබදද්දී සිදුවන සීරීම්,තුවාල,පහරකෑම් ආදිය යළි යළි මේ අනුව දර්ශනය වන්නේ ඒවාට මුහුණපෑමේදී සිටි මානසික මට්ටමට යළි පත්වෙමිනි.මෙහිදී ඒ දුක්බර අප්ර සන්න සිදුවීම යළියළි හිතට වධදෙමින් මේ අයුරින් දර්ශනය වේ.වෘත්තීය මනෝඋපදේශකයෙකුට මෙබඳු අවස්ථාවකදී සේවාලාභියාගේ ඇති ම‍නෝභාවයට පිළි‍යම් ‍යොදා මේ මානසික තත්වයෙන් වැළැක්විය හැක.‍එක්වරම මේවෙනස ඇති කළ නොහැක.සේවා ලාභියාගේ අනුවේදනීය කතාවට කාරුණික අවධානය යොමුකර මුහුණපා ඇති ගැටළුවේ ස්වභාවය හඳුනාගෙන ඒ අනුව ඒ තත්වයෙන් මිදීමට උපකාරවීම මෙහිදී සිදුවේ.මෙරට ස්ත්රී න් මුහුණපාන දුෂණ,අතවර,අපයෝන ප්ර්මාණය ඉතා ඉහළය.
මෙබඳු ව්යඳසනවලට මුහුණපෑ සමහරුන්ට (Ruminations) පුර්වාපර ගැලපීමක් නැති විකාර ස්වරූපී අදහස් ගොන්නක් පාලනයකින් තොරව සිතට පැමිණේ.යම්කිසි අදහසට පක්ෂ හා විපක්ෂ වශයෙන් සිත අදහස් අතර කිසියම් සංඝට්ඨනයක් ඇතිවීම මීට හේතුවයි.දූෂණයකට මුහුණපෑමේදී ක්රිපයාකළ ආකාරය හෝ එබඳු අයුරින් දූෂණවීමට සිදුවූයේ මන්දැයි හේතුව යළි යළිත් සිතාබැලීමට යොමුවන ඇතැම් යොවුන් දැරියෝ සිටිති.එබඳු අයට සිදුවූයේ කුමක්දැයි සිතා ගැනීමට නොහැකිව අදාළ සිදුවීම පිළිබඳ දෙයාකාරයේ සිතුවිලි සිතට නැඟී ඒ සිතුවිලි දෙක අතර ගැටීමක් සිදුවෙමින්ම මේ පීඩාව දැනේ.මෙසේ සිත සිතුවිලි අතර ගැටීමකට ලක්වීම මානසික ශක්තිය දුර්වලවීමට හේතු වියහැක.මේ ගැටීම නිසා ඇතිවන අදහස්වල කිසිදු අර්ථයක් නැත.කිසිදු තේරුමක් නැති විකාරරූපී අදහස්වලින් මනස පිරී යන්නේ මෙවිටය. සිත කලබලවී,වික්ෂිප්තවේ.මනස ව්යාදකූලවේ.කළයුතු‍ව ඇත්තේ කුමක්දැයි නොවටහාගෙන නොකළ යුතුදේ කළයුතු දේ වශයෙන් සිතයි.එසේම කළයුතු දේ නොකළ යුතුදේ සේ සලකයි.නොයායුතු තැන්වලට තනිවම යයි.යායුතු තැන් වලට යාමට බිය වේ.සිතේ කිසිදු තර්කානූකූල ස්ථාවරත්වයක් නොමැති බව මෙහි වි‍ශේෂ ත්වයයි. මනෝඋපදේශන විධි ක්රතම භාවිතා කිරීමෙන් මෙබඳු සේවාලාභීන්ගේ අදාළ ගැටළුකාරීබව මර්දනය කළහැක.
සමහරුන්ට මෙබඳුව්යාළසනවලදී අවිනිශ්චිතබව(Doubts)ඇතිවේ.මෙහිදී යමක් සිදුකිරීමෙන් පසුව එය හරියටම කළාද නැද්ද යන බව පිළිබඳව සැකයක් ඇතිවේ.තමාම සැබවින්ම දූෂණයට ලක්වූවාද, නැද්දැයි සමහර යොවුන් දැරියන්ට සිතේ අවිනිශ්චිත හැඟීමක් ඇතිවේ.මෙය සැබෑවටම තමා දූෂණයට ලක්වූවායැයි පිළිගැනීමට මනස අකමැති නිසා ඇතිවන තත්වයකි.මේ නිසා මෙබඳු අය තමාට සිදුවූ දූෂණ සිදුවීම සිහිනයක් දැකීමක් යැයි සිතා එය සැබවින්ම සිදු වූවක්බව යන පාපීවූ අප්රනසන්න හැඟීමෙන් වැළකීමට එය මානසික ආවරණයක් කරගනිති.මෙය එක්තරා අයුරක ආත්ම සංරක්ෂණ ප්රායෝගයක් ලෙසද දැක්විය හැක.මන්ද සිදූ සිදුවීම සැබෑවක් වුවද සභ්යරත්වය,සදාචාරය අනුව එය සත්යලකැයි පිළිගැනීම සිය ආත්ම අභිමානයට හා පෞරුෂත්වයට ගැටළුවක් වන බැවින් එයින් මිදීමේ එක්තරා ප්රයයෝගයක් ලෙස මෙබඳු අවිනිශ්චිත ආකල්පයක් ඇතිකර ගැනීම දැක්විය හැක.උසස් පවුලක ගැහැණු දරුවෙකු ස්ත්රීප දූෂකයෙකු අතින් අතවරයට ලක්වීම ඇයට කිසිසේත්ම දරාගත නොහැක.එකක් පෞද්ගලිකව තමාට සිදුවූ කාම අපරාධයයි.අනෙක සමාජ අපවාදය හිමිවී එමඟින් නින්දාවට බඳුන්වීමයි.එවිට ඒ දැරියට මුහුණදීමට සිදුවන මානසික අපහසුතාවය මෙබඳුවූ මනෝභාවයකට අවරෝධනයවීමතුළ බහුලව දැකියහැක.එබඳුඅයගේහිතුවක්කාරී ගතිවලට මෙය එක් හේතුවකි.
ඇතැම් අයට ආවේගයක් (Impulse)ඇතිවීම මෙබඳු ව්යයසනවලදී දැකගැනීමට ලැබේ.යමක් කිරීමට ඇතිවන අසාමන්යය පෙළඹවීම ‍මින් අදහස්වේ.ස්ත්රීඑ දුෂණයට ලක්වන දැරියට සියදිවි නසා ගැනීමට සිතී ක්ෂණිකව ඒ සඳහා ක්රිනයා කාරීවිය හැක.පිහියක් වැනි දෙයක්ගෙන එක්වර ඉන් ඇන ගෙන දිවි නසා ගැනීමට පෙළඹියහැක.දුම්රියට ගෙල තැබීමට,වස බීමට,ගෙල සිරකරගැනීමට, ප්රෙපාතයකින් පහළට පැනීමට,දියේ ගිලීමට ආදී විවිධ ක්රරම වලින් දිවිනසා ගැනීමට සිතා ක්ෂණිකව ක්රිකයාත්මක වන ආවේගකාරී ස්වභාවය මීට අයත්ය.සමහර දුගී ස්ත්රී,න් වත් පොහොසත් අයගේ අතින් දූෂණයට ලක්වීම නිසා ප්රතකෝපකාරීව සමාජය ඉදිරියට ගොස් ඒ පුද්ගලයාට අපහාස නින්දා කිරීමට ඉදිරිපත්විය හැක.එසේ කිරීම නිසා වඩාත් අපහසුතාවයට ලක්වන්නේ තමාම බව ඒ ස්ත්රීයහු නොසිතති.සමහර ස්ත්රී්න්ට පිරිමින්ව වහකදුරුමෙන් තිත්තවේ.තමාට එක්පිරිමියෙකු අතින් සිදුවූ කාමඅපරාධය නිසා සමස්ත පිරිමි සංහතියම ප්රිතික්ෂේප කරන ඇතැම් ස්ත්රීමන්ද මීට අයත්ය.සුදුසු මනෝ උපදේශන ප්රීතිකාර ක්රයමවලින් මේ තත්වය සුවකළ හැක.
ග්රිස්ථියේදී දැකිය හැකි දෙවන මානසික රෝගී ලක්ෂණය නම් යම්කිසි චර්යාවක් සඳහා බලකිරීමක්,අනිවාර්යය කිරීමක් (Compulsions) සිදුවීමයි.මේ තත්වය ඇතිවනුයේ සිය සිතතුළින්ම ඇතිවන වළක්වාගැනීමට නොහැකි චිත්තා වේගයක් නිසාය.හෘද ශාක්ෂියට එකඟව අභ්යදන්තරගත කැළඹීම බාහිර ප්රවකාශයට පත්වන අවස්ථාව මෙයයි.දූෂණයට ලක්වූ යුවතියකට සිදුවූ අපරාධයකදී එය ලොවට රහසක් වුවද ඒ යුවතියගේ සිත සිය දහස් වර ඒ සිදුවීම නිසා හඩා වැටේ.පසුතැවීමෙන් යුතුවේ.එය කිසියම් රෝගී තත්වයක් ලෙස පිටතට ප්රටකාශ නොවුණහොත් ඊ ළඟට එය ප්රනකාශවීම මෙබඳු වැළැක්විය නොහැකි සිදුවීමක් ඔස්සේ පළ කෙරේ.විවිධ චර්යාවන් මඟින් මේ තත්වය මතු වී පෙනේ.එහිදී චර්යා සංස්කරණයට ලක්කිරීම මඟින් මේ තත්වය මඟහරවා ගතහැක.උපදේශක වරයෙකුගේ අධික්ෂණය ඇතිව සිදුකරන මනෝඋපදේශනය තුළින් මීට ප්රයතිකර්ම යෙදිය හැක.අප රටේ වර්තමාන යුගයතුළ සිදුවන කාම අපරාධ ප්රමමාණය බහුලවීම නිසා මෙබඳු ප්රරතිකර්ම අවශ්යපවූ සේවා ලාභීන් ප්රතමාණයට ඉහළ නැඟ තිබේ.හුදෙක් කාම අපරාධයකට ලක්වූ විට දූෂකයාට නීතිරීති මඟින් පමණක් දඬුවම් කර මේ තත්වයන් ඉදිරියේදී ඇතිවීම වැළැක්විය නොහැක.සමස්ත සමාජය ආකල්ප අතින් පොහොසත් කරනතුරු මෙබඳු සිදුවීම් මෙරටතුළ සිදුවීම වැලැක්වීම අපහසුය.
ග්රඳස්ථිය වැළඳුනු යුවතියකතුළ දැකියහැකි චර්යාවක් නම් සේදීම බහුලබවයි.සිය සිරුරේ විශබීජ තැවරී ඇතැයි සිතිවිල්ලක් ඇතිවී එය සේදීම සඳහා වැඩි වාර ගණනක් එකම ලෙස යළියළි අත හෝ වෙනත් ඉන්ද්රිියක් සේදීම දැක්විය හැක.සමහරු ස්නානය කිරීමේදී මෙලෙස වැඩිවාරයක් සිදුකරති.බොහෝවිට දූෂණයට ලක්වීම නිසා සිය සිරුර හෝ ආත්මයඅපවිත්රමවීමටලක්වූබවටමේයුවතියන්ටඇති සංජානනයනිසා ඔවුන් එවැනි ‍සේදීමකට පෙළඹියහැක. සිය යොවුන් දරුවෙකු කිසිදු හේතුවක් නැතිව මෙබඳු පුරුද්දකට ඇබ්බැහිවීමට ලක්වී සිටීම පිළිබඳ සුවිශේෂී අවධානයක් යොමු කිරීම අවශ්යක වියහැක.මන්ද එබඳු දැරියකගේ සිත්හි ඇයට සිදුවූ කාමඅපරාධයක් පිළිබඳ වැඩි දෙයක් ගැබ්ව පැවතිය හැකිබැවිනි.මෙය සිදුවනුයේ ආත්ම සංරක්ෂණ ප්ර යෝගයක් ලෙසය.ඇයට තමා පිළිබඳ ඇති අපිරිසිදුවීම පිළිබඳ ගැටළුව අත සේදීම හෝ ස්නානය කිරීම මඟින් පිටතටප්ර‍කාශ කෙරේ.මෙය අත සේදීමකින් හෝ ස්නානයකින් වෙනස් වේ.
එසේම ශාරීරික ඉන්ද්රිවයක් සේදීම සේම ඇයට අයිති කිනම් දෙයක් වුවද වැඩි වාරගණනක් සුද්ද පවිත්රප කිරීම වැනි ලක්ෂණ පවා මෙවැනි විට පහළවිය හැක.එයද අපවිත්රකකාරක බව කෙරෙන් ඉවත්ව මානසික සහනය ලැබීමේ වුවමනාව මත කෙරෙන්නකි.සමහර යුවතියෝ යමක් වැඩිවාර ගණන් ගණන් කරති.එකම දේ යළියළිත් ගණන් කරති. මෙය ස්වයංක්රීමයව සිදුවන්නකි.බොහෝවිට මේ ක්රිරයාව සිදුකරන අතරතුර එබඳු අය අර්ථ විරහිත කල්පනාවක නිමග්නවී සිටිනු පවා දැකිය හැකිය.මින්තමාට සිදුවූ කාම අපරාධය යළියළි සිහිපත්වීමෙන් සිදුවන පසුතැවිලි බව අඩුකරගැනීම පිණිස ඇගේ සිත්හි ඇතිවන ආත්ම සංරක්ෂණ ප්රායෝගයක් ලෙසද මේතත්වය දක්වා සිටිය හැක. තවත් සමහර දැරියෝ යළියළිත් එකම දේ පරීක්ෂා කරති.කාමරයක ‍දොරක් වසා ඇති දැයි අවිනිශ්චිතව යළි යළිත් එතැනට ගොස් දොර වැසී ඇතිදැයි පරීක්ෂා කරති.දූෂණයට ලක්වීම නිසා දැරියක තුළ ඇතිවන දැඩි අනාරක්ෂිත හැඟීම පිට කර ගැනීම සඳහා ඇතිවන හැඟීමක් වූ මෙය ආත්ම සංරක්ෂණ ප්ර යෝගයක් ලෙසද දැක්විය හැක. මන්ද යළි යළි ආරක්ෂාව මෙයින් තහවුරුවන බැවිනි.යමක් පිළිබඳ වතාවතකට ඇබ්බැහිවී එයම යළියළිත් සිදු කිරීම අපයෝජනයට ලක්වූ යම් යම් යුවතියන්තුළ දක්නට ලැබේ.වරෙක සියඇඳයට පවා සැකමුසුව යළියළි බැලීමට මේයුවතියෝපෙළඹෙති.
ඇතැම්විට මේ වතාවත් ආගමකට සම්බන්ධ කිසියම් අභිචාර විධි, පුදපූජා, ඇදහීම් වැනි දෙයක්වීමටච ඉඩතිබේ. සමහරු ‍යාඥාකරනුයේ තමාට සිදුවූ අතවරය නිසාවූ මානසික පසුබෑමෙන් අත්මිදීම සඳහාය.සමහර යුවතියන් කොණ්ඩය යළි යළිත් සැකසීම බඳු යම් නිශ්චිත පුරුද්දකට ඇබ්බැහි වෙති. එයින්ද තමාට සිදුවූ අපයෝජනය සමාජයේ දෙනෙතින් වැසීමට උත්සාහ දරති.ඇඳුම යළියළි සැකසීමද,දෛනික දිවි පෙවෙතේ කරන යම්කාර්යයක් වැඩිවාරයක් කිරීමද මීට අමතරව දක්නට ලැබෙන මීට අදාළ චර්යාවලට අයත් විශේෂ ලක්ෂණය. අහේතුකව සිදුවන ප්රරමාදවීම්ද අපයෝජනයට ලක්වූ දැරියකගේ සුවිශේෂී ලක්ෂණ වේ.මේ යටතේ දෛනික වූ වැඩ කටයුතු වල අලසගතිය, ප්ර්මාදවන සුළුබව, වහා ‍කෝපවීම,අපරීක්ෂාකාරීබව,නොසැලකිල්ල වැනි දේ දැකගත හැක. දූෂණයට ලක්වීමට පෙර ඉගෙනීමේ දක්ෂතා දැක්වූ යොවුන් දැරියන් කාමඅපරාධවලට හසුවූ පසුව පෙර පැවති ඉගෙනීමේ උනන්දුව,හැකියාව අඩුකර ගන්නාබව බහුලව දැක ගතහැක.මනෝ උපදේශනය තුළින් දැන් මෙබඳු ගැටළුවලට සාර්ථක විසඳුම් සැපයිය හැක.

සමාජ පරිහානිය හා අසම්මතය

වැඩිහිටිසමාජය විසින් වල්මත්කරඅමතක කරදමා ඇති යොවුන් දරුදැරියන් වෙත ළංවන්නේ වෙළඳ ආර්ථිකයයි. ඒතරුණපිරිස කෙරෙහි ඇතිආදරකරුණාවකින් නොවේ.ඔවුන්ට අවශ්යරවනුයේ යොවුන්දරුවන් බිලිගෙන හෝසියධනවාදී ආකල්ප මුදුන්පමුණුවාගැනීමයි.සමාජ සදාචාරයට බියෙන් යටපත්කරදමාඇති යොවුන් දරුවන්ගේ සහජාශයන් අවදිකර ඔවුන්ගේ ජාගරසිත් කළඹා ‍ඔවුන්ව යායුතු මාර්ගයේ නොව නොයා යුතු වැරදි මාර්ගයේ කැඳවා ගෙනයාමට වාණිජඅර්ථ ක්රගමය විද්යු ත්ජනමාධ්යා භාවිතයෙන් මෙරටතුළ දියත්කර ඇති සූක්ෂවැඩපිළිවෙල පහසුවෙන් අවතක්සේරුකළ නොහැක. තරුණ දරුවන්තුළ නිසර්ගව විද්යෙමානවන අළුත්දේ අත්හදාබැලීමට ඇතිආශාව විවිධ වෙළඳසමාගම් විසින් කූටලෙසසූරා කෑමට ගොදුරකරගනිමින් පවතී.“වැලන්ටයින් දිනය”“වැලන්ටයින් සැමරුම්” “වැලන්ට‍යින් උත්සව”වැනි ‍දේ සමාජගත කර ඒතුළ තාරුණ්යබයට හිමි සොඳුරුයොවුන් හැඟීම්වල හිරි ඔතප්බිඳීමට වාණිජ ප්රටජාව වෑයම්කරති.සිය හදදිනූයෞවනයා හෝ යෞවනිය සමඟ ජීවිතය විඳවීමට නොව විඳීමට සතුටින් එක් වන්න මෙහි එන්නයැයි කෙරුණු ආයාචනා තොරම්බල් කොට තාරුණ්යවයේ හැඟීම් පහසුවෙන් බිලිබාගැනීමට හා එමඟින් සිය නිෂ්පාදන අලෙවි ඉලක්කවෙත ලඟාවීමට වාණිජ සමාගම් අතර පවතින තරඟකාරීත්වය නූතන සමාජයේ කුණුවී ගඳ ගසන ස්වරූපය මනාවපෙන්වන පැහැදිලි කැඩපතකි. මුළු වසරටම එක්දිනක් කුමන කරුණකින් හෝ නම් කර ඒ දිනය හැකිතාක් සිය නිෂ්පාදන අලෙවිකරගැනීමට තාරුණ්යුය නොමඟයවන නිෂ්පාදන සමාගම් සමාජසාරධර්ම පිළිබඳ දක්වන උනන්දුවේ තරම ‍මින්පැහැදිලිවේ.සමාජයේ පවතිනහර පද්ධතිය විනාශකරදමා තාරුණ්යඳය මානසික ඔද්දලවූ පිරිසක්බවට පත්කරවා හෝ ආර්ථිකවාසි සලස්වාගැනීම මොවුන් තුළ ඇති එකම අභිප්රාියවී තිබේ.වෙළඳ දැන්වීම්කලාව යනු කිසිදු ආචාරධර්මයක් නොතකා ක්රිනයාකළහැක්කක්ද නොවේ.
වර්තමානයේ තරුණදරුදැරියන් යොදවා පහසුවෙන් මුදල්හරිහම්බ කරගැනීමේ කලාවක්ද සමාජය තුළ පවතී. එය සිය දරුවා කුමන හෝ ක්රමමයකින් සමාජයේ ජනප්රි යකරවීමට ඇතැම් දෙමව්පියන්ගේ පවතින අවිචාරපූර්වක ආශාව සමඟ එක්වූ විට දරුවෙකුට කළහැකි හානිය සුවිශාලය.එකරැයකින් තරුවක් කරවීමට වඩා කාලයක් තිස්සේ අධ්යසයනය කරමින් ක්රිමානූකූලව අදාළ ශිල්පය ප්රකගුණකිරීම වෙනුවට ක්ෂණිකව ලැබියහැකි ජනප්රි යත්වය පසුපස්සේ සියදරුවාගේ අනාගතය අවදානමට තබමින් දුවයෑම කිසිදු අර්ථයක් නැති නිෂ්ඵලවූ ක්රිවයාවක් ලෙස පෙන්වාදියහැක.නූතනයේ දෙමව්පියන්ගේයම් ආකල්පද දරුවන්ගේ අනාගතය අවදානමට ලක්කිරීමට හේතු සාධකවී තිබේ.මන්ද වර්තමානපරපුර මුදල් පසුපස හඹායාම හුරුපුරුදුවීමට නිවසින් ලැබෙන අනුබලය,උත්තේජනය විශාල හේතුවක්වියහැකි බැවිනි. පුරාණයේදී මුදලට වඩාවැදගත් කොට සලකන ලද්දේ නිවැරදිදේ කිරීමයි. බොහෝ ප්රාසිද්ධ සොරෙකු මරණීය දණ්ඩනය ලබාදීමට රැගෙනයද්දී සිය මවට යම්දෙයක් ප්රිකාශකිරීමට ඇතිබව පවසා මව සමීපයට පැමිණිවිට කණ සපා කැවේය.එයට හේතුවිමසූවිට සොරාපැවසූයේ සුළුහොරකමක් කළ මුල්ම දිනයේ සියමව එය වර්ණනාකර ප්රරශංසාකළ බැවින් මෙසේ දරුණුසොරෙකුවීමට ඉඩසැලසුනු බවයි.ඒවරදට දඬුවමක්ලෙස මෙසේ කළ බවයි. මේ කතාපුවතතුළින් ලබාගතහැකි ආදර්ශය නම් කුඩාකළ දෙමව්පියන්ගේ ඇසුරෙන්ලබන අත්දැකීම් දරුවෙකු ගේ පසුකාලීන ජීවිතය දිශා ගතකරවීමට ප්රදබලව උපස්ථම්භවියහැකි බවයි.සමාජයේදී උසස් ස්ථානයකට පත්වූ ප්රපබල පුද්ගලයින්ගේ චරිතකථා අධ්යීයනයේදී දැකගතහැකි ප්රවබලතම කරුණක්නම් කෙතරම්දුක් වින්දත් ඔවුන් සිය ප්රරතිපත්ති පාවාදීමට ඉදිරිපත් නොවූ බවයි.එසේම අප්රහමාණව අඟහිකම්වලින් බැටකමින් ජීවිතයජයගත හැකි මාර්ගය ‍ධෛර්ය සම්පන්නව සොයා ගිය බවයි. මෙබඳුචරිතකථා දෙමව්පියන් විසින් හැකිතාක් සිය දරුවන්ට කියවීමට ලබාදීම ඉතා වැදගත්ය.
තරුණදරුවන් යමක් පිළිබඳව ගුරුහරුකම් ලබාගැනීමට යොමුවන්නේ තමාට සමීයතම අයගෙන්ය.මේ සමීත ම අය විවිධ තරාතිරම්වල පසුවියහැක.තමාගේ මිතුරුමිතුරියන්වියහැක.දෙමව්පිය ගුරුවර වැඩිහිටිආදීන් වියහැක. එසේ නැතිනම් දරුවන්ට වඩාත් සමීප ඉහත කීවර්ගවලට අයත්නොවන පිටස්තර පුද්ගලයින් වියහැක.ප්රවශ්නය ඇත්තේ එහිය. ඒ දරුවන්ට පිටස්තර පුද්ගලයින් අනවශ්යදලෙස සමීපවීමයි.මෙය දරුවන්ගේ වරදක්ද නොවේ.වරද ඇත්තේ දරුවාට සමීපවී සිතැඟි හඳුනානොගන්නා හෝ සියදරුවාට සමීපවීමට කිසිදුකාලවේලාවක් වෙන්කර නොගන්නා දෙමව්පියන්, ගුරුවරුන් වැඩිහිටියන් අතය.මන්ද මේ හේතුව නිසා දරුවන් තමන්ට වඩාත් සමීප පුද්ගලයින්ගේ ඇසුරට වැටීමයි.
වයස අවුරුදු17ක දැරියක ඇඳුම්මාරුකරමින් සිටින අවස්ථාවකදී ඒ කාමරයට පැමිණි ඇගේ පියාගේ මල්ලි විසින් ඇයව අතවරයට බඳුන්කළ පුවතක් පළවී තිබිණ.මෙබඳු සිදුවීම් අද සමාජය ගමන්කරනුයේ කුමන දිශාවකටදැයි කදිමට නිරූපනය කරන කැඩපතක් බඳුය.ඒ දැරියගේ පියාගේ මල්ලි ඇයට බාප්පාය.අදාළ සිදුවීමේදී දැරියට අතවරයට බඳුන්වී ඇත්තේ ඇගේම පියාගේ බාලසොයුරා අතිනි.කුඩාකාලයේදී අනන්තවාරයක් ඒදැරිය ඒබාප්පා විසින් වඩාගෙන සිටින්නට ඇත.එවිට ඔහුට ඒදැරිය පිලිබඳ ඇතිවන්නට ඇත්තේ පිය සෙනෙසහට සමාන හැඟීමක් විය යුතුය. ක්රඇමානූකූලව කරදඬුඋස් මහත්ව සිරුර අඟපසඟ මනාව වැඩී යොවුන්දැරියකවූ පසුව ඒබාප්පාට ඒදැරිය කුඩාකාලයේ වඩාසිටිද්දී ඇතිවූ හැඟීම්ඇති නොවූයේ මන්දැයි කුකුසක් නැ‍ඟේ.ඇතැම්විට ඇය පාසැල්ගොස් පැමිණ ඇඳුම්මාරුකරද්දී ඇගේ යටඇඳුම් අතරින් කැපී පෙනෙනපිබිදුණු තුරුණු අඟපසඟ දැකීමෙන් ඔහුගේ හැඟීම් ඇවිස්සී මෙසේවිය හැක. නැතහොත් මත්වතුරකින් සිහිවිකල්ව ගොස් කරන්නේ කුමක්දැයි නොදැන සිටියා වීමට ඉඩතිබේ. කෙසේහෝ මෙබඳු සිදුවීමක් සිදුවී තිබේ.මෙබඳු සිදුවීමකින් පසුව ඒදැරිය යළි නිවසට,සමාජයට,පාසැලට, මුහුණ දෙන්නේ කෙසේද,එසේම ඒනරුමයාද යළි සියවැඩිමහල් සොයුරාට සිය පවුලට මුහුණදෙන්නේ කෙසේද,ඔහු විවාහකයෙකු නම් බිරිඳට,දරුවන්ට මුහුණදෙන්නේ කෙසේද වැනි ප්රපශ්නනැ‍ඟේ. මෙබඳු සිදුවීමක් සිදුවූවාට පසුව ආඩපාළි, දෙස්දොවොල් තැබීමට පළමු එබඳු සිදුවීම් සිදුවියහැකි අවස්ථා වළක්වාගැනීමට ක්රිෙයාකිරීම වඩාත් ප්රාඥාගෝචරය. මන්ද මෙබඳු සිදුවීමකදී වඩාත්ම හානිය අදාළ දැරියට වනබැවිනි.ඇගේ කායිකසෞඛ්යව මෙන්ම මානසික සෞඛ්යර පිළිබඳවද අවධානය යොමුකළ යුතුය. ලැජ්ජාව,බිය නිසාවිවිධ මානසිකරෝගීතත්වයන්ට පවා මෙබඳු දැරියන් පත්වියහැක. අද සමාජයේමේවා බහුලය.
මෙහි මානව හා සමාජවිද්යාිත්මක පැතිකඩක්ද තිබේ.එනම් ලාබාල දැරියන්,යුවතියන් විවිධ දූෂණයට, අතවරයට ලක්කර ඉන් අමානුෂික විකෘති මානසික සතුටක් ලැබීමට යොමුවූ පාපතරවූ අධම අමනයින් වර්තමාන සමාජයේබහුලව විද්යඅමානව ඇතිබවයි.මේ පිළිබඳ කාන්තා,පරිවාස හා ළමා ආරක්ෂක කේෂ්රනතවල නියැළිඅය දක්වන උනන්දුව අවමවීඇති බවක් විද්යනමානවනුයේ විවිධ ජනසන්නිවේදන මාධ්යරයන්හි පළවන විවිධතොරතුරු අනුවය.මන්ද නූතන සමාජයේමෙබඳු අපරාධ බහුලවී තිබේ.මීට කිසියම් සමාජවිද්යාවත්මක හේතුවක් තිබිය යුතුය.එය සාමාන්ය යෙන් සමාජවිද්යාු දැනුමක්නැති අයෙක් සිතන ආකාරයේ හේතුවක් නොවියහැක.එබඳු විද්යාවත්මක කරුණු,හේතුසාධක සමාජවිද්යාාත්මක පර්යේෂණක්රි යා මඟින් හෙළිපෙහෙලි කරගෙන ඒවාට නිසිවිසඳුම් සැපයීම නූතන සමාජවිද්යාු පර්යේෂකයින්ගේ යුතුකම හා වගකීමද වේ. සන්නිවේදන මාධ්ය තුළින් වාර්තාගතවන මේපුවත් අනුව බොහෝවිටම මෙරට යොවුන්පරපුර ගිලගැනීමට දියත්වන එක් අඳුරු පැතිකඩක් ඉතා ක්රිියාශිලීවනු පැහැදිලිවම දැකගත හැක.අද මේ පිළිබඳ සිදුවන පර්යේෂණප්ර මාණය ඉතාම අල්පය.
කුපිත වූ ආශාවන්ගෙන් යුතුවූ විට හැකිඋපරීම ලෙස කෙසේ හෝ ඒවා තෘප්තිමක් කරගැනීමට මඟක් පාදා ගැනීමට ඔවුන්උත්සුක වේ.එබඳුඅවස්ථා වලදී යොවුන් දරුවෙකු හුදකලාව අනාරක්ෂිතව ඔවුන්ට හමුවීමද ඒ දරුවාගේ මුළු මහත් ජීවිතයම විනාශ වීමට හේතුවකි. මෙබඳු අසම්මත ක්ර්මවේදවලට පහසුවෙන් පෙ‍ළඹෙන වැඩිහිටියන් මේගැන පෙර අත්දැකීම්, ඇබ්බැහිකම් ඇති කර ගත් අයයි. යොවුන් දරුවන්ගේ ලිංගික අපරිණත බවද ඔවුන් පහසුවෙන්ම මෙබඳු අපයෝජන සඳහා‍ ගොදුරු කර ගැනීමටද හේතුවකි. යොවුන් වියට එළඹෙන දරුවන්ට ලිංගික අධ්යානපනයක් ලබාදීම මෙබඳු දේවලින් ඔවුන්ව වලක්වා ගැනීමට හේතු සාධකයකි.ලිංගික අධ්යාටපනය ලබාදීම යනු නොමේරු දැරියන්ට ලිංගික කරුණු උගැන්වීම ලෙස වරදවා නොවටහාගතයුතුය.මෙහිදී කරනුයේ යොවුන් පිරිසගේ කායික, මානසික පරිණතියට ගැලපෙන ඔවුන්ට අවශ්යටවන ජීව විද්යා ත්මක කරුණු කියාදීමකි.මේවා නොදැන සිටීම නිසා එබඳු දේ වැරදි ක්රඔමවලින් වැරදියට දැනගන්නවාට වඩා සුදුසුකම් ඇති ගුරුවරුන්ගෙන් ඉගෙනීම හොඳම ක්රිමයයි. අනෙක් කරුණ නම් මෙබඳු දේ දැනගැනීම නිසා තමා ආරක්ෂාවිය යුතු අන්දම පිළිබඳ ඒ දරුවන්ට වැටහීමක් ඇතිවේ.මෙය ඔවුන්ගේ මතුආරක්ෂාව ඇති කරවීමේ ප්රියත්නයකි.ලිංගික අධ්යා පනය යනු දරුවන්ට අසභ්යවදේ ඉගැන්වීම නොවේ.
අසම්මත, ව්යාුභිචාරී, නොමනා පහත් සල්ලාල පැවතුම් සහිත විෂම පුද්ගලයින්ගේ ක්රිංයාකාරීත්වය සෑම තැනක දීම දැක ගත හැක. පොදුප්රීවාහන සේවාවන්හිදී මේතත්වය වඩාත් බහුලය.බස්රථවල මිනිසුන් බහුල නොවන අවස්ථා වලදී පවා යොවුන් දැරියන්ට කිටිකි‍ටියේ හිරවී, තෙරපී ඇ‍ඟෙහි ඇතිල්ලෙමින්,සිය රහස් ඉඳුරන් ඇ‍ඟෙහි අතුල්ලමින් අසීරුවෙන් මෙන් අඟවමින් ගමන්ගන්නා හිස නිකට පැසුණු අයගෙන් පවා බේරීයෑම අද කාලේ පහසු නැත. යොවුන් දරුවන් මෙබඳු අවස්ථාවල දී වඩාත් අසරණවී කරකියාගත නොහැකි අවස්ථාවන්ට අසීරුවෙන් මුහුණ දෙන බව නිරීක්ෂණය කල හැක.දරුවන්ට මෙබඳුඅවස්ථාවල එබඳුවූ ක්රියයාවන් අසීරුවෙන් ඉවසා සිටීම හැර ඊට ‍එරෙහි වීමට ධෛර්යක් නැතිවීමද මෙබඳු අධම පුද්ගලයින් රුකුළක් වී තිබේ. එවිට එබඳු අසරණවීම් සිය අසම්මත ක්රිඑයා දාමය තව තවත් ඉදිරියට ගෙනයාමට උත්තේජනයක්සේ භාවිතා කිරීමට පවා මෙබඳු සූක්ෂමය.බොහෝවිට දැරියන් තමාට මුහුණ පෑමට සිදුවූ අමුතුදේ නිසා මානසික දැඩිව වික්ෂිප්තවීමට ‍ගොදුරුවේ.මේ වික්ෂිප්තබව තමාගේ වාසියට යොදා ගැනීමට එබඳු අය නොපැකිලෙනබව නිරීක්ෂණයවේ.වැරදීමකින් සිදුවූ බව අඟවා සිය අතක්,පයක් වැනි යමක් දැරියකගේ රහස්ලිංගික ස්ථාන ආශ්රිීතව මුලින් ගැටීමට සලස්වීම මෙබඳු අයගේ තවත් එක් උපක්රයමයකි.මෙබඳු අවස්ථාවක ඔවුන්ට අවශ්යන තමාගේ ගොදුරුකරගැනීමට අරමුණුවූ දැරියගේ ඒ ක්රියයාවට දක්වන ප්ර්තිචාරය කුමක්දැයි නිරීක්ෂණය කිරීමයි. එය සුබවාදීද,නැද්ද යන්න මත දෙවනුව ඔවුන්ගේ ඊට එහා‍ගිය ක්රිරයාකාරකම සැලසුම් කෙරේ. බස් රථ වලදී යාබද අසුනේ සිටින දැරියකගේ ළැම,පියයුරු අසල සිය අතේ වැළමිට,බාහුවේ උඩ කොටස ස්පර්ශවීමට සලස්වා ඇය දක්වන ප්රාතිචාරය පිළිබඳ විමසිලිමත්වීම මීට නිදසුනකි.ප්රුතිචාරය ගණන් නොගෙන සිටීම වැනි සුබවාදී එකක්නම් බොහෝ විට මේ අය දෙවනුව සැරසෙන්නේ ඊට එහා ගිය දෙයකටවීම බියකරුය.මෙබඳුදේවලදී ඔවුහු නින්දේපසුවනබව අඟවති.
කාමුකයින් වැරදීමකින් සිදුවූවා සේ පෙනෙන අයුරින් සිය අත හිඳසිටින අසුන මත ඇති මෙබඳු දැරියකගේ දෙකලවා වෙතහඹා යවති.දැරිය කෝපයට පත්වී වේගවත් ප්ර තිචාරයත් දැක්වුවහොත් එය වැරදීමකින් සිදුවූ බව ඇඟවීම මෙහි උපක්රතමයයි.ක්ර මානූකූලව ඇයට නොදැනුවත්වම වැරදීමකින් මෙන් ඇඳුම්යටින් අතයවමින් සිය දෑගිලි මඟින්දෙකලවා සෙමින් ස්පර්ශකර ඇගේ ප්රයතිචාරය කෙසේදැයි නිරීක්ෂණය කරති.එවිට ඇගේ ප්ර තිචාරය මේ ක්රිායාව ගණන් නොගැනීමක් නම් ඉන් ධෛර්යමත්ව ක්රකමානූකූලව සිය අතැඟිලි ඇගේ දෙකලවා අතරින් රහස් ප්රණදේශ කරා‍ද සැලසුම් සහගත ලෙස ගෙනඒම මෙබඳු පාපතරයින්ගේ ක්රිමයා අතර වේ.මෙබඳු අයපහසුවෙන් හඳුනා ගැනීමට හැක.සිය උකුලමත ගමන්බෑගයක් හෝ එබඳු යමක් තබාගෙන සිටීම මෙබඳු අයගේ සිරිතකි. එය සිය අවකල් ක්රිායා සමාජ දෙනෙතින් වසන් කොට වැදගත්මහත්වරුන්සේ පෙනීසිටීම පිණිසය.සිය උකුල මත ඇතිදේ ආධාර‍කරගෙන අන් මඟීන්ට නොපෙනී,වැදගත් මහත්වරුන් ‍සේ හිඳ මෙබඳු පහත් අශිලාචාර දේවල නිරතවන අය සිටිති. සමහරු මෙසේ සිටින අතර මුවින් කුඩා ශබ්ද නිකුත්කර හෝ අතින් කුඩාතට්ටුවක් දමා හෝදැරියගේ අවධානය සිය රහස් ස්ථානවෙත යොමුකර සියරහස් ලිංගික ඉන්ද්රිකයන් ඔවුන්ට ප්රකදර්ශනයකර සතුටක්ලැබීමට යොමුවන අවස්ථාද තිබේ.
බස්රථආදියෙහි ආසන අතර ඇති කුඩාඉඩකඩ අතරින් මඟීන්ට මාරුවීම අපහසුය.මඟීන් අධිකව තදබදවී යන එන අවස්ථාවලදී විශේෂයෙන් එබඳු ස්ථානආශ්රි්තව ගැවසෙමින්,ඒ ස්ථාන අතරින් ගමන්ගන්නා යොවුන් යුවතියන්ගේ සිරුරට තෙරපෙමින්,ඉන්ද්රි යන් ස්පර්ශකරමින් මනෝලෝකතුළකොටුවී ස්වයංවින්දයක් ලැබීමට යොමුවූ අයද සිටිති. ඇතැම්අවස්ථාවලදී පාසැල්නිලහැඳුමඇඳ ගමන්ගන්නා ලාබාලයුවතියන්ගේ පවා සිරුරට හේත්තුවී තෙරපාගනිමින් ඉන්ද්රිසයන් ස්පර්ශකරමින් අයුතු,පහත් සතුටක්ලැබීමට යොමුවූ අවස්ථාවාදී පිරිස්ද සිටිති. ලාබාල දැරියකගේ නිහඬ බව නිසා පාසැල්නිලඇඳුම අතරින් අතයවා පිරිපුන් ඇගේ පිබිදුනු තුරුණු ඉඳුරන් මිරිකමින් අතවරයට ලක්කරන පාපතර යින්අතින් සිදුවනුයේ සුළුපටු වරදක්දනොවේ.මෙබඳු ඇතැමෙකු පාසැල් නිල ඇඳුම වූ සුදුගවුම යටින් අතයවා කළවා, පිටුපස මිරිකා, පපු පෙදෙස,පියයුරු සිය මුළුසිරුරට හේත්තුවන පරිදිතුරුළු කර ගනිමින් ලාබාල දැරියන්ට විවිධ අපහසුතා ගෙනදෙන බව නිරීක්ෂණය වේ.සියසමහරු බ්ලේඩ්තල කැබලිවලින් යුවතියන්ගේ ඇඳුම් වල පසු පස පෙසෙද කපා දමමින්,තුවාල සිදුකර විකෘති සතුටක් ලැබීමට මෙන්ම එන්නත් කටුවලින් ඇණ විවිධ විශබීජ වර්ග ශරීර ගත කොට මානසික රෝගී සතුටක්ලැබීමට යොමුවී සිටීම අවාසනාවන්තය. මෙය පරපීඩා කාමුකත්වය සේ හැඳින්වේ.
මේවා සායනික මනෝවිද්යාාවේ විවිධ මානසික රෝගී තත්ව ලෙස හඳුන්වා තිබේ.මෙබඳු ක්රිමයාවකදී බොහෝවිට යොවුන් දැරියන් මුලදී නිහඬව සිටිනුයේ හුදෙක් මෙබඳු සිදුවීමකට එරෙහිව කිසිවක් කරකියා ගත නොහැකිවීමේ ලැජ්ජාව බිය නිසාවිය හැක.නමුදු මෙබඳු විකෘති මානසික මට්ටම්වල පසුවෙන්නන් සිතනුයේ එබඳු දෙයකදී දැරියක නිහඬ වනුයේ තමාට කැමති නිසාබවයි. නැතහොත් තමා කරන ජුගුප්සා ජනක පාපතර කටයුත්තට කැමති නිසා බවයි. අවසානයේදී මේ පාපතරයාගේ මේ ක්රිතයාවලියේ නිමාවක් නොමැති තැන එක්කෝ දැරිය අධික ලැජ්ජාවට,බියට පත් වී හඬන්නීය. නැතහොත් කෑගසන්නීය. මෙවිට බසයේසිටින සෙසු මඟීන්ගේ ගුටිබැට සංග්රාහයක් විඳ පොලිසියට හසුව නීති මඟින් දඬුවම් ලැබීමට සිදුවීමේ අනිවාර්ය ප්රබතිවිපාකය මෙබඳු සල්ලාලයින්ට අත්විඳීමටද සිදු වේ.